Thị trường chứng khoán sẽ thay đổi ra sao khi bước vào "sân chơi lớn"?

Chứng khoán cuối năm 2026: Tích lũy cho chu kỳ tăng trưởng mới Nửa đầu năm 2026 có thể xem là một phép thử đối với sức chịu đựng của thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index đã ... Điều gì sẽ giữ chân dòng vốn quốc tế ở lại với chứng khoán Việt Nam? Việc FTSE Russell công bố sẽ nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam vào tháng 9 tới được xem là cột mốc quan trọng, ...

Ông Nguyễn Đức Quân Tùng, Tổng Giám đốc Công ty CP Chứng khoán OCBS

Nâng hạng mở ra cơ hội, nhưng cuộc chơi sẽ khác

Trong chiến lược phát triển thị trường chứng khoán giai đoạn 2026-2030, mục tiêu huy động khoảng 5,4 triệu tỷ đồng qua thị trường chứng khoán (không bao gồm trái phiếu Chính phủ) thể hiện kỳ vọng rất lớn vào vai trò của thị trường vốn trong việc cung ứng nguồn lực cho tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Nguyễn Đức Quân Tùng, đây không chỉ là một định hướng phù hợp mà gần như là điều kiện tất yếu nếu Việt Nam muốn bước vào giai đoạn tăng trưởng nhanh và bền vững hơn.

Ông cho rằng trong nhiều năm qua, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh cung ứng vốn chủ đạo cho nền kinh tế. Tuy nhiên, nhu cầu vốn trung và dài hạn ngày càng lớn đòi hỏi phải hình thành sự phân công rõ ràng hơn giữa hai kênh dẫn vốn. Trong đó, hệ thống ngân hàng tiếp tục thực hiện tốt chức năng cung ứng tín dụng, còn thị trường vốn cần đảm nhận vai trò huy động nguồn vốn dài hạn cho doanh nghiệp, đặc biệt là các lĩnh vực có khả năng tạo ra năng suất và giá trị gia tăng cao như hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh.

Thị trường chứng khoán không nên chỉ được nhìn nhận là nơi diễn ra các hoạt động mua bán cổ phiếu, mà phải trở thành một hạ tầng huy động và phân bổ nguồn lực cho toàn bộ nền kinh tế. Khi hạ tầng này đủ sâu, đủ minh bạch và đủ tin cậy, thị trường vốn mới thực sự trở thành động lực quan trọng thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Trong bối cảnh thị trường dự kiến được nâng hạng từ tháng 9/2026, ông Nguyễn Đức Quân Tùng đánh giá đây là một cột mốc có ý nghĩa lớn đối với vị thế của thị trường tài chính Việt Nam trên bản đồ đầu tư toàn cầu. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng việc nâng hạng không nên được nhìn nhận như đích đến cuối cùng.

"Nâng hạng là tấm vé bước vào sân chơi lớn hơn, chứ không phải là đích đến của quá trình phát triển", ông nhấn mạnh.

Theo phân tích của ông, dòng vốn quốc tế không chỉ dựa trên tiêu chí phân loại thị trường mà còn đánh giá rất kỹ chất lượng doanh nghiệp niêm yết, mức độ minh bạch, thanh khoản, khả năng tiếp cận thị trường, chính sách đối với nhà đầu tư nước ngoài cũng như sự ổn định của môi trường kinh tế vĩ mô.

Muốn tận dụng cơ hội sau nâng hạng, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng giao dịch, thanh toán, giảm các rào cản đối với nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường thông qua việc thu hút thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn niêm yết theo các chuẩn mực quản trị hiện đại.

Toàn bộ hệ sinh thái phải được nâng chuẩn

Theo ông Nguyễn Đức Quân Tùng, khi thị trường vốn bước sang một giai đoạn phát triển cao hơn thì yêu cầu thay đổi không chỉ đặt ra đối với cơ quan quản lý mà còn đối với toàn bộ các chủ thể tham gia thị trường.

Đối với các công ty chứng khoán, mô hình hoạt động truyền thống dựa chủ yếu vào môi giới và cho vay ký quỹ sẽ không còn đáp ứng được nhu cầu mới của doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Trong bối cảnh doanh nghiệp ngày càng cần các giải pháp huy động vốn chuyên nghiệp hơn như IPO, phát hành cổ phiếu, trái phiếu, mua bán - sáp nhập (M&A), tái cấu trúc tài chính hay tư vấn chiến lược, vai trò của công ty chứng khoán cần dịch chuyển theo hướng trở thành một định chế tài chính hiện đại, cung cấp các dịch vụ ngân hàng đầu tư và quản lý tài sản có giá trị gia tăng cao.

