USD, vàng hay trái phiếu, ‘khẩu vị’ trú ẩn của nhà đầu tư quốc tế đang thay đổi?

Ảnh: Umicore AG & Co. KG/Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

USD và franc Thụy Sĩ củng cố sức hấp dẫn

Thị trường tài chính quốc tế đang chứng kiến một diễn biến đáng chú ý: nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn gia tăng, nhưng những kênh trú ẩn truyền thống không còn diễn biến cùng chiều như trước. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, giá năng lượng duy trì ở mức cao, lo ngại về triển vọng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) cùng áp lực nợ công đang khiến nhà đầu tư thận trọng hơn trong việc phân bổ dòng vốn.

Trong bối cảnh đó, đồng USD tiếp tục thể hiện sức hấp dẫn. Đồng bạc xanh đã tăng khoảng 4% kể từ cuối tháng 2, thời điểm xung đột Iran nổ ra. Nền kinh tế Mỹ tăng trưởng vững chắc, mặt bằng lãi suất cao hơn và vị thế nước xuất khẩu năng lượng đã góp phần củng cố vai trò trú ẩn của USD.

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn của đồng tiền này không hoàn toàn thuận lợi. Quy mô nợ công Mỹ vượt 40.000 tỷ USD cùng những bất định về chính sách vẫn là yếu tố khiến nhà đầu tư cân nhắc. Bên cạnh đó, USD cũng có thể chịu áp lực nếu dòng vốn vào thị trường cổ phiếu Mỹ suy yếu, nhất là khi những lo ngại về hiệu quả đầu tư AI gia tăng.

Ông Kit Juckes, chiến lược gia trưởng về ngoại hối tại Societe Generale, nhận định đà tăng của USD có thể đang tiến gần giai đoạn cuối. Tuy vậy ở thời điểm hiện tại, chiến lược đặt cược vào xu hướng giảm kéo dài của đồng bạc xanh vẫn khó thuyết phục trong bối cảnh Mỹ hưởng lợi từ vai trò xuất khẩu năng lượng giữa cuộc khủng hoảng hiện nay. “Câu chuyện lớn của kinh tế toàn cầu lúc này là USD đang đóng vai trò một đồng tiền gắn với dầu mỏ (a petrocurrency), trong khi chúng ta đang ở giữa một cuộc khủng hoảng năng lượng”, ông nói.

Trong khi USD được hỗ trợ bởi lãi suất và năng lượng, đồng franc Thụy Sĩ cũng nổi lên như một lựa chọn trú ẩn trước những bất ổn tại châu Âu. Đồng tiền này đã tăng hơn 2% so với euro từ đầu tháng 10, hướng tới mức tăng theo tháng mạnh nhất kể từ cuối năm 2023.

“Những lo ngại về tình hình tài chính công của Pháp, cùng với sự bất định liên quan đến bầu cử tại Pháp và Tây Ban Nha, đã hỗ trợ đồng franc”, bà Georgette Boele, chiến lược gia cấp cao về ngoại hối và dầu mỏ tại ABN Amro, nhận định.

Theo chuyên gia này, các nhà đầu tư cũng đang giảm bớt sự quan tâm đến việc sử dụng đồng franc làm đồng tiền huy động vốn cho các giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade), bởi họ không muốn đặt cược vào sự suy yếu của một đồng tiền có đặc tính trú ẩn an toàn. Điều này cũng cho thấy khi rủi ro tập trung tại một khu vực, nhà đầu tư có xu hướng lựa chọn những đồng tiền được đánh giá ổn định hơn, thay vì chỉ tìm đến USD.

Trái phiếu phân hóa, vàng đối mặt sức ép lãi suất

Sự thay đổi trong lựa chọn tài sản trú ẩn thể hiện rõ hơn trên thị trường trái phiếu chính phủ. Trước đây, trái phiếu của các nền kinh tế phát triển thường được xem là tài sản trú ẩn an toàn, là nơi bảo toàn vốn khi thị trường biến động. Tuy nhiên, lo ngại về thâm hụt ngân sách, nợ công và triển vọng lãi suất đang khiến mức độ an toàn của các loại trái phiếu được đánh giá khác nhau. Chi phí vay vốn của chính phủ tại nhiều quốc gia, từ Mỹ đến Nhật Bản, gần đây đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ.

