Vụ sữa giả 500 tỷ đồng: Bộ Công Thương tăng cường kiểm soát, bảo vệ người tiêu dùng

Trong 4 năm, lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý 783 vụ vi phạm

Liên quan đến vụ sữa giả quy mô lớn vừa bị Bộ Công an triệt phá, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cho biết Bộ Công Thương không có thẩm quyền cấp phép hay quản lý trực tiếp các sản phẩm của hai doanh nghiệp vi phạm là Công ty Cổ phần Dược quốc tế Rance Pharma và Công ty Cổ phần Dược dinh dưỡng Hacofood Group. Theo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP ngày 2/2/2018, trách nhiệm quản lý nhà nước đối với các sản phẩm sữa được phân định rõ theo từng nhóm sản phẩm và cơ quan chuyên ngành.

Cụ thể, Bộ Công Thương chỉ quản lý nhóm sản phẩm sữa chế biến thông thường, trong khi các sản phẩm bổ sung vi chất dinh dưỡng, thực phẩm chức năng hay dược phẩm có thành phần dinh dưỡng đặc biệt thuộc thẩm quyền của Bộ Y tế. Ngoài ra, việc cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho doanh nghiệp do Sở Kế hoạch và Đầu tư các tỉnh, thành phố thực hiện theo Luật Doanh nghiệp, không thuộc chức năng của Bộ Công Thương. Do đó, các sản phẩm của hai doanh nghiệp trên không nằm trong phạm vi quản lý trực tiếp của Bộ Công Thương.

Tuy nhiên, ông Linh nhấn mạnh rằng Bộ Công Thương vẫn có thể kiểm tra các doanh nghiệp này nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao. Điều này cho thấy sự chủ động của Bộ trong việc giám sát thị trường, dù vai trò quản lý chuyên ngành thuộc các cơ quan khác.

Trong 4 năm qua (2021-2024), Bộ Công Thương đã chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường giám sát chặt chẽ và phối hợp với các cơ quan liên quan để kiểm tra, kiểm soát thị trường hàng hóa, bao gồm mặt hàng sữa và thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, do hai doanh nghiệp Rance Pharma và Hacofood Group không thuộc thẩm quyền quản lý chuyên ngành của Bộ Công Thương, cơ quan này không thể thực hiện thanh tra chuyên ngành, kiểm tra định kỳ hay hậu kiểm đối với hoạt động sản xuất và cung ứng sữa của họ.

Dù vậy, với vai trò quản lý nhà nước, Bộ Công Thương đã thường xuyên chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường kiểm tra, xử lý các vi phạm liên quan đến mặt hàng sữa trên cả nước. Kết quả, trong 4 năm, lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý 783 vụ vi phạm, với tổng số tiền phạt hơn 2,2 tỷ đồng. Số lượng hàng hóa vi phạm bị tịch thu và tiêu hủy bao gồm 58.187 hộp, 451 thùng và 20.394 chai/lon sữa.

Tại Hà Nội, lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý 53 vụ vi phạm, phạt tổng cộng 546 triệu đồng, tịch thu và tiêu hủy 5.853 lon, hộp, chai sữa với giá trị hơn 200 triệu đồng. Đặc biệt, trong năm 2024, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đã chuyển hai vụ việc nghiêm trọng cho cơ quan điều tra. Ngày 10/1/2024, Đội Quản lý thị trường số 8 phối hợp với Công an huyện Gia Lâm phát hiện 3.000 lon sữa bột không nhãn mác, không rõ nguồn gốc và không đạt tiêu chuẩn chất lượng tại hộ kinh doanh Trần Thị Kim Cúc ở huyện Gia Lâm. Cùng ngày, Đội Quản lý thị trường số 9 phối hợp với Công an huyện Đông Anh và Gia Lâm kiểm tra Công ty Cổ phần sản xuất thực phẩm công nghệ cao NCT3 Food, phát hiện hơn 123.600 hộp, túi, gói sản phẩm sữa và chế phẩm từ sữa có dấu hiệu tẩy xóa thời hạn sử dụng và chất lượng dưới 70% chỉ tiêu công bố. Những vụ việc này cho thấy nỗ lực của lực lượng Quản lý thị trường trong việc phát hiện và xử lý vi phạm, dù đối mặt với nhiều thách thức.

Phân tích nguyên nhân khiến các vi phạm của một số doanh nghiệp không bị phát hiện trong thời gian dài, ông Linh chỉ ra ba yếu tố chính. Thứ nhất, các doanh nghiệp này thường hoàn thiện đầy đủ giấy tờ kinh doanh theo quy định pháp luật để che giấu vi phạm, khiến cơ quan chức năng khó phát hiện nếu không tiến hành kiểm nghiệm. Đồng thời, các sản phẩm này chưa bị phản ánh từ người tiêu dùng, dẫn đến việc thiếu cơ sở để lấy mẫu kiểm tra.

Thứ hai, thay vì phân phối qua các kênh chính thức như siêu thị hay đại lý có kiểm soát, các doanh nghiệp chọn cách tiêu thụ trực tiếp đến người tiêu dùng thông qua hội thảo chuyên ngành, bệnh viện, phòng khám, hoặc trà trộn sản phẩm trá hình. Thứ ba, các doanh nghiệp còn lợi dụng sự ảnh hưởng của người nổi tiếng, diễn viên, người mẫu trên mạng xã hội như YouTube, Facebook, Zalo để quảng cáo và bán hàng, khiến việc giám sát và kiểm tra gặp nhiều khó khăn.

Để ngăn chặn triệt để tình trạng sữa giả và kém chất lượng, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước sẽ chỉ đạo các Chi cục Quản lý thị trường địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động phân phối sản phẩm sữa, đặc biệt tại các kênh bán lẻ nhỏ lẻ, đại lý không chính thức, sàn thương mại điện tử và mạng xã hội – những nơi tiềm ẩn nguy cơ hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và kém chất lượng. Bên cạnh đó, Cục sẽ tiếp tục thu thập phản ánh từ người tiêu dùng để kịp thời phát hiện vi phạm.

Ông Linh nhấn mạnh tầm quan trọng của phối hợp liên ngành trong việc kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm. Cục sẽ làm việc chặt chẽ với ngành y tế để đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng và ngành nông nghiệp để giám sát nguồn sữa nguyên liệu. Thông qua quá trình này, Bộ Công Thương đang rà soát toàn diện công tác quản lý lưu thông hàng hóa đối với mặt hàng sữa, tập trung nhận diện các lỗ hổng sau khâu phân phối. Từ đó, Bộ sẽ đề xuất cơ chế phối hợp liên ngành hiệu quả hơn, tăng cường tính nghiêm minh trong kiểm tra và xử lý các hành vi gian lận thương mại, quảng cáo sai sự thật và vi phạm an toàn thực phẩm.

Mục tiêu trọng tâm của Bộ Công Thương là bảo vệ quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng, đảm bảo sự ổn định của thị trường và siết chặt kiểm soát đối với các mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Những giải pháp này không chỉ nhằm xử lý hậu quả từ vụ sữa giả 500 tỷ đồng mà còn hướng tới xây dựng một thị trường minh bạch, lành mạnh, nơi người tiêu dùng có thể hoàn toàn tin tưởng vào chất lượng sản phẩm.