Theo ông, đây cũng là xu hướng đã diễn ra tại nhiều thị trường phát triển trên thế giới. Khi thị trường vốn trưởng thành, nguồn thu của các trung gian tài chính không còn phụ thuộc chủ yếu vào giao dịch ngắn hạn mà chuyển sang các hoạt động tư vấn tài chính, bảo lãnh phát hành, quản lý tài sản và các dịch vụ đầu tư chuyên sâu.

Song song với đó, chiều sâu của thị trường cũng cần tiếp tục được mở rộng thông qua việc phát triển đa dạng các sản phẩm đầu tư như ETF, quỹ mở, quỹ hưu trí, sản phẩm phái sinh, sản phẩm tài chính xanh, tín chỉ carbon hay các loại tài sản số được vận hành trong khuôn khổ pháp lý chặt chẽ.

Mục tiêu không phải là tạo ra các sản phẩm ngày càng phức tạp, mà là giúp nhà đầu tư có thêm công cụ phân bổ vốn hiệu quả, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng cấu trúc tài chính phù hợp với từng giai đoạn phát triển.

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp muốn tiếp cận dòng vốn lớn, đặc biệt là từ các tổ chức đầu tư quốc tế, cũng buộc phải nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp, minh bạch thông tin, cải thiện hoạt động quan hệ nhà đầu tư, nâng cao tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và đáp ứng các thông lệ quản trị hiện đại.

"Nâng hạng đồng nghĩa với việc mặt bằng tiêu chuẩn của thị trường cũng sẽ được nâng lên. Đây là áp lực tích cực buộc tất cả các chủ thể phải chuyên nghiệp hóa để có thể cạnh tranh và phát triển bền vững", ông nhận định.

Nhà đầu tư cũng phải thay đổi tư duy

Nếu doanh nghiệp và các định chế tài chính phải thích ứng với những chuẩn mực mới thì nhà đầu tư cá nhân - lực lượng chiếm tỷ trọng lớn trên thị trường chứng khoán Việt Nam - cũng cần thay đổi cách tiếp cận.

Theo ông Nguyễn Đức Quân Tùng, khi thị trường ngày càng phát triển và phân hóa mạnh hơn, cơ hội đầu tư vẫn rất lớn nhưng sẽ không còn phân bổ đồng đều như trước.

Điều quan trọng đầu tiên là chuyển từ tư duy lướt sóng sang tư duy phân bổ tài sản dài hạn.

Bên cạnh đó, việc đầu tư theo tin đồn cần được thay thế bằng các quyết định dựa trên dữ liệu, nghiên cứu và kỷ luật đầu tư. Đồng thời, nhà đầu tư cũng cần coi quản trị rủi ro là một phần không thể thiếu trong quá trình xây dựng tài sản, thay vì sử dụng đòn bẩy theo cảm tính.

Theo ông, vai trò của các tổ chức trung gian trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở việc cung cấp nền tảng giao dịch mà còn phải đồng hành cùng nhà đầu tư thông qua các hệ thống dữ liệu, báo cáo nghiên cứu, giải pháp phân bổ tài sản và các công cụ quản trị rủi ro phù hợp với từng mục tiêu tài chính.

Nhìn về triển vọng sau nâng hạng, thị trường chắc chắn sẽ hưởng lợi về mặt tâm lý và mức độ quan tâm của dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, hiệu quả lâu dài vẫn phụ thuộc vào quá trình cải cách liên tục của thị trường, từ nâng cấp hạ tầng, thúc đẩy các doanh nghiệp chất lượng niêm yết, mở rộng các sản phẩm đầu tư đến duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

"Cơ hội phía trước là rất lớn, nhưng cơ hội lớn luôn đi cùng với những yêu cầu cao hơn. Điều quan trọng không chỉ là đón đầu cơ hội nâng hạng, mà còn phải cùng nhau xây dựng một thị trường vốn ngày càng sâu rộng, minh bạch và bền vững hơn, qua đó đóng góp hiệu quả cho tăng trưởng của nền kinh tế", ông Nguyễn Đức Quân Tùng nhấn mạnh.