Chỉ số kinh tế:
Ngày 20/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.659 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.891 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Thủy sản tăng tốc, doanh nghiệp lại lo thiếu nguyên liệu

Đức Hiền
Đức Hiền  - 
Xuất khẩu thủy sản đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng đáng chú ý, trở thành một trong những điểm sáng của nhóm nông, lâm, thủy sản. Nhưng phía sau những con số tăng trưởng là nghịch lý đáng quan tâm: thị trường còn nhu cầu, đơn hàng còn dư địa, song doanh nghiệp lại đứng trước nguy cơ thiếu nguyên liệu để sản xuất và giao hàng.
aa
sản phẩm có chất lượng, thương hiệu, chế biến sâu và đáp ứng những tiêu chuẩn riêng của từng thị trường
Doanh nghiệp chú trọng vào sản phẩm có chất lượng, thương hiệu, chế biến sâu và đáp ứng những tiêu chuẩn riêng của từng thị trường

Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 9/2026, giá trị xuất khẩu thủy sản ước đạt 1,17 tỷ USD, đưa tổng kim ngạch 9 tháng lên 9,17 tỷ USD, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước.

Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) chia sẻ, sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, xuất khẩu thủy sản quý IV nhiều khả năng sẽ giảm nhịp. Một phần nguyên nhân là nhiều đơn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm đã được khách hàng nhập khẩu và giao hàng sớm. Khi lượng hàng đã được đưa vào kho, nhu cầu mua bổ sung khó duy trì ở mức cao như những tháng vừa qua.

Với kết quả 9 tháng ước đạt khoảng 9,103 tỷ USD, VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản cả năm có thể đạt khoảng 12 tỷ USD. Con số này cho thấy triển vọng vẫn tích cực. Nhưng đáng chú ý hơn cả lại nằm ở những khó khăn phía sau con số 12 tỷ USD.

Điểm nghẽn của ngành thủy sản hiện nay không đơn thuần nằm ở sức mua, mà khó khăn đang xuất hiện đồng thời ở cả nguồn cung và đầu ra. Tôm, cá tra và cá rô phi đều đối mặt với hạn chế về nguyên liệu. Trong khi đó, cạnh tranh trên thị trường quốc tế gia tăng, còn người mua ngày càng thận trọng với giá.

Trong xuất khẩu thủy sản, nguyên liệu không chỉ quyết định doanh nghiệp có thể sản xuất bao nhiêu, mà còn quyết định doanh nghiệp có thể đáp ứng được những đơn hàng nào, vào thời điểm nào và với mức giá ra sao. Khi nguồn nguyên liệu thiếu ổn định, doanh nghiệp có đơn hàng cũng chưa chắc đã có thể nhận thêm. Nếu giá nguyên liệu tăng, nhưng giá bán xuất khẩu không thể tăng tương ứng, biên lợi nhuận tiếp tục bị thu hẹp.

Đáng nói, đây không phải câu chuyện riêng của một vài doanh nghiệp mà liên quan trực tiếp đến cấu trúc của ngành.

Đối với tôm, cá tra hay cá rô phi, năng lực nuôi trong nước cần được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu ngày càng cao của các thị trường nhập khẩu. Không chỉ cần đủ sản lượng, nguyên liệu còn phải đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, dư lượng, truy xuất nguồn gốc và quy trình sản xuất.

Nói cách khác, ngành thủy sản không chỉ cần “đủ cá, đủ tôm”, mà cần đúng loại nguyên liệu, đúng tiêu chuẩn và đúng thời điểm. Đây chính là bài toán khó.

Ông Nguyễn Tuấn Việt, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Xúc tiến Xuất khẩu VIETGO cho biết, ngành thủy sản đang có một lợi thế lớn là nhu cầu quốc tế vẫn còn. Nhưng khi nguồn nguyên liệu trở thành điểm nghẽn, câu hỏi đặt ra là ngành sẽ tăng trưởng bằng cách nào? Câu trả lời không thể chỉ là mở rộng sản lượng.

