Sàn tài sản mã hóa: Vì sao chưa thể hẹn ngày vận hành?

Thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam đang trong giai đoạn chuẩn bị thí điểm, chưa xác định thời điểm các sàn giao dịch chính thức vận hành. Ảnh : MH

Từ chấp thuận nguyên tắc đến giấy phép

Theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, thời gian thí điểm là 5 năm từ ngày 9/9/2025. Việc triển khai phải thận trọng, có kiểm soát, bảo đảm an toàn, minh bạch, hiệu quả và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.

Tại Ngày hội Công nghệ TP. Hồ Chí Minh 2026 - Conviction 2026, ông Tô Trần Hòa, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch Tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết, 5 doanh nghiệp đã được chấp thuận về nguyên tắc để chuẩn bị lập sàn. Tuy nhiên, thời điểm vận hành chưa được xác định do doanh nghiệp phải hoàn tất các điều kiện về vốn, công nghệ, quy trình và hồ sơ.

Tuy nhiên, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, chấp thuận về nguyên tắc là bước chuẩn bị, chưa đồng nghĩa doanh nghiệp được cấp phép. Chỉ đơn vị được Bộ Tài chính cấp phép mới được cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Các doanh nghiệp vẫn phải hoàn thiện hệ thống đạt tiêu chuẩn an toàn cấp độ 4, quy trình nghiệp vụ, vốn và hồ sơ xin cấp phép.

Theo ông Tô Trần Hòa, doanh nghiệp phải có vốn điều lệ đã góp tối thiểu 10.000 tỷ đồng bằng Đồng Việt Nam. Nghị quyết còn yêu cầu tối thiểu 65% vốn điều lệ do cổ đông, thành viên là tổ chức góp; trong đó, trên 35% vốn điều lệ phải do ít nhất hai tổ chức thuộc các lĩnh vực ngân hàng thương mại, chứng khoán, quản lý quỹ, bảo hiểm hoặc công nghệ góp vốn. Tổng mức góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài không được vượt quá 49% vốn điều lệ.

Tiếp theo, hệ thống công nghệ thông tin phải đáp ứng tiêu chuẩn cấp độ 4 về an toàn hệ thống trước khi vận hành, khai thác. Hồ sơ xin cấp phép phải có văn bản thẩm định của Bộ Công an đối với đề xuất an toàn hệ thống, tài liệu chứng minh vốn góp, báo cáo tài chính hoặc báo cáo vốn điều lệ đã góp được kiểm toán, cùng các tài liệu về cổ đông, cơ sở vật chất, nhân sự và quy trình nghiệp vụ.

Quy trình cấp phép cho thấy vì sao chưa thể ấn định ngày thị trường chính thức vận hành. Trong 20 ngày kể từ khi nhận đầy đủ, hợp lệ nhóm tài liệu ban đầu, Bộ Tài chính có văn bản để doanh nghiệp tiếp tục hoàn thiện các thủ tục còn lại. Sau văn bản này, doanh nghiệp có tối đa 12 tháng để nộp đủ tài liệu về cổ đông, cơ sở vật chất, thẩm định an toàn hệ thống và chứng minh vốn góp.

Chỉ khi nhận được đầy đủ hồ sơ, Bộ Tài chính mới phối hợp với Bộ Công an và NHNN xem xét, cấp giấy phép trong thời hạn 30 ngày hoặc trả lời bằng văn bản nếu từ chối. Trong bảy ngày làm việc kể từ khi được cấp phép, doanh nghiệp phải công bố ngày chính thức cung cấp dịch vụ. Doanh nghiệp phải hoạt động trong vòng 30 ngày kể từ thời điểm được cấp giấy phép, trừ trường hợp bất khả kháng.

Pháp luật đã quy định thời hạn xử lý ở từng bước, nhưng tiến độ vận hành vẫn phụ thuộc vào khả năng đáp ứng điều kiện và hoàn thiện hồ sơ của doanh nghiệp. Ông Tô Trần Hòa cho biết thời điểm các sàn giao dịch chính thức hoạt động sẽ phụ thuộc vào tiến độ chuẩn bị của từng doanh nghiệp.

TS. Nguyễn Hải Nam, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính Quốc hội cho rằng, chuyển dịch mô hình tăng trưởng sang công nghệ cao là yêu cầu cấp bách khi Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo ông Nam, khi nền kinh tế cần lượng vốn lớn, tài sản số và tài sản mã hóa có thể trở thành một kênh dẫn vốn mới bên cạnh tín dụng ngân hàng và thị trường chứng khoán.

“Chúng ta là quốc gia thứ 46 công nhận tài sản số, nghĩa là không phải tiên phong, nhưng cũng không hề muộn” - ông Nam nhận định.

Doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về vốn, công nghệ, nhân sự và quy trình nghiệp vụ trước khi được cấp phép cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Ảnh: Unsplash

Mở cửa thị trường nhưng kiểm soát rủi ro

Theo điểm đ khoản 1 Điều 17 Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công an và NHNN lựa chọn tối đa 5 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa. Đồng thời, khoản 4 Điều 4 quy định chỉ tổ chức được Bộ Tài chính cấp giấy phép mới được cung cấp dịch vụ, quảng cáo và tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa.

Phạm vi thí điểm cũng được giới hạn rõ. Tài sản mã hóa chào bán, phát hành phải dựa trên tài sản cơ sở là tài sản thực, không bao gồm chứng khoán và tiền pháp định. Tổ chức phát hành phải là doanh nghiệp Việt Nam, còn tài sản mã hóa phát hành theo cơ chế này chỉ được chào bán cho nhà đầu tư nước ngoài và chỉ được giao dịch giữa các nhà đầu tư nước ngoài thông qua tổ chức cung cấp dịch vụ đã được cấp phép.

Ông Tô Trần Hòa lưu ý: “Doanh nghiệp Việt Nam phát hành tài sản mã hóa trên cơ sở tài sản thực cho nhà đầu tư nước ngoài và chỉ nhà đầu tư nước ngoài mới được mua, bán”.

Việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa phải thực hiện bằng Đồng Việt Nam. Nhà đầu tư trong nước đang có tài sản mã hóa và nhà đầu tư nước ngoài được mở tài khoản tại tổ chức do Bộ Tài chính cấp phép để lưu ký, mua, bán tài sản mã hóa tại Việt Nam. Sau sáu tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ đầu tiên được cấp phép, nhà đầu tư trong nước giao dịch không thông qua tổ chức được cấp phép có thể bị xử lý theo quy định, tùy tính chất và mức độ vi phạm.

Từ góc nhìn pháp lý, ông Phan Vũ Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Phan Law Vietnam, Phó Chủ tịch Hội Truyền thông - Điện tử TP HCM đánh giá việc Luật Công nghiệp công nghệ số công nhận tài sản số là một loại tài sản đã tạo bước tiến quan trọng. Tuy vậy, các vấn đề như phân loại tài sản, nghĩa vụ thuế, điều kiện cấp phép và cơ chế giải quyết tranh chấp vẫn cần tiếp tục được cụ thể hóa.

Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP xác định việc thí điểm phải được thực hiện thận trọng, có kiểm soát, an toàn, minh bạch và hiệu quả. Chỉ sau khi doanh nghiệp hoàn thành các điều kiện, hồ sơ được thẩm định và giấy phép được cấp, ngày chính thức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa mới được công bố.