NHNN đề xuất quy định mới về thuê ngoài, kiểm soát rủi ro tại công ty tài chính

NHNN đang xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 14/2023/TT-NHNN ngày 20/11/2023 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức tín dụng phi ngân hàng (Thông tư 14), với nhiều thay đổi liên quan đến hoạt động thuê ngoài và quản lý rủi ro tại các công ty tài chính.

Bổ sung quy định về thuê ngoài hoạt động nhận biết khách hàng

Theo Thông tư 14 hiện hành, tổ chức tín dụng phi ngân hàng có thể thuê tổ chức, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện một số hoạt động, bao gồm xử lý dữ liệu hoặc một số công đoạn của quy trình nghiệp vụ.

Tại dự thảo mới, NHNN đề xuất mở rộng đối tượng thuê ngoài, bổ sung cá nhân (chuyên gia), đồng thời quy định rõ phạm vi thuê ngoài bao gồm cả hoạt động nhận biết khách hàng theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, hoạt động thuê ngoài không bao gồm các quyết định có rủi ro của tổ chức tín dụng phi ngân hàng.

Ảnh minh họa

Dự thảo cũng bổ sung yêu cầu quản lý rủi ro từ bên thứ ba. Theo đó, tổ chức tín dụng phi ngân hàng phải đánh giá mức độ phụ thuộc vào bên thứ ba, khả năng thay thế nhà cung cấp, danh sách nhà cung cấp dự phòng, việc chia sẻ thông tin mật và thiết lập cơ chế giám sát hoạt động thuê ngoài.

Đồng thời, các tổ chức phải xây dựng hoặc yêu cầu bên thứ ba xây dựng kế hoạch duy trì hoạt động liên tục, có biện pháp phục hồi khi xảy ra sự cố. Việc thuê ngoài không làm thay đổi trách nhiệm của tổ chức tín dụng phi ngân hàng đối với các bên liên quan.

So với Thông tư 14, quy định hiện hành đã yêu cầu thẩm định năng lực bên nhận thuê ngoài, bảo mật thông tin khách hàng và quản lý rủi ro. Dự thảo bổ sung các yêu cầu cụ thể hơn về mức độ phụ thuộc, khả năng thay thế nhà cung cấp và duy trì hoạt động liên tục.

Các nội dung này được xây dựng tương tự Thông tư số 83/2025/TT-NHNN ngày 31/12/2025 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài (Thông tư 83), nhằm bổ sung các yêu cầu quản lý rủi ro phát sinh từ bên thứ ba.

Yêu cầu kiểm tra sức chịu đựng thanh khoản và quản lý rủi ro

Một nội dung đáng chú ý khác tại dự thảo là yêu cầu tổ chức tín dụng phi ngân hàng thực hiện kiểm tra sức chịu đựng về thanh khoản, nội dung chưa được quy định cụ thể tại Thông tư 14.

Theo đó, việc kiểm tra phải thực hiện theo tối thiểu ba kịch bản: khủng hoảng thanh khoản riêng tại tổ chức tín dụng phi ngân hàng trong khi toàn hệ thống vẫn ổn định; khủng hoảng tài chính trên diện rộng; và kịch bản hỗn hợp kết hợp các yếu tố khủng hoảng riêng lẻ với tác động lan truyền ra toàn hệ thống.

Các yếu tố đánh giá bao gồm chất lượng tài sản suy giảm, nợ phải trả tăng, tài sản thanh khoản giảm mạnh, khả năng huy động vốn bị thu hẹp hoặc thị trường tài chính gián đoạn.

Kết quả kiểm tra được sử dụng để đánh giá khả năng thực hiện nghĩa vụ tài chính, tuân thủ hạn mức rủi ro thanh khoản, đồng thời làm cơ sở điều chỉnh kế hoạch kinh doanh, chính sách quản lý rủi ro và phương án dự phòng khi cần thiết.

NHNN bổ sung quy định này nhằm tạo cơ sở đánh giá tác động của các biến động bất lợi đến thanh khoản, qua đó xác định khả năng chịu đựng rủi ro của tổ chức tín dụng phi ngân hàng.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung yêu cầu quản lý rủi ro mô hình, nội dung chưa được quy định cụ thể tại Thông tư 14.

Theo đó, tổ chức tín dụng phi ngân hàng phải lập danh mục và phân loại mô hình theo ba mức độ rủi ro: cao, trung bình và thấp. Các yêu cầu quản lý rủi ro mô hình phải áp dụng tối thiểu đối với mô hình có rủi ro cao.

Đối với mô hình tự xây dựng, kể cả trường hợp thuê ngoài, việc quản lý phải bao quát quá trình xây dựng, triển khai, sử dụng, giám sát và kiểm định. Đáng chú ý, mô hình phải được kiểm định trước khi sử dụng, khi có thay đổi trọng yếu và định kỳ tối thiểu hằng năm.

Dự thảo còn bổ sung yêu cầu kiểm soát việc ghi đè dữ liệu đầu vào hoặc kết quả đầu ra, quy định rõ thẩm quyền phê duyệt, lưu giữ thông tin và đánh giá việc ghi đè. Với mô hình mua từ bên ngoài, tổ chức tín dụng phi ngân hàng phải có biện pháp quản lý và yêu cầu bên bán cung cấp thông tin phục vụ đánh giá.

Các quy định này được bổ sung tương tự Thông tư 83, nhằm quản lý rủi ro phát sinh trong quá trình xây dựng, triển khai và sử dụng mô hình.

Ngoài ra, dự thảo sửa đổi khái niệm rủi ro theo hướng bao quát hơn. Nếu Thông tư 14 xác định rủi ro chủ yếu theo khả năng xảy ra tổn thất ảnh hưởng đến thu nhập, vốn tự có và mục tiêu kinh doanh, dự thảo bổ sung cả khả năng xảy ra kết quả bất lợi tác động tiêu cực đến thu nhập, vốn và thanh khoản. NHNN bổ sung nội dung này nhằm bao quát các trường hợp rủi ro phát sinh trong thực tiễn.

Dự thảo cũng bổ sung khái niệm về rủi ro thị trường, thanh khoản, tập trung, lãi suất trên sổ ngân hàng và rủi ro mô hình. Trong đó, rủi ro trọng yếu tối thiểu gồm rủi ro tín dụng, hoạt động, thanh khoản, tập trung và các rủi ro khác theo quy định nội bộ.

Đáng chú ý, hoạt động quản lý rủi ro được bổ sung yêu cầu đo lường, bên cạnh nhận dạng, theo dõi và kiểm soát như hiện hành.

Ngoài ra, quy định về ba tuyến bảo vệ độc lập được điều chỉnh theo hướng dựa trên chức năng thay vì cố định theo cơ cấu tổ chức như Thông tư 14.