Nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần huấn luyện bản thân trước khi huấn luyện đội ngũ

Đội ngũ không phát triển không hẳn vì họ thiếu năng lực, mà vì người lãnh đạo chưa thật sự sẵn sàng ở vai trò người huấn luyện. Huấn luyện đội ngũ không bắt đầu từ kỹ thuật đặt câu hỏi hay mô hình coaching, mà bắt đầu từ việc lãnh đạo đã huấn luyện chính mình đến đâu.

Huấn luyện bản thân trước hết là khả năng tự quan sát và tự phản tư. Một lãnh đạo chưa quen nhìn lại chính mình thường rất dễ nhìn thấy lỗi của người khác. Khi đội ngũ làm chưa tốt, phản xạ tự nhiên là sửa, là chỉ, là thúc ép. Nhưng một nhà lãnh đạo có năng lực huấn luyện sẽ dừng lại để tự hỏi: mình đang tạo ra môi trường nào, mình đang truyền đi kỳ vọng gì, và cách mình phản ứng đang khuyến khích hay triệt tiêu sự chủ động. Nếu lãnh đạo không rèn luyện thói quen phản tư, mọi nỗ lực huấn luyện đội ngũ chỉ dừng ở mức can thiệp hành vi, không chạm được đến tư duy.

Huấn luyện đội ngũ là một hành trình dài, nhưng điểm khởi đầu luôn nằm ở chính người lãnh đạo.

Một điểm then chốt khác của huấn luyện bản thân là quản trị cảm xúc. Lãnh đạo doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) thường chịu áp lực lớn từ doanh thu, dòng tiền và con người. Khi cảm xúc không được quản trị tốt, lời nói của lãnh đạo dễ mang tính phán xét, nóng vội hoặc phòng thủ. Trong trạng thái đó, không một cuộc huấn luyện nào có thể diễn ra đúng nghĩa. Đội ngũ chỉ nghe để đối phó, không nghe để học. Huấn luyện bản thân ở đây chính là khả năng nhận diện cảm xúc của mình trước khi bước vào đối thoại với người khác, đủ bình tĩnh để lắng nghe và đủ tỉnh táo để không biến huấn luyện thành áp lực.

Huấn luyện bản thân còn thể hiện ở việc lãnh đạo liên tục cập nhật tư duy. Nhiều chủ doanh nghiệp vẫn vô thức huấn luyện đội ngũ bằng kinh nghiệm quá khứ, trong khi bối cảnh kinh doanh đã thay đổi. Khi lãnh đạo không học, không mở rộng góc nhìn, những gì họ truyền đạt chỉ là cách làm cũ trong môi trường mới. Đội ngũ không cần một người chỉ đường bằng bản đồ lỗi thời. Họ cần một lãnh đạo đang học cùng họ, dám thừa nhận mình chưa biết hết và sẵn sàng điều chỉnh tư duy khi thực tế thay đổi.

Một sai lầm phổ biến là lãnh đạo muốn huấn luyện đội ngũ nhưng lại thiếu kỷ luật cá nhân. Khi lời nói và hành động không nhất quán, mọi thông điệp huấn luyện đều mất giá trị. Không thể yêu cầu nhân sự chủ động nếu chính lãnh đạo luôn trì hoãn. Không thể nói về tinh thần học hỏi nếu bản thân không dành thời gian học tập. Huấn luyện bản thân chính là xây dựng chuẩn mực sống động, nơi đội ngũ học nhiều nhất từ cách lãnh đạo hành xử mỗi ngày, chứ không phải từ những buổi đào tạo chính thức.

Khi lãnh đạo đã huấn luyện tốt bản thân, cách họ huấn luyện đội ngũ cũng thay đổi rõ rệt. Họ bớt nói, hỏi nhiều hơn. Họ không vội đưa ra giải pháp, mà tạo không gian để người khác suy nghĩ. Họ không tìm cách chứng minh mình đúng, mà tập trung giúp người khác trưởng thành. Đội ngũ trong môi trường đó dần hình thành năng lực tự học, tự chịu trách nhiệm và tự ra quyết định, điều mà không một mệnh lệnh nào có thể tạo ra.

Huấn luyện đội ngũ là một hành trình dài, nhưng điểm khởi đầu luôn nằm ở chính người lãnh đạo. Khi lãnh đạo đủ kỷ luật để huấn luyện bản thân, đủ khiêm tốn để học hỏi và đủ tỉnh thức để phản tư, họ không cần cố gắng “huấn luyện” đội ngũ theo nghĩa truyền thống. Sự phát triển của đội ngũ lúc này trở thành kết quả tự nhiên của một người lãnh đạo đang liên tục trưởng thành từ bên trong.