Tín dụng mở đường cho nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu Tây Nguyên

Tây Nguyên giàu tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu - Ảnh minh họa

Tiềm năng lớn, cần nguồn vốn đúng chu kỳ

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), phát triển nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu đòi hỏi chính sách phải đồng bộ, ổn định, minh bạch và có khả năng thực thi. Đây là nền tảng để tạo dựng niềm tin, khuyến khích doanh nghiệp, doanh nhân và nhà đầu tư dài hạn tham gia, đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển.

Yêu cầu này càng rõ nét trong bối cảnh đầu tư nông nghiệp thường cần thời gian dài mới phát huy hiệu quả. Nếu quy định thiếu nhất quán hoặc khó triển khai, doanh nghiệp sẽ khó xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn, còn người dân và hợp tác xã khó mạnh dạn chuyển đổi phương thức sản xuất. Vì vậy, cải thiện môi trường chính sách cần đi cùng hướng dẫn thực hiện cụ thể, giúp các chủ thể xác định rõ điều kiện đầu tư, quyền sử dụng đất và khả năng tiếp cận nguồn lực.

Bà Đoàn Hương Sơn, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết Tây Nguyên hiện có khoảng 2,67 triệu ha đất trồng trọt, dẫn đầu cả nước về sản lượng cà phê, hồ tiêu, bơ, chanh leo, trong khi diện tích sầu riêng ngày càng tăng. Quy mô sản xuất và lợi thế về các cây trồng chủ lực tạo nền tảng quan trọng để khu vực tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản.

Không chỉ có thế mạnh ở những mặt hàng quen thuộc, Tây Nguyên còn có tiềm năng phát triển dược liệu nhờ điều kiện khí hậu, độ cao và tri thức bản địa. Nếu được tổ chức hợp lý, các vùng trồng dược liệu có thể kết hợp mô hình nông lâm kết hợp gắn với du lịch sinh thái, mở thêm hướng đa dạng hóa sinh kế cho người dân. Dù vậy, khai thác tiềm năng này cần cách tiếp cận dài hạn, bởi một số loại dược liệu có chu kỳ chăm sóc kéo dài, đòi hỏi vốn đầu tư đáng kể trước khi tạo ra doanh thu.

Tại Diễn đàn “Thúc đẩy phát triển nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu khu vực Tây Nguyên”, ông Vương Văn Quý, Phó Trưởng ban Chính sách - tín dụng, đại diện Ngân hàng Agribank khẳng định, khu vực có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp công nghệ cao và cây dược liệu. Tuy nhiên, để hiện thực hóa lợi thế, ngoài cơ chế, chính sách và ứng dụng khoa học công nghệ, khả năng tiếp cận nguồn vốn phù hợp giữ vai trò quan trọng.

Với nông nghiệp công nghệ cao, vốn không chỉ phục vụ đầu tư ban đầu mà còn cần bảo đảm cho quá trình vận hành, ứng dụng kỹ thuật và tổ chức sản xuất. Với dược liệu, yêu cầu càng đặc thù hơn khi thời gian thu hồi vốn có thể kéo dài, trong khi chi phí chăm sóc và quản lý vùng trồng phát sinh liên tục. Do đó, phương án tín dụng cần được xem xét trên cơ sở chu kỳ sản xuất, năng lực của chủ đầu tư và khả năng tiêu thụ sản phẩm, thay vì chỉ nhìn vào giá trị tài sản hình thành.

Theo ông Quý, dư nợ của Agribank tại khu vực Tây Nguyên đạt 175.000 tỷ đồng, trong đó 148.000 tỷ đồng dành cho nông nghiệp, nông thôn, tương đương 84%. Tỷ trọng này cho thấy nông nghiệp tiếp tục là lĩnh vực đầu tư trọng tâm của ngân hàng.

Tháo gỡ điểm nghẽn để dòng vốn đến đúng dự án

Theo đại diện Agribank, hai vấn đề được doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân quan tâm nhất khi tiếp cận vốn là tài sản bảo đảm và lãi suất. Về tài sản bảo đảm, chính sách tín dụng hiện hành cho phép một số đối tượng trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn vay từ 300 triệu đến 5 tỷ đồng không cần tài sản bảo đảm. Đối với doanh nghiệp đầu tư nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ hoặc tham gia liên kết chuỗi, mức cho vay không có tài sản bảo đảm có thể đạt 70-80% giá trị dự án theo quy định.

