Vốn xanh chờ doanh nghiệp minh bạch

Minh bạch dữ liệu phát thải mở đường cho doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn xanh

Minh bạch dữ liệu phát thải doanh nghiệp

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về ESG ngày càng trở thành yêu cầu bắt buộc của thị trường quốc tế, doanh nghiệp Việt Nam đang đứng trước áp lực phải thay đổi tư duy quản trị. Nếu trước đây, kiểm kê phát thải khí nhà kính chỉ được xem là một hoạt động mang tính khuyến khích, thì nay đã trở thành nền tảng quan trọng để doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, tiếp cận nguồn vốn xanh và nâng cao sức cạnh tranh trong tiến trình phát triển bền vững.

Cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" (Net Zero) vào năm 2050 của Việt Nam đang thúc đẩy quá trình hoàn thiện khung pháp lý về giảm phát thải. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không chỉ chịu sức ép từ cơ quan quản lý mà còn phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ đối tác quốc tế, nhà đầu tư và các tổ chức tài chính. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Theo các chuyên gia công nghệ và tư vấn chiến lược, doanh nghiệp chỉ có thể xây dựng lộ trình giảm phát thải hiệu quả khi biết chính xác lượng phát thải đang tạo ra. Việc định lượng phát thải vì thế được xem là điểm khởi đầu của toàn bộ chiến lược chuyển đổi xanh.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn quản lý dữ liệu bằng các phương pháp thủ công như bảng tính Excel. Khi quy mô hoạt động mở rộng, lượng dữ liệu phát sinh ngày càng lớn, những phương pháp này nhanh chóng bộc lộ nhiều hạn chế như khó kiểm soát phiên bản, dễ xảy ra sai sót trong nhập liệu, thiếu khả năng truy xuất và phụ thuộc nhiều vào yếu tố con người.

Các chuyên gia cho rằng, thay vì đầu tư ngay những hệ thống quản trị phức tạp với chi phí lớn, doanh nghiệp hoàn toàn có thể bắt đầu từ việc số hóa dữ liệu tại các nguồn phát thải trọng yếu, sau đó từng bước mở rộng phạm vi quản lý. Quan trọng hơn cả là hình thành được cơ sở dữ liệu ESG minh bạch, có thể kiểm chứng độc lập, tạo nền tảng cho hoạt động quản trị hiện đại và kiểm soát rủi ro khí hậu trong dài hạn.

Việc xây dựng dữ liệu phát thải chuẩn hóa cũng giúp doanh nghiệp chủ động trước các yêu cầu báo cáo ngày càng phổ biến của đối tác nước ngoài, đặc biệt trong bối cảnh nhiều thị trường lớn đang siết chặt các quy định về phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc carbon.

Dữ liệu minh bạch mở cánh cửa tiếp cận vốn xanh

Không chỉ phục vụ mục tiêu quản trị, dữ liệu phát thải ngày càng trở thành “tài sản” có giá trị trên thị trường tài chính. Nhiều tổ chức tín dụng đang chuyển từ mô hình đánh giá truyền thống sang xem xét năng lực thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp khi cấp tín dụng.

Một minh chứng là mô hình cho vay liên kết bền vững (Sustainability-Linked Loan - SLL) do VietinBank tiên phong triển khai tại Việt Nam. Khác với các khoản vay thông thường, cơ chế này gắn các điều kiện tín dụng, đặc biệt là mức lãi suất ưu đãi, với kết quả thực hiện các chỉ tiêu phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Ông Trần Hoài Nam, Phó Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp VietinBank nhận định: Cấu trúc cho vay liên kết bền vững được kỳ vọng sẽ trở thành mô hình phổ biến trên thị trường tài chính, góp phần lan tỏa tư duy phát triển có trách nhiệm và thể hiện vai trò ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp trên hành trình tạo lập giá trị lâu dài cho nền kinh tế.

Theo các chuyên gia, xu hướng này sẽ ngày càng rõ nét khi dòng vốn toàn cầu ưu tiên những doanh nghiệp có chiến lược ESG minh bạch. Những doanh nghiệp sở hữu dữ liệu phát thải đầy đủ, đáng tin cậy sẽ có nhiều cơ hội tiếp cận nguồn vốn với chi phí thấp hơn, đồng thời gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Biến áp lực thành lợi thế cạnh tranh

Bên cạnh tín dụng xanh, việc hình thành thị trường carbon trong nước cũng đang mở ra động lực mới cho quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp.

Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Hiệu (Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, Việt Nam đã có sự chuẩn bị khá đầy đủ về cơ sở pháp lý cho thị trường carbon. Mới đây, thị trường carbon đã đi vào vận hành, các ngành phát thải lớn như nhiệt điện, thép, xi măng sẽ được phân bổ hạn ngạch phát thải và có thể tham gia giao dịch mua bán hạn ngạch theo cơ chế thị trường.

Theo ông, khi doanh nghiệp phải trả chi phí cho lượng phát thải vượt mức cho phép, động lực đầu tư vào công nghệ sạch và tiết kiệm năng lượng sẽ mạnh mẽ hơn. Đối với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, các sản phẩm có hàm lượng phát thải thấp sẽ sở hữu lợi thế cạnh tranh đáng kể khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đồng thời giảm thiểu rủi ro từ các hàng rào thương mại xanh đang ngày càng phổ biến.

Đồng quan điểm, PGS-TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược Nông nghiệp và Môi trường cho rằng dư địa giảm phát thải của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Việc bán thành công hơn 10,3 triệu tín chỉ carbon rừng khu vực Bắc Trung Bộ, thu về 51,5 triệu USD, là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng của thị trường carbon. Không chỉ tạo thêm nguồn lực tài chính cho quá trình chuyển đổi xanh, cơ chế tín chỉ carbon còn tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm phát thải bền vững.

Trong ngắn hạn, chuyển đổi xanh chắc chắn sẽ kéo theo áp lực về chi phí đầu tư, công nghệ và năng lực quản trị. Tuy nhiên, về dài hạn, những doanh nghiệp chủ động xây dựng hệ thống dữ liệu phát thải minh bạch sẽ không chỉ đáp ứng yêu cầu tuân thủ mà còn tạo dựng lợi thế cạnh tranh bền vững. Dữ liệu phát thải sạch sẽ trở thành chìa khóa mở ra cánh cửa tiếp cận nguồn vốn xanh, thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, nâng cao uy tín thương hiệu và tạo nền tảng để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào nền kinh tế xanh toàn cầu.