Việt Nam - Nhật Bản củng cố chuỗi cung ứng, bứt tốc công nghiệp hỗ trợ

Triển lãm VME và SIE 2025 là nơi các doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản cùng tìm kiếm tiếng nói chung, thúc đẩy công nghiệp hỗ trợ phát triển

Triển lãm Quốc tế về công nghiệp chế tạo và công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VME 2025) và Triển lãm Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam - Nhật Bản (SIE 2025) vừa chính thức khai mạc tại Hà Nội, mang đến một bức tranh toàn cảnh về sự phát triển và những thách thức của ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) Việt Nam.

Lực đẩy từ thị trường xuất khẩu

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cho hay, ngành CNHT Việt Nam đang từng bước khẳng định vị thế trong chuỗi sản xuất toàn cầu, đặc biệt trong bối cảnh làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng đang diễn ra mạnh mẽ tại Đông Nam Á.

Những số liệu cụ thể cho thấy sự phát triển không đồng đều giữa các phân ngành. Tính đến tháng 6 năm 2025, tỷ lệ nội địa hóa trong ngành sản xuất ô tô vẫn khiêm tốn, chỉ đạt 20-25%, thấp hơn nhiều so với mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, ở ngành điện tử, đặc biệt là nhóm sản phẩm gia dụng, mức độ nội địa hóa lại cao hơn hẳn. Điều này đến từ việc các doanh nghiệp trong nước đã tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng của các "gã khổng lồ" FDI như Samsung, LG, Panasonic, và Toyota.

Ở mặt trận xuất khẩu, CNHT đã trở thành một mũi nhọn kinh tế. Riêng 6 tháng đầu năm 2025, nhóm sản phẩm điện tử, máy tính và linh kiện đã đạt kim ngạch xuất khẩu lên tới 38,4 tỷ USD. Con số này không chỉ thể hiện tiềm năng to lớn mà còn là lời khẳng định về khả năng của Việt Nam trong việc mở rộng chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, ông Phú cũng thừa nhận ngành CNHT Việt Nam vẫn còn non trẻ và tồn tại nhiều điểm yếu. Thực trạng này đòi hỏi phải có những giải pháp đồng bộ và khả thi từ Chính phủ, từ hoàn thiện hành lang pháp lý, hỗ trợ tiếp cận tín dụng, đất đai, đến đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Lời giải cho bài toán nội địa hóa

Điểm nhấn đặc biệt của triển lãm kép lần này là sự hiện diện mạnh mẽ của các doanh nghiệp Nhật Bản. Theo ông Haruhiko Ozasa, Trưởng đại diện Văn phòng JETRO tại Hà Nội, mối quan hệ kinh tế giữa hai nước đang ngày càng sâu sắc. Khảo sát của JETRO năm 2024 cho thấy, 56,1% doanh nghiệp Nhật Bản có kế hoạch mở rộng kinh doanh tại Việt Nam trong 1-2 năm tới, một tỷ lệ cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Ông Ozasa chỉ ra một yếu tố quan trọng đang thúc đẩy sự hợp tác này như bối cảnh kinh tế toàn cầu đầy biến động, đặc biệt là chính sách thuế quan mới của Mỹ đối với "hàng hóa trung chuyển". Điều này buộc các doanh nghiệp phải tập trung nâng cao giá trị gia tăng ngay tại Việt Nam, thay vì phụ thuộc vào việc nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện từ nước ngoài.

Thế nhưng, tỷ lệ mua nguyên vật liệu và linh kiện từ các nhà cung cấp tại Việt Nam của doanh nghiệp Nhật Bản hiện mới chỉ đạt 36,6%, trong đó mua từ doanh nghiệp Việt Nam chỉ chiếm 15,7%. Con số này thấp hơn so với Trung Quốc và Thái Lan, nhưng ông Ozasa lại nhìn nhận đây là một "dư địa tăng trưởng khổng lồ". Trên thực tế, 50,9% doanh nghiệp Nhật Bản mong muốn mở rộng tỷ lệ nội địa hóa, một tỷ lệ cao nhất trong khu vực, cho thấy nhu cầu và sự sẵn lòng hợp tác là rất lớn.

Ông Ozasa nhấn mạnh, sự kết hợp giữa nhu cầu của doanh nghiệp Nhật Bản và chính sách của Chính phủ Việt Nam, đặc biệt là Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, sẽ tạo ra một cú hích mạnh mẽ. Khi doanh nghiệp Nhật Bản tăng cường mua sắm từ các nhà cung cấp Việt Nam, hai nước sẽ cùng nhau chia sẻ chuỗi cung ứng, từ đó củng cố mối quan hệ kinh tế song phương và mở rộng cơ hội cho các doanh nghiệp Việt Nam tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, Triển lãm kép VME và SIE 2025 được kỳ vọng sẽ là nền tảng xúc tiến toàn diện, cụ thể hóa các chiến lược CNHT mà Chính phủ Việt Nam đang ưu tiên thực hiện. Sự kiện quy tụ hơn 200 thương hiệu hàng đầu, đến từ các quốc gia có nền công nghiệp phát triển như Trung Quốc, Nhật Bản và Singapore.