Ở khía cạnh lãi suất, Agribank đang triển khai nhiều chương trình ưu đãi, trong đó có gói tín dụng 50.000 tỷ đồng dành cho nông nghiệp công nghệ cao và nông nghiệp sạch. Lãi suất của gói này có thể thấp hơn thông thường 0,5-2 điểm phần trăm/năm, góp phần giảm áp lực chi phí tài chính cho những dự án đáp ứng điều kiện.

Dù vậy, chính sách hỗ trợ không đồng nghĩa mọi dự án đều đương nhiên được vay vốn. Ông Quý nhấn mạnh ngân hàng phải đánh giá tính khả thi của phương án đầu tư và khả năng trả nợ nhằm kiểm soát rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng với các dự án nông nghiệp có thời gian hoàn vốn dài, đầu ra biến động hoặc phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên.

Từ thực tiễn cho vay, ông Quý chỉ ra bốn khó khăn chính đang cản trở dòng vốn vào lĩnh vực này là pháp lý đất đai, đất rừng chưa rõ ràng; chu kỳ đầu tư cây dược liệu kéo dài; thị trường tiêu thụ và liên kết chuỗi chưa ổn định; năng lực quản trị, tổ chức thực hiện dự án còn hạn chế.

Đối với những cây dược liệu có giá trị cao như sâm Ngọc Linh, thách thức về vốn thể hiện rõ hơn. Thời gian đầu tư dài và chi phí chăm sóc lớn đòi hỏi phương án tín dụng phải phù hợp với chu kỳ sản xuất, tránh tạo áp lực trả nợ trước khi dự án tạo ra dòng tiền. Mặt khác, giá trị cao của cây trồng không tự động bảo đảm hiệu quả tài chính. Nếu thiếu thị trường đầu ra ổn định, người sản xuất vẫn có thể đối mặt với rủi ro tiêu thụ, còn ngân hàng khó đánh giá chính xác khả năng hoàn trả vốn.

Vì vậy, tháo gỡ khó khăn cần sự phối hợp từ nhiều phía. Agribank đề nghị các địa phương hoàn thiện quy hoạch vùng trồng, hướng dẫn thủ tục đất đai, đất rừng và giới thiệu những dự án có pháp lý rõ ràng, nhu cầu vốn cụ thể. Quy hoạch minh bạch sẽ giúp nhà đầu tư xác định khu vực sản xuất, chủ động xây dựng phương án phát triển và tạo cơ sở để ngân hàng xem xét cấp tín dụng.

Về phía doanh nghiệp và hợp tác xã, yêu cầu đặt ra là nâng cao năng lực quản trị, chuẩn bị phương án đầu tư khả thi, đồng thời gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ.

Về phía ngân hàng, Agribank cho biết sẽ chỉ đạo các chi nhánh tại Tây Nguyên chủ động tiếp cận, phối hợp với doanh nghiệp ngay từ giai đoạn xây dựng dự án, nghiên cứu phương án cấp vốn phù hợp. Cách tiếp cận sớm giúp các bên nhận diện những vướng mắc về hồ sơ, dòng tiền và điều kiện vay để có hướng xử lý trước khi dự án triển khai.

Ông Quý khẳng định sẵn sàng đồng hành cùng doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương, đưa nguồn vốn tín dụng vào những dự án hiệu quả, góp phần phát triển nông nghiệp công nghệ cao và nâng cao giá trị cây dược liệu Tây Nguyên.

Về dài hạn, hiệu quả của dòng vốn không chỉ nằm ở quy mô cho vay, mà còn ở khả năng hỗ trợ hình thành vùng nguyên liệu có tổ chức, tăng cường liên kết sản xuất và tạo đầu ra bền vững. Khi chính sách ổn định, pháp lý rõ ràng, doanh nghiệp đủ năng lực và tín dụng được thiết kế phù hợp với chu kỳ đầu tư, tiềm năng nông nghiệp công nghệ cao và dược liệu của Tây Nguyên mới có điều kiện chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực chất.