Thị trường còn xuất hiện một diễn biến khác. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Mỹ và Pháp tăng lên mức cao nhất trong 24 năm vào đầu tháng này, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức lại giảm xuống, đồng nghĩa giá trái phiếu tăng.

Theo giới đầu tư, đây là dấu hiệu rõ ràng cho thấy trái phiếu chính phủ Đức (Bund), được xếp hạng tín nhiệm AAA, đang nổi bật với vai trò là tài sản trú ẩn an toàn trong số các nền kinh tế lớn. Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Đức (Bundesbank) Joachim Nagel khẳng định Đức sẽ tiếp tục là điểm tựa ổn định của châu Âu trong bối cảnh thị trường trái phiếu biến động mạnh, đồng thời cho biết nền kinh tế nước này đang “lấy lại sức” sau nhiều năm trì trệ.

Đáng chú ý, sự phân hóa còn diễn ra giữa các kỳ hạn trái phiếu. Những lo ngại về nợ công và thâm hụt ngân sách khiến một số nhà quản lý quỹ ưu tiên trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn thay vì kỳ hạn dài. Ông Rory McPherson, chiến lược gia trưởng thị trường tại Wren Sterling, cho biết tổ chức này ưa chuộng trái phiếu kỳ hạn ngắn và tránh mua trái phiếu kỳ hạn dài do quan ngại về tình hình tài khóa.

Nhìn chung, các nhà đầu tư cho rằng gánh nặng nợ công lớn tại các nền kinh tế chủ chốt sẽ tiếp tục làm suy giảm vai trò trú ẩn an toàn của trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài. Trái phiếu chính phủ kỳ hạn ngắn vẫn có thể mang lại mức độ bảo vệ nhất định cho nhà đầu tư do ít nhạy cảm hơn trước những lo ngại về nợ công và biến động lãi suất.

Trong khi đó, vàng vẫn duy trì vai trò trú ẩn truyền thống nhưng diễn biến giá không hoàn toàn thuận chiều với rủi ro địa chính trị. Sau khi lập đỉnh lịch sử ở mức 5.595 USD/oz vào tháng 1, giá vàng đã giảm khi cuộc chiến tại Iran bùng phát, chủ yếu do các nhà đầu tư phải bán kim loại quý này để bù đắp những khoản thua lỗ ở các thị trường khác.

Giá vàng phục hồi trở lại trong tháng 8 vừa qua khi những lo ngại về lạm phát tái xuất hiện, cùng với quan ngại rằng Fed chưa hành động đủ mạnh để kiềm chế áp lực giá cả. Hiện vàng đang được giao dịch quanh mức 4.100–4.200 USD/oz.

Theo các nhà phân tích, hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương và nhu cầu tìm kiếm tài sản trú ẩn đang góp phần hỗ trợ giá vàng duy trì trên ngưỡng 4.000 USD/oz. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất cao làm gia tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng - tài sản không mang lại thu nhập từ lãi.

Nhà phân tích Carsten Menke tại Julius Baer cho rằng, về dài hạn, hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương và những lo ngại về nợ công Mỹ, đặc biệt là gánh nặng lãi vay gia tăng, vẫn có thể hỗ trợ giá kim loại quý này.

Nhìn tổng thể, sự phân hóa giữa các tài sản trú ẩn đang phản ánh thay đổi trong cách nhà đầu tư đánh giá rủi ro. Khả năng bảo toàn vốn không còn chỉ phụ thuộc vào danh tiếng trú ẩn truyền thống, mà ngày càng gắn với sức khỏe tài khóa, triển vọng lãi suất, mức độ ổn định chính sách và đặc điểm riêng của từng tài sản.

Trong môi trường đó, khó có một tài sản duy nhất đáp ứng đồng thời mọi yêu cầu về an toàn, thanh khoản và khả năng sinh lời. Dòng vốn trú ẩn vì thế có thể tiếp tục phân hóa, thay vì tập trung hoàn toàn vào những kênh đầu tư vốn được xem là an toàn nhất.