Chứng khoán cuối năm 2026: Tích lũy cho chu kỳ tăng trưởng mới

Sóng ngắn hạn chưa làm thay đổi xu hướng dài hạn

Nửa đầu năm 2026 có thể xem là một phép thử đối với sức chịu đựng của thị trường chứng khoán Việt Nam. VN-Index đã trải qua những biến động mạnh dưới tác động đồng thời của nhiều yếu tố trái chiều. Từ vùng trên 1.900 điểm đầu năm, chỉ số giảm sâu về dưới 1.600 điểm vào cuối tháng 3 trước khi nhanh chóng phục hồi trở lại. Diễn biến này phản ánh tâm lý thận trọng của dòng tiền trong bối cảnh địa chính trị thế giới gia tăng bất ổn, mặt bằng lãi suất trong nước đi lên và áp lực bán ròng kéo dài từ nhà đầu tư nước ngoài.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn vào diễn biến điểm số, nhà đầu tư có thể bỏ qua một thực tế đáng chú ý hơn: thị trường đang tăng nhưng chưa thực sự khỏe. Sự phục hồi thời gian qua chủ yếu tập trung vào một số nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là nhóm bất động sản. Độ rộng thị trường vẫn ở mức thấp khi số lượng cổ phiếu giảm giá trên HoSE cao hơn đáng kể so với số cổ phiếu tăng giá. Điều đó cho thấy dòng tiền chưa lan tỏa rộng khắp mà vẫn đang tìm đến những nhóm cổ phiếu có câu chuyện riêng hoặc được hưởng lợi từ các kỳ vọng chính sách.

Đây cũng là lý do khiến nhiều chuyên gia cho rằng thị trường hiện nay mang dáng dấp của một giai đoạn tích lũy hơn là khởi đầu của một chu kỳ tăng nóng.

Nhìn từ góc độ dòng tiền, những khó khăn vẫn hiện hữu. Thanh khoản thị trường đã hạ nhiệt so với đầu năm. Lãi suất huy động tiếp tục duy trì ở mặt bằng cao khi áp lực tăng trưởng tín dụng lớn hơn tốc độ huy động vốn. Trong khi đó, khối ngoại vẫn duy trì trạng thái bán ròng với quy mô lớn.

Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ tiếp tục tăng mạnh trong 2 năm gần đây và đang trở thành nguồn lực quan trọng hấp thụ lượng bán ròng từ nhà đầu tư nước ngoài. Điều này giúp thị trường duy trì được sự ổn định tương đối, nhưng đồng thời cũng làm gia tăng mức độ nhạy cảm trước các cú sốc thanh khoản nếu xuất hiện những biến động bất lợi từ bên ngoài.

Bức tranh đó cho thấy khả năng bứt phá mạnh của thị trường trong những tháng tới có thể chưa thực sự rõ ràng. Nhiều khả năng VN-Index sẽ tiếp tục dao động trong vùng tích lũy, phản ánh trạng thái giằng co giữa các yếu tố hỗ trợ dài hạn và những áp lực ngắn hạn chưa được giải tỏa hoàn toàn. Song, điều đáng quan tâm là các lực cản hiện nay chủ yếu mang tính chu kỳ, trong khi các động lực nền tảng của thị trường lại đang được củng cố theo hướng dài hạn hơn.

Những tháng cuối năm có thể vẫn là giai đoạn của sự chọn lọc và giao dịch thận trọng

Nền móng của thị trường đang được xây dựng lại

Các chuyên gia chứng khoán cho rằng, điểm khác biệt lớn nhất của năm 2026 không nằm ở diễn biến điểm số, mà nằm ở sự thay đổi trong cấu trúc tăng trưởng của nền kinh tế và thị trường vốn. Thay vì phụ thuộc vào các yếu tố thuận lợi từ bên ngoài, nền kinh tế đang ngày càng được dẫn dắt bởi đầu tư công, dòng vốn FDI và các chương trình cải cách thể chế. Đây là những yếu tố có tác động lâu dài tới năng lực sản xuất, chất lượng tăng trưởng và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế.

