Tài sản số: Cơ hội lớn, thách thức dài hạn

Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường tài sản số tăng trưởng nhanh nhất khu vực, mở ra dư địa lớn cho phát triển thị trường vốn trong tương lai

Trong bối cảnh tài sản mã hóa và tài sản số ngày càng trở thành một phần quan trọng của hệ thống tài chính toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để tham gia sâu hơn vào làn sóng đổi mới này. Tuy nhiên, cùng với tiềm năng phát triển là những thách thức không nhỏ về quản lý, bảo vệ nhà đầu tư và xây dựng nền tảng phát triển dài hạn cho thị trường.

Tại Hội nghị “Sản phẩm mới và định hướng phát triển thị trường: Tài sản mã hóa và tương lai thị trường tài chính số” do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức mới đây, nhiều chuyên gia đã đưa ra những đánh giá đáng chú ý về xu hướng phát triển của thị trường tài sản số toàn cầu cũng như những bài học dành cho Việt Nam.

Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain - Tài sản số Việt Nam (VBA), giai đoạn 2024-2026 đang chứng kiến chu kỳ tăng trưởng mới của thị trường tài sản mã hóa với ba động lực chính gồm sự gia tăng mạnh về số lượng người dùng, dòng vốn tổ chức tham gia ngày càng lớn và xu hướng token hóa tài sản thực (RWA) phát triển nhanh chóng.

Các dự báo được công bố tại hội nghị cho thấy vốn hóa thị trường tài sản mã hóa toàn cầu có thể đạt khoảng 4.000 tỷ USD trong chu kỳ mới, trong khi số lượng người dùng trên thế giới có thể lên tới 900 triệu người vào năm 2026. Đây là những con số phản ánh tốc độ phát triển rất nhanh của lĩnh vực này trong những năm gần đây.

Một dấu mốc quan trọng của thị trường là sự xuất hiện của các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ. Sau khi được cơ quan quản lý phê duyệt, các quỹ này đã nhanh chóng thu hút dòng vốn lớn từ giới đầu tư truyền thống. Đến đầu năm 2026, tổng tài sản quản lý của nhóm ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ đã đạt khoảng 120 tỷ USD. Điều này cho thấy tài sản số đang từng bước tiến gần hơn tới hệ thống tài chính chính thống.

Không chỉ tại Mỹ, khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng ghi nhận tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ. Giá trị giao dịch tài sản mã hóa trong giai đoạn từ tháng 6/2024 đến tháng 6/2025 đạt khoảng 2.360 tỷ USD, tăng 120% so với kỳ trước. Đáng chú ý, Việt Nam nằm trong nhóm những thị trường có tốc độ tăng trưởng giao dịch hàng đầu khu vực với mức tăng 99%.

Những con số trên cho thấy nhu cầu đối với tài sản số tại Việt Nam là rất lớn. Theo các thống kê được chia sẻ tại hội nghị, Việt Nam hiện nằm trong nhóm các quốc gia có số lượng người dùng tài sản mã hóa cao trên thế giới với quy mô hàng chục triệu người tham gia.

Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm với thách thức. Thực tế cho thấy hầu hết các quốc gia phát triển thị trường tài sản số đều từng trải qua những cú sốc lớn trước khi hoàn thiện hệ thống quản lý. Từ vụ sụp đổ của Mt. Gox tại Nhật Bản đến FTX tại Mỹ, các bài học quốc tế đều cho thấy chi phí xử lý hậu quả thường lớn hơn rất nhiều so với việc xây dựng khung pháp lý từ sớm.

Theo ông Phan Đức Trung, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm quản lý từ Mỹ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Singapore. Điểm chung của các mô hình này là đều xây dựng cơ chế cấp phép rõ ràng, yêu cầu minh bạch thông tin, bảo vệ nhà đầu tư và tăng cường trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ.

Đặc biệt, mô hình của Nhật Bản và Singapore được đánh giá phù hợp với điều kiện Việt Nam khi kết hợp giữa quản lý nhà nước với cơ chế tự quản của thị trường. Tại các quốc gia này, các hiệp hội nghề nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc giám sát hoạt động, đào tạo nhân lực và xây dựng chuẩn mực hành nghề.

Đây cũng chính là khoảng trống lớn của thị trường tài sản số Việt Nam hiện nay. Mặc dù quá trình xây dựng các quy định liên quan đến thuế, phát hành tài sản số và vận hành thị trường đã có những bước tiến nhất định, nhưng hệ thống tiêu chuẩn nghề nghiệp và đào tạo chuyên môn vẫn chưa được hoàn thiện.

Theo các chuyên gia, để thị trường phát triển bền vững, Việt Nam cần sớm xây dựng hệ thống chứng chỉ hành nghề, tiêu chuẩn chuyên môn và quy tắc đạo đức nghề nghiệp tương tự như lĩnh vực chứng khoán. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp nâng cao chất lượng hoạt động của thị trường và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

Bên cạnh đó, xu hướng token hóa tài sản thực đang mở ra cơ hội mới cho thị trường vốn Việt Nam. Các tài sản như bất động sản, vàng, hạ tầng, dự án năng lượng, trung tâm dữ liệu hay khu công nghiệp đều có thể được số hóa và chia nhỏ quyền sở hữu thông qua công nghệ blockchain. Điều này không chỉ giúp nâng cao tính thanh khoản mà còn tạo thêm cơ hội tiếp cận vốn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Dự báo đến năm 2030, quy mô thị trường tài sản số tại Việt Nam có thể đạt từ 70-80 tỷ USD nếu có khung pháp lý phù hợp. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng đó, điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng được một môi trường phát triển cân bằng giữa đổi mới sáng tạo và kiểm soát rủi ro.

Trong cuộc đua tài chính số toàn cầu, Việt Nam đang có lợi thế về dân số trẻ, tỷ lệ tiếp cận công nghệ cao và mức độ quan tâm lớn của nhà đầu tư. Song để biến lợi thế thành sức mạnh dài hạn, thị trường cần một hành lang pháp lý hoàn thiện, đội ngũ nhân lực chuyên nghiệp và cơ chế quản lý minh bạch. Đây sẽ là chìa khóa giúp tài sản số trở thành động lực mới cho sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam trong những năm tới.