Đặc biệt với hải sản khai thác, khả năng tăng sản lượng xuất khẩu còn bị giới hạn bởi nguồn nguyên liệu phù hợp và những yêu cầu ngày càng chặt chẽ về nguồn gốc. Thị trường có nhu cầu nhưng nếu doanh nghiệp không chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu, đơn hàng vẫn có thể bị bỏ lỡ. Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh của thủy sản Việt Nam đang chuyển sang một cấp độ khác.

Nếu trước đây lợi thế chủ yếu nằm ở năng lực chế biến, giá thành và khả năng đáp ứng đơn hàng lớn, thì hiện nay doanh nghiệp phải cạnh tranh bằng cả chuỗi cung ứng. Ai kiểm soát tốt vùng nuôi, liên kết được với người sản xuất, chủ động được nguyên liệu đạt chuẩn và tổ chức được hệ thống truy xuất minh bạch, người đó sẽ có lợi thế.

Ngược lại, doanh nghiệp phụ thuộc quá lớn vào nguồn nguyên liệu thu mua ngắn hạn sẽ ngày càng khó xoay xở khi thị trường biến động.

Vì thế, câu chuyện xuất khẩu thủy sản đạt 12 tỷ USD trong năm nay không nên chỉ được nhìn dưới góc độ một cột mốc kim ngạch. Quan trọng hơn là sau cột mốc đó, ngành sẽ tạo được năng lực cung ứng như thế nào để không rơi vào tình trạng “có đơn hàng nhưng thiếu nguyên liệu”.

Tốc độ tăng 12,3% trong 9 tháng là tín hiệu đáng mừng. Nhưng chính tốc độ này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn cho giai đoạn tiếp theo. Khi quy mô xuất khẩu đã lớn, việc tiếp tục tăng trưởng sẽ khó hơn nếu chỉ dựa vào những lợi thế truyền thống. Ngành thủy sản cần chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang nâng chất lượng và giá trị. Điều này bắt đầu từ vùng nguyên liệu.

Các doanh nghiệp cần tăng cường liên kết với vùng nuôi, hợp tác xã và người sản xuất thay vì chỉ mua nguyên liệu theo từng thời điểm. Chuỗi liên kết càng chặt, khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc càng cao, đồng thời doanh nghiệp cũng chủ động hơn về kế hoạch sản xuất.

Cùng với đó là đẩy mạnh chế biến sâu. Khi nguyên liệu không thể tăng vô hạn, giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị nguyên liệu phải tăng.

Một con tôm, con cá không nên chỉ được nhìn như một đơn vị sản lượng xuất khẩu, mà phải được nhìn như một nguồn nguyên liệu có thể tạo ra nhiều dòng sản phẩm với giá trị gia tăng khác nhau. Đây cũng là cách để doanh nghiệp giảm phụ thuộc vào cuộc cạnh tranh về giá.

Bởi nếu chỉ bán sản phẩm sơ chế hoặc những mặt hàng ít khác biệt, doanh nghiệp rất dễ rơi vào thế bị động khi người mua ép giá. Nhưng khi sản phẩm có chất lượng, thương hiệu, chế biến sâu và đáp ứng những tiêu chuẩn riêng của từng thị trường, dư địa về giá trị sẽ rộng hơn.

Khi người mua thận trọng hơn với giá và cạnh tranh quốc tế gia tăng, doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, đồng thời nghiên cứu sâu hơn nhu cầu từng phân khúc thay vì phụ thuộc vào một số thị trường lớn.

Đức Hiền

Tin liên quan

Tin khác

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Người Việt đang bỏ lỡ cơ hội tích lũy tài sản vì chờ có nhiều tiền

Quản lý tài sản thường được xem là chuyện của người giàu, trong khi nhiều người trẻ chờ lương cao, trả hết nợ mới nghĩ đến tiết kiệm. Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc Phân tích Ngành, Công ty CP Chứng khoán Kafi, chính thói quen quản lý tiền từ sớm mới tạo nền tảng tích lũy tài sản. Với người Việt, bắt đầu bằng khoản nhỏ, đều đặn có thể quan trọng hơn việc chờ một cơ hội đầu tư sinh lời cao.
AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI bước vào vận hành, doanh nghiệp phải thay đổi cuộc chơi

AI đang vượt khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân tự chủ, buộc doanh nghiệp tái cấu trúc chiến lược, vận hành và quản trị niềm tin.
Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Động lực nào dẫn dắt đà tăng trưởng của FPT trong năm 2027

