Kinh tế số 49 tỷ USD: Động lực cho kỷ nguyên mới

Thanh toán không dùng tiền mặt và cho vay số tăng trưởng bứt phá, trở thành động lực dẫn dắt nền kinh tế số

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò là động lực trung tâm của tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững. Thông qua việc ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại điện tử và các nền tảng số, không gian thị trường đang được mở rộng, năng suất lao động được nâng cao, góp phần cải thiện rõ rệt chất lượng dịch vụ và đời sống người dân.

Theo báo cáo thường niên e-Conomy SEA 2026 vừa được Google công bố ngày 5/11, nền kinh tế số Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng đặc biệt ấn tượng. Hiện tại, Việt Nam là nền kinh tế số tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, đồng hạng với Malaysia, với mức tăng trưởng 20%. Đáng chú ý, tổng giá trị hàng hoá (GMV) dự kiến sẽ chạm mốc 49 tỷ USD ngay trong năm 2026. Đà bứt phá này lan tỏa rộng khắp và được thúc đẩy bởi mức tăng trưởng hai chữ số trên cả bốn lĩnh vực cốt lõi.

Dưới góc nhìn tài chính - ngân hàng, sự vươn lên nhanh chóng của nhóm dịch vụ tài chính số đang trở thành điểm sáng lớn nhất. Các nền tảng liên tục mở rộng quy mô và khai thác hiệu quả doanh thu từ thói quen thanh toán, tiêu dùng trực tuyến của người dân.

Trong đó, cho vay số nổi lên là phân khúc tăng trưởng nhanh nhất không chỉ tại Việt Nam mà trên toàn khu vực Đông Nam Á. Lĩnh vực này đã tăng vọt 34% so với cùng kỳ năm trước để chạm mốc 14 tỷ USD dư nợ. Song song đó, lĩnh vực thanh toán số cũng tăng tốc mạnh mẽ, đạt mức 197 tỷ USD tổng giá trị giao dịch (GTV), ghi nhận mức tăng 21%. Đà tăng này được tiếp lực trực tiếp bởi sự gia tăng 38% của các giao dịch không tiền mặt ngay trong những tháng đầu năm 2026. Nếu duy trì tốc độ này, quy mô thanh toán số của Việt Nam dự kiến sẽ hướng tới mốc 302 tỷ USD vào năm 2030.

Bên cạnh tài chính số, thương mại điện tử tiếp tục đóng vai trò là "cỗ máy" tăng trưởng chủ lực khi chiếm tới 2/3 tổng quy mô nền kinh tế số. Lĩnh vực này ghi nhận mức tăng 22% so với cùng kỳ năm trước, đạt 32 tỷ USD trong năm 2026 và dự kiến chạm mốc 61 tỷ USD vào cuối thập kỷ. Động lực bứt phá của thương mại điện tử đến từ việc các nền tảng đã tích hợp sâu AI để tối ưu hóa khả năng tiếp cận, nâng cao tỷ lệ chốt đơn, đồng thời tự động hóa khâu đăng tải sản phẩm để tinh gọn quy trình cho nhà bán hàng.

Đà tăng trưởng hai chữ số cũng lan tỏa sang các hệ sinh thái khác. Du lịch trực tuyến đạt 5 tỷ USD (tăng 15%), sánh ngang với tốc độ mở rộng nhanh nhất khu vực của Malaysia. Mảng truyền thông trực tuyến đạt 7 tỷ USD (tăng 17%), trong khi gọi xe công nghệ và giao đồ ăn chạm mốc 6 tỷ USD, trong bối cảnh các hãng xe điện đang đẩy mạnh cạnh tranh thị phần.

Một yếu tố mang tính bước ngoặt định hình nền kinh tế số Việt Nam năm 2026 chính là sự tiếp sức mạnh mẽ của các ứng dụng AI thường nhật. Việt Nam hiện là thị trường có mức độ gắn kết với AI cao nhất Đông Nam Á.

Khi AI tạo sinh (GenAI) chuyển dịch từ nhóm người dùng tiên phong sang ứng dụng rộng rãi, Việt Nam đã ghi nhận 45 triệu người dùng công nghệ này, chiếm tới 65% lực lượng lao động. Trung bình mỗi năm, người Việt tạo ra 31 tỷ lượt truy vấn AI. Không chỉ dừng ở quy mô, mức độ sử dụng thường xuyên của người Việt cũng vượt trội so với khu vực: cứ 5 người dùng thì có 2 người sử dụng AI mỗi ngày. Trung bình, mỗi cá nhân đang vận hành ít nhất 5 công cụ AI khác nhau phục vụ công việc và đời sống.

Sự trỗi dậy của AI đang định hình lại toàn bộ hành trình tiêu dùng và thương mại. Hiện có đến 44% hành trình tiêu dùng bắt đầu từ AI (như tìm kiếm điểm đến du lịch, thiết kế lịch trình). Đáng chú ý, 4 trên 5 người dùng sẵn sàng ủy thác việc mua sắm cho các tác nhân AI tự chủ (agentic technology). Đặc biệt, thói quen tương tác này mang đậm tính bản địa khi tiếng Việt chiếm tới 80% tổng số cuộc hội thoại AI – tỷ lệ sử dụng ngôn ngữ mẹ đẻ cao nhất trong nhóm 6 nền kinh tế lớn của Đông Nam Á (SEA-6).

Đánh giá về bức tranh đầy triển vọng này, ông Marc Woo, Tổng Giám đốc Google Việt Nam nhận định: "Nền kinh tế số Việt Nam tiếp tục khẳng định đà tăng trưởng mạnh mẽ, được tiếp sức bởi sự đón nhận tích cực từ người dùng và các chính sách AI chủ động cấp quốc gia. Việc chạm mốc 49 tỷ USD, đồng thời dẫn đầu khu vực về tần suất gắn kết AI hàng ngày bằng ngôn ngữ bản địa là minh chứng rõ nét cho sự nhạy bén của người Việt. Chúng ta đang chứng kiến một thị trường có vị thế độc nhất để biến AI thường nhật thành đòn bẩy kinh tế mang tính bước ngoặt".

Với những thành quả vượt bậc từ thương mại điện tử, thanh toán số cho đến hệ sinh thái AI, cùng sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, ngành Ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp, nền tảng kinh tế số đã thực sự vững chắc. Đây chính là những tiền đề và động lực quan trọng nhất để đưa Việt Nam phát triển hùng cường, chính thức bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của Dân tộc.