Sửa đổi Nghị định 24: Nhiều thay đổi liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ

Thay đổi lớn về kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi quy định về hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ. Theo Nghị định 24 hiện hành, hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ là hoạt động kinh doanh có điều kiện và doanh nghiệp muốn hoạt động phải được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện về đăng ký kinh doanh, địa điểm, cơ sở vật chất và trang thiết bị phục vụ hoạt động sản xuất. Hoạt động kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ cũng được xác định là hoạt động kinh doanh có điều kiện.

Tuy nhiên, dự thảo sửa đổi khoản 7 Điều 4 theo hướng quy định hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ không còn là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Thay vào đó, tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động này có trách nhiệm tuân thủ các quy định của pháp luật về chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tiêu chuẩn, đo lường, nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn, chứng từ, thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng chống rửa tiền và các quy định pháp luật khác có liên quan.

Ảnh minh họa

Để thực hiện thay đổi này, dự thảo đề xuất bãi bỏ toàn bộ Điều 5, Điều 6, Điều 7, Điều 8 và Điều 9 của Nghị định 24 hiện hành. Đây là các điều khoản quy định về điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất; hoạt động gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; điều kiện kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ và trách nhiệm của doanh nghiệp kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ.

Đối với hoạt động sản xuất và kinh doanh vàng miếng, dự thảo tiếp tục xác định đây là hoạt động kinh doanh có điều kiện. Khoản 6 Điều 4 được sửa đổi theo hướng quy định hoạt động sản xuất vàng miếng và kinh doanh mua bán vàng miếng phải được Ngân hàng Nhà nước cấp Giấy phép sản xuất vàng miếng hoặc Giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng. Đồng thời, dự thảo bổ sung quy định hoạt động mua bán vàng nguyên liệu của doanh nghiệp, ngân hàng thương mại sản xuất vàng miếng được thực hiện theo quy định tại Nghị định này.

So với quy định hiện hành, Nghị định 24 quy định Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng, xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng; hoạt động mua bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện và phải được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép.

Mua vàng từ 20 triệu trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt

Dự thảo cũng bổ sung quy định mới về thanh toán trong giao dịch vàng. Theo đó, việc thanh toán mua bán vàng có giá trị từ 20 triệu đồng trong ngày trở lên của một khách hàng phải được thực hiện bằng phương tiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định của pháp luật về thanh toán. Đối với giao dịch mua vàng miếng, việc sử dụng thẻ tín dụng hoặc các phương tiện, hình thức thanh toán có nguồn tiền từ hoạt động cấp tín dụng phải tuân thủ quy định của pháp luật về hoạt động cấp tín dụng. Nội dung này chưa được quy định tại Nghị định 24 hiện hành.

Liên quan đến hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu, dự thảo sửa đổi một số quy định tại Điều 14. Đối với doanh nghiệp có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ và có hợp đồng gia công với nước ngoài, việc cấp phép tạm nhập vàng nguyên liệu để tái xuất sản phẩm sẽ được xem xét trên cơ sở nhu cầu tạm nhập phù hợp với hợp đồng gia công. Vàng nguyên liệu tạm nhập chỉ được sử dụng để thực hiện hợp đồng gia công và tái xuất sản phẩm theo quy định của pháp luật.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, dự thảo bổ sung các điều kiện cụ thể để được xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu. Theo đó, doanh nghiệp phải có đăng ký hoạt động sản xuất, gia công vàng trang sức, mỹ nghệ; nhu cầu nhập khẩu phải phù hợp với hợp đồng gia công hoặc hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ; vàng nguyên liệu nhập khẩu chỉ được sử dụng để sản xuất, gia công sản phẩm vàng trang sức, mỹ nghệ xuất khẩu theo hợp đồng làm căn cứ cấp phép và không được bán, chuyển giao hoặc sử dụng vào mục đích khác trên thị trường trong nước, trừ trường hợp được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận.

Trong khi đó, Nghị định 24 hiện hành chỉ quy định Ngân hàng Nhà nước xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu trong năm kế hoạch cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài căn cứ vào năng lực sản xuất và báo cáo tình hình xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ của năm trước.

Một nội dung mới khác là dự thảo bổ sung quy định cho phép xuất khẩu, nhập khẩu vàng sử dụng làm nguyên liệu để sản xuất linh kiện điện tử, thiết bị điện tử, thiết bị y tế và dụng cụ y tế theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, pháp luật về hải quan và các quy định chuyên ngành có liên quan. Dự thảo đồng thời quy định số vàng này chỉ được sử dụng đúng mục đích sản xuất đã đăng ký và không được sử dụng để sản xuất, kinh doanh vàng miếng, vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc mua bán vàng nguyên liệu trên thị trường trong nước, trừ trường hợp được phép theo quy định.

Dự thảo cũng bổ sung trách nhiệm xây dựng hệ thống thông tin để xử lý, lưu trữ dữ liệu về xuất khẩu, nhập khẩu, mua bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; dữ liệu giao dịch mua bán vàng nguyên liệu và thực hiện kết nối, cung cấp thông tin cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước.

Cùng với đó, phạm vi thanh tra, kiểm tra của Ngân hàng Nhà nước được đề xuất sửa đổi theo hướng bao quát hơn, bao gồm hoạt động sản xuất vàng miếng; kinh doanh mua bán vàng miếng; hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu vàng miếng, vàng nguyên liệu; việc chấp hành các quy định về cấp phép, hạn mức, báo cáo, mua bán, sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu và các hoạt động kinh doanh vàng thuộc diện quản lý theo Nghị định.

Về chế độ báo cáo, Nghị định 24 hiện hành quy định doanh nghiệp và tổ chức tín dụng hoạt động kinh doanh vàng phải báo cáo tình hình sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ; mua bán vàng miếng; xuất khẩu, nhập khẩu vàng.

Dự thảo sửa đổi theo hướng mở rộng nội dung báo cáo, yêu cầu doanh nghiệp và ngân hàng thương mại hoạt động kinh doanh vàng báo cáo thêm tình hình mua bán, sử dụng, tồn kho vàng nguyên liệu nhập khẩu; tình hình thực hiện hợp đồng gia công, hợp đồng xuất khẩu vàng trang sức, mỹ nghệ đối với các trường hợp được cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Theo dự thảo, nghị định sửa đổi sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Kể từ thời điểm này, Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do Ngân hàng Nhà nước cấp trước ngày nghị định có hiệu lực sẽ không còn là điều kiện để tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ. Các hồ sơ đề nghị cấp, sửa đổi, bổ sung giấy chứng nhận đã nộp nhưng chưa được giải quyết cũng sẽ chấm dứt việc xem xét giải quyết theo quy định chuyển tiếp của dự thảo.

Việc sửa đổi Nghị định 24 được đặt ra trong bối cảnh cơ quan quản lý đang rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với thị trường vàng sau hơn 10 năm thực hiện. Thời gian qua, Chính phủ cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ sửa đổi nghị định nhằm phù hợp hơn với diễn biến thực tế của thị trường và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Ngân hàng Nhà nước cho biết việc xây dựng dự thảo nhằm bám sát các chỉ đạo của Đảng, Nhà nước và tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý thị trường vàng theo hướng minh bạch, phù hợp với tình hình mới.