Tập trung hỗ trợ thay vì xử phạt hộ kinh doanh trong kì kê khai thuế đầu tiên

Ông Nguyễn Hồng Sâm – Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, phát biểu khai mạc Hội thảo

Chương trình là hoạt động mở đầu trong Chiến dịch cao điểm “15 ngày đồng hành cùng hộ kinh doanh trước kỳ kê khai thuế quý I/2026” do ngành Thuế triển khai trên toàn quốc, nhằm hỗ trợ cộng đồng hộ kinh doanh tiếp cận kịp thời chính sách mới, chuẩn bị dữ liệu đầy đủ và thực hiện nghĩa vụ thuế đúng quy định ngay từ kỳ kê khai đầu tiên.

Không đặt nặng kiểm tra, xử phạt

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Nguyễn Hồng Sâm, Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho biết, trong những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ của đất nước, phương thức kinh doanh cũng đang thay đổi nhanh chóng. Trong bối cảnh đó, việc đổi mới phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh là một bước đi cần thiết, nhằm xây dựng một hệ thống quản trị thuế hiện đại, minh bạch, hiệu quả và phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số, vừa kiến tạo phát triển, tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý.

Thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy cải cách quản lý thuế, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, mới đây nhất Chính phủ đã ban hành Nghị định số 68/2026/NĐ-CP (Nghị quyết 68) về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, từ đó, đã đặt ra những định hướng quan trọng cho giai đoạn chuyển đổi hiện nay.

Phát biểu tại hội thảo, ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết, việc chuyển đổi phương thức quản lý thuế đối với hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai là một cải cách quan trọng, được thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Ông Mai Xuân Thành, Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính), chia sẻ về ý nghĩa, tầm quan trọng và mục tiêu của chương trình Hội thảo

Để hỗ trợ hộ kinh doanh trong kì kê khai thuế đầu tiên theo chính sách mới, ông Mai Xuân Thành khẳng định, trọng tâm của cơ quan thuế không phải là vấn đề kiểm tra, xử phạt, mà là tập trung vào để hỗ trợ thực chất, để hộ kinh doanh có thể thực hiện đúng ngay từ kỳ kê khai đầu tiên. Ngành thuế cam kết tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, đồng thời cung cấp miễn phí các tiện ích, dịch vụ thuế điện tử phục vụ hộ kinh doanh.

Theo Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành, trong thời gian tới, hệ thống công nghệ sẽ tiếp tục được nâng cấp theo hướng thông minh, thân thiện và hỗ trợ tốt hơn cho các hộ. Ví dụ như: đưa vào các ứng dụng gợi ý sẵn thông tin tờ khai; nhắc hạn kê khai; hỗ trợ trích nộp tiền từ tài khoản khi có sự đồng ý của người nộp thuế; cảnh báo sớm các sai sót để hộ có thể kịp thời điều chỉnh.

Bên cạnh đó, ngành thuế sẽ tiếp tục chuẩn hóa và đa dạng hóa các giải pháp hướng dẫn hỗ trợ. Cụ thể, theo Cục trưởng Cục Thuế Mai Xuân Thành, cơ quan thuế sẽ cung cấp bộ tài liệu sổ tay hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ thuế dành riêng cho hộ theo hướng dễ hiểu, dễ thực hiện; đăng tải các clip hướng dẫn theo tình huống; xây dựng bộ câu hỏi đáp ngắn gọn, tài liệu cầm tay chỉ việc. Đồng thời, cập nhật thường xuyên thông tin trên các kênh chính thống để bà con dễ tra cứu, dễ đối chiếu và dễ thực hiện.

Không dừng ở đây, sau hội thảo này, Cục Thuế và cơ quan thuế các cấp sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến như: hội nghị đối thoại tại địa bàn, tại chợ, tại tuyến phố, cụm kinh doanh; hội nghị trực tuyến tọa đàm chuyên đề, hỏi đáp. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan thông tấn báo chí, hiệp hội và các tổ chức liên quan để mở rộng kênh thông tin, tiếp nhận và giải đáp kịp thời mọi khó khăn vướng mắc phát sinh.

