Lạm phát Tokyo nóng hơn dự báo, thị trường nhìn xa hơn bước tăng lãi suất tháng 9

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tại Tokyo. Ảnh: Wiiii/Wikimedia Commons

Áp lực giá đang lan rộng

Khả năng BOJ tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 9 vốn đã được thị trường đánh giá rất cao. Nhưng dữ liệu CPI tại Tokyo mới công bố sáng 28/8 khiến câu hỏi quan trọng hơn giờ đây không còn đơn thuần là BOJ có hành động trong tháng tới hay không, mà là mức 1,25% có thể chỉ là bước đầu của một giai đoạn thắt chặt nhanh hơn.

Theo số liệu chính thức vừa công bố, CPI lõi không bao gồm thực phẩm tươi sống tại khu vực Tokyo tăng 1,8% so với cùng kỳ trong tháng 8, cao hơn mức dự báo trung vị 1,7% của thị trường và tăng từ 1,7% trong tháng 7. CPI toàn phần tăng 1,9%.

Đáng chú ý hơn, tại Tokyo, chỉ số CPI loại cả thực phẩm tươi sống và nhiên liệu – thước đo được BOJ theo dõi sát để đánh giá xu hướng lạm phát nền – tăng 2,0% trong tháng 8, từ 1,8% trong tháng 7, cho thấy áp lực giá đang lan rộng hơn.

CPI tại Tokyo cũng có ý nghĩa đặc biệt bởi thường được công bố trước số liệu toàn quốc vài tuần và được xem như chỉ báo sớm đối với xu hướng giá cả tại Nhật Bản. BOJ có thời gian để tiếp tục xem xét dữ liệu CPI trên cả nước trước khi bước vào cuộc họp chính sách tiếp theo vào ngày 17 - 18/9.

Sức ép lạm phát không chỉ xuất hiện ở khâu tiêu dùng. Chỉ số giá hàng hóa doanh nghiệp của Nhật Bản – thước đo gần với giá bán buôn – đã tăng 7,2% so với cùng kỳ trong tháng 7, chỉ thấp hơn một chút so với mức 7,3% của tháng 6. Giá nhập khẩu tính bằng yen cũng tăng mạnh, làm gia tăng nguy cơ chi phí đầu vào tiếp tục truyền dẫn sang giá tiêu dùng với độ trễ.

Dữ liệu mới về CPI tại Tokyo xuất hiện chỉ một ngày sau khi Phó Thống đốc BOJ Ryozo Himino phát đi tín hiệu khá rõ về rủi ro của việc hành động quá chậm. Trong phát biểu ngày 27/8, ông nhấn mạnh BOJ cần cân bằng giữa việc thu thập thêm thông tin và hành động đủ kịp thời để tránh bị tụt lại phía sau đường cong lạm phát.

Phó Thống đốc BOJ Himino cho rằng tăng lãi suất đúng thời điểm sẽ giúp tránh một cú tăng mạnh của lạm phát khiến BOJ sau này buộc phải thắt chặt chính sách đột ngột. Ông đồng thời cảnh báo áp lực giá đang đến từ nhiều phía, gồm giá nhiên liệu tăng do căng thẳng Trung Đông, nhu cầu toàn cầu liên quan tới AI và chi phí nhập khẩu cao do đồng yen yếu.

Những tín hiệu này củng cố thêm cơ sở để thị trường nhìn xa hơn bước tăng 25 điểm cơ bản có thể diễn ra trong tháng tới.

Sau mức 1,25% mới là câu hỏi khó

Khảo sát Reuters thực hiện trong thời gian 17–24/8 cho thấy 57% số nhà kinh tế được hỏi dự báo BOJ sẽ nâng lãi suất trong tháng 9, tăng rất mạnh so với chỉ 5% trong khảo sát tháng 7 dự báo một động thái trong quý III. BOJ trước đó đã nâng lãi suất lên 1% trong tháng 6, mức cao nhất trong 31 năm.

Điều đáng chú ý nằm ở phần xa hơn của đường lãi suất. Gần hai phần ba số nhà kinh tế trong khảo sát Reuters cho rằng lãi suất BOJ sẽ đạt ít nhất 1,5% vào cuối tháng 3/2027, sớm hơn ba tháng so với dự báo trong khảo sát tháng 7. Khoảng 60% dự báo lãi suất sẽ lên ít nhất 1,75% vào cuối quý III/2027.

Giới phân tích cũng ngày càng chú ý tới khả năng BOJ sẽ đẩy nhanh tốc độ thắt chặt sau tháng 9. Các nguồn tin am hiểu chính sách cho biết ngân hàng trung ương Nhật đang cân nhắc tăng lãi suất nhanh hơn nhịp khoảng hai lần mỗi năm trong giai đoạn bình thường hóa chính sách hiện nay.

Đó có thể mới là thay đổi quan trọng nhất đối với thị trường. Một đợt tăng lên 1,25% đã được dự báo từ trước, nhưng nếu khoảng cách giữa các lần tăng tiếp theo rút ngắn, kỳ vọng về đường đi của lãi suất sẽ cần được điều chỉnh.

Yen yếu là một lý do khiến BOJ khó bỏ qua rủi ro này. Dù BOJ đã nâng lãi suất lên 1% và Nhật Bản cùng Mỹ thực hiện một đợt can thiệp hiếm hoi vào thị trường ngoại hối cuối tháng 7, đồng yen vẫn có xu hướng yếu, giao dịch quanh 159 yen/USD trong những phiên gần đây. Hơn hai phần ba số chuyên gia trong khảo sát của Reuters đánh giá đợt can thiệp vừa qua ít hoặc không hiệu quả.

Điều này đặt thêm áp lực lên BOJ. Yen yếu khiến hàng nhập khẩu trở nên đắt hơn, từ đó có thể làm gia tăng lạm phát; trong khi lạm phát cao hơn lại làm tăng sức ép buộc phải nâng lãi suất. Nếu BOJ tiếp tục đi quá chậm, thị trường có thể lo ngại chênh lệch lãi suất với bên ngoài vẫn đủ lớn để khiến yen khó phục hồi bền vững.

Nhưng tăng lãi suất nhanh hơn cũng không phải lựa chọn dễ dàng. Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản đã ở vùng cao, khiến chi phí vốn của khu vực tư nhân và gánh nặng tài khóa trở thành những biến số BOJ phải tính tới. Đặc biệt, trong bối cảnh chính sách tài khóa mở rộng cũng bị giới phân tích xem là một yếu tố góp phần gây áp lực lên yen, nên BOJ càng phải cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và tránh gây xáo trộn quá mạnh trên thị trường tài chính.

Thời gian tới, nếu lạm phát nền tiếp tục duy trì quanh hoặc trên 2%, áp lực giá đầu vào chưa giảm và yen vẫn yếu, mức 1,25% trong tháng 9 có thể ngày càng được nhìn nhận như một “điểm trung chuyển” hơn là “điểm đến”. Câu hỏi mà thị trường quan tâm lúc này là BOJ sẽ mất bao lâu để đi tiếp tới 1,5% – và liệu 1,75% có trở thành một mốc thực tế sớm hơn những gì nhà đầu tư từng hình dung.