Với tỷ lệ lấp đầy các cụm nhà máy AI đạt tới 95%, Tập đoàn FPT đang dồn lực chuyển dịch mô hình kinh doanh, kỳ vọng nhóm dịch vụ AI-first chiếm tối thiểu 40% doanh thu công nghệ thông tin nước ngoài vào năm 2027.
Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Ba bài học lớn giúp doanh nghiệp Việt thêm kinh nghiệm khi ra… biển lớn

Từ một nhà máy sản xuất tủ lạnh thua lỗ, Haier vươn lên thành thương hiệu toàn cầu nhờ kiên trì nâng cao chất lượng và mở rộng thị trường thông qua mua bán, sáp nhập. Toyota thành công nhờ thấu hiểu khách hàng, liên tục cải tiến sản phẩm, trong khi Samsung tạo bước ngoặt bằng đầu tư dài hạn vào công nghệ. Những kinh nghiệm này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam về nâng cao năng lực sản xuất, quản trị, phát triển thương hiệu và lựa chọn chiến lược quốc tế hóa phù hợp, cùng với sự hỗ trợ của Nhà nước về thông tin thị trường, tài chính và kết nối đối tác.
‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

‘Hộ chiếu xanh’ đưa thương hiệu Việt vươn tầm toàn cầu

Quy mô thương mại Việt Nam đã vượt mốc 1.000 tỷ USD, tạo bệ phóng vững chắc để doanh nghiệp nội chủ động chuyển đổi xanh, chinh phục các thị trường khó tính và khẳng định thương hiệu vươn tầm quốc tế.
Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Ngành gỗ Việt trước thời hạn EUDR: Đầu tư để giữ lợi thế xuất khẩu

Từ ngày 30/12/2026, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) bắt đầu được áp dụng đối với các doanh nghiệp vừa và lớn. Trong khi ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) tiếp tục tạo thuận lợi cho xuất khẩu, yêu cầu minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và những thay đổi trong nhu cầu thị trường quốc tế đang đặt ngành gỗ Việt Nam trước áp lực điều chỉnh chiến lược đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì đơn hàng.
Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp thuế hỗ trợ doanh nghiệp ‘hồi sinh’

Phần lớn người nộp thuế mong muốn khôi phục kinh doanh hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định của pháp luật, nhưng vướng hồ sơ và nghĩa vụ tài chính tích lũy nhiều năm, tiền chậm nộp tiếp tục tăng. Vì vậy, chính sách đặc thù tại dự thảo Nghị quyết là cần thiết, đúng thẩm quyền, thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng thủ tục và chi phí tuân thủ về thuế, qua đó tạo điều kiện cho doanh nghiệp phục hồi.
Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt và bài toán biến cơ hội thành đơn hàng

Bao bì Việt Nam đã có mặt tại 172 quốc gia và vùng lãnh thổ, nhưng kết quả xuất khẩu giữa các nhóm sản phẩm không đồng đều. Từ câu chuyện doanh nghiệp phải mua bao bì nước ngoài đến những yêu cầu kỹ thuật của người mua, cơ hội mở rộng thị phần phụ thuộc vào khả năng chuyển năng lực sản xuất thành đơn hàng.
TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

TP. Hồ Chí Minh cần thêm gần 50.000 lao động dịp cận Tết

Thị trường lao động TP. Hồ Chí Minh đã lấy lại đà tăng trưởng ổn định, cơ bản khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực cục bộ trên diện rộng. Tuy nhiên, dịp cuối năm 2026 và cận Tết Nguyên đán 2027, doanh nghiệp vẫn cần tuyển thêm khoảng 45.000-50.000 lao động để đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh.
EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

EUDR: Minh bạch chuỗi cung ứng để nâng sức cạnh tranh hàng Việt

Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt là cà phê, gỗ và cao su. Không chỉ dừng ở truy xuất nguồn gốc, quy định này đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống quản trị dữ liệu minh bạch, có khả năng kiểm chứng xuyên suốt chuỗi cung ứng. Đây cũng là cơ hội để hàng Việt nâng cấp năng lực sản xuất, củng cố vị thế tại các thị trường tiêu chuẩn cao.