Đối với thị trường chứng khoán, sự thay đổi đó đang tạo ra nền tảng mới cho tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Dự báo lợi nhuận toàn thị trường năm 2026 tiếp tục duy trì ở mức tăng trên 20%, một con số đáng chú ý trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng và môi trường kinh doanh toàn cầu vẫn còn nhiều bất định. Điều này cho thấy sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp niêm yết đang được cải thiện đáng kể so với các chu kỳ trước.

Quan trọng hơn, định giá thị trường vẫn chưa phản ánh đầy đủ triển vọng đó. Sau các đợt điều chỉnh mạnh, mặt bằng định giá của nhiều doanh nghiệp đầu ngành đã trở nên hấp dẫn hơn đáng kể. Trong bối cảnh lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng, đây là yếu tố tạo ra vùng đệm quan trọng cho thị trường trong trung và dài hạn.

Một động lực khác đang dần hình thành là câu chuyện nâng hạng thị trường. Trong nhiều năm, nâng hạng thường được nhìn nhận như một đích đến. Tuy nhiên, điều đáng chú ý hiện nay là quá trình chuẩn bị cho mục tiêu đó đang tạo ra những thay đổi thực chất đối với thị trường vốn Việt Nam. Từ việc mở rộng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài cho tới nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết, những cải cách này đang trực tiếp nâng cao tính hấp dẫn của thị trường. Nếu dòng vốn thụ động quốc tế thực sự được kích hoạt theo lộ trình nâng hạng, áp lực bán ròng kéo dài nhiều năm qua hoàn toàn có thể được giảm bớt đáng kể.

Song song với đó, làn sóng IPO mới đang mở ra một giai đoạn phát triển khác của thị trường chứng khoán. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô hàng chục nghìn tỷ đồng của các thương vụ dự kiến triển khai trong năm nay, mà còn ở sự đa dạng của các doanh nghiệp chuẩn bị niêm yết. Thị trường sẽ có thêm nhiều lựa chọn đầu tư mới, trải rộng từ tiêu dùng, bán lẻ tới tài chính. Điều này giúp mở rộng tập tài sản đầu tư, cải thiện chiều sâu thị trường và tạo điều kiện cho dòng vốn được luân chuyển hiệu quả hơn.

Nhìn rộng hơn, những gì đang diễn ra hiện nay có nhiều nét tương đồng với các giai đoạn bản lề trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam. Các chu kỳ tăng trưởng mạnh thường không bắt đầu trong sự hưng phấn, mà hình thành từ những giai đoạn thị trường bị bao phủ bởi tâm lý nghi ngờ và thận trọng.

Khác biệt của năm 2026 là nền tảng vĩ mô hiện nay được đánh giá vững chắc hơn đáng kể. Nợ công ở mức thấp, dư địa tài khóa còn lớn, hệ thống ngân hàng ổn định hơn và tiến trình cải cách thị trường vốn đang diễn ra đồng bộ hơn so với các chu kỳ trước. Điều này không đồng nghĩa thị trường sẽ sớm bước vào một con sóng tăng mạnh. Nhưng nó cho thấy những viên gạch đầu tiên của một chu kỳ tăng trưởng mới đang được đặt xuống.

Với nhà đầu tư ngắn hạn, những tháng cuối năm có thể vẫn là giai đoạn của sự chọn lọc và giao dịch thận trọng. Nhưng với nhà đầu tư dài hạn, đây có thể là thời điểm quan trọng để nhìn xa hơn những biến động trước mắt. Bởi trong lịch sử, những cơ hội đầu tư lớn nhất thường xuất hiện khi thị trường còn đang tranh luận về những rủi ro ngắn hạn, trong khi các động lực tăng trưởng dài hạn đã bắt đầu hình thành từ bên dưới.