“Chúng tôi mong các cá nhân, hộ kinh doanh chủ động hơn trong việc tìm hiểu quy định, mạnh dạn đặt câu hỏi khi còn băn khoăn đồng thời thực hiện kê khai trung thực, đúng với thực tế hoạt động kinh doanh của mình. Về phía ngành thuế, chúng tôi cam kết sẽ đồng hành xuyên suốt trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tiếp tục lắng nghe ý kiến từ thực tế để kịp thời điều chỉnh các cách thức triển khai cho phù hợp, sát thực tế và hiệu quả,” ông Mai Xuân Thành nói.

Toàn cảnh Hội thảo

Tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng

Tuy nhiên, theo các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghệ bán lẻ, thách thức lớn hiện nay nằm ở việc dữ liệu doanh thu của hộ kinh doanh thường phân tán trên nhiều kênh bán khác nhau. Một hộ kinh doanh có thể đồng thời bán hàng tại cửa hàng truyền thống, trên các sàn thương mại điện tử và trên mạng xã hội. Khi dữ liệu đơn hàng được ghi nhận ở nhiều nền tảng khác nhau, việc tổng hợp doanh thu để phục vụ kê khai thuế sẽ trở nên phức tạp nếu không có hệ thống quản lý phù hợp.

Do đó, bên cạnh vai trò quản lý của Nhà nước, sự tham gia của các đơn vị công nghệ là mắt xích quan trọng giúp hiện thực hóa các chính sách thuế. Ông Trần Trọng Tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo nhận định, nền kinh tế số của Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển thần tốc, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Chính vì vậy, việc kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế không đơn giản chỉ là góc nhìn về quản lý nhà nước mà đây là chìa khoá rất then chốt để cùng nhau xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bền vững. Trên cơ sở đó, đơn vị cam kết tập trung tối đa nguồn lực để đồng hành cùng Chính phủ. Việc áp dụng công nghệ vào quản lý thuế không chỉ giúp cơ quan quản lý theo dõi sát sao mà còn giúp hộ kinh doanh có cái nhìn tổng quát về sức khỏe tài chính của chính mình, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh chuẩn xác hơn.

Một số ý kiến lo lắng hộ kinh doanh sẽ phải nộp thuế nhiều hơn trước kia, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) Nguyễn Thị Cúc khẳng định, việc chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai không hề làm tăng thuế. Chính sách thuế vẫn giữ nguyên. Nếu nộp thuế theo phương pháp doanh thu nhân với tỉ lệ thì tỉ lệ thuế vẫn như cũ, không có gì thay đổi. Nếu nộp thuế theo thu nhập tính thuế theo tỉ lệ thì cũng tương tự như doanh nghiệp hiện nay đang thực hiện, không cao hơn và không có thay đổi gì. Thậm chí, trong nhiều trường hợp còn thấp hơn, nhờ việc nâng mức doanh thu miễn thuế từ 100 triệu đồng lên 500 triệu đồng. Ví dụ, hộ cá nhân kinh doanh cho thuê nhà trước đây có doanh thu 500 triệu đồng phải nộp thuế 50 triệu đồng. Nhưng hiện nay, với quy định mới, mức doanh thu đó không phải nộp thuế đồng nào. Đây là sự thay đổi theo hướng giảm chứ không phải tăng.

Việc tuân thủ đúng quy định không phải là gánh nặng, mà là “tấm vé” mở rộng cánh cửa phát triển ổn định, lâu dài cho chính các hộ kinh doanh. Hiểu chính xác để tiếp cận quy định minh bạch, từ đó chuẩn bị đủ về dữ liệu và công cụ để quản lý trong môi trường đa kênh. Trên cơ sở đó, người nộp thuế sẽ thực hiện đúng ngay từ đầu để giảm thiểu rủi ro, tối ưu chi phí tuân thủ. Cơ quan quản lý cam kết sẽ xem xét giải quyết theo thẩm quyền, hoặc báo cáo cấp cao hơn để kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng trong kỷ nguyên số, ông Nguyễn Hồng Sâm khẳng định.