Xác thực sinh trắc học: Lá chắn thép bảo vệ khách hàng

Đặc biệt, NHNN đã ban hành Quyết định số 2345/QĐ-NHNN vào ngày 18/12/2023, yêu cầu áp dụng biện pháp xác thực sinh trắc học đối với các giao dịch thanh toán trực tuyến có giá trị trên 10 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trên 20 triệu đồng/ngày, có hiệu lực từ 01/7/2024.

NHNN cũng trình Chính phủ ban hành Nghị định số 52/2024/TT-NHNN ngày 15/5/2024 về thanh toán không dùng tiền mặt cùng các Thông tư sửa đổi và bổ sung quy định liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán, thẻ ngân hàng và ví điện tử. Các quy định mới này yêu cầu chặt chẽ hơn trong quy trình nhận biết, định danh khách hàng mở và sử dụng khoản thanh toán, thẻ ngân hàng, ví điện tử.

Cụ thể, theo Thông tư 17/2024/TT-NHNN và Thông tư 18/2024/TT-NHNN, kể từ ngày 1/1/2025, khách hàng chưa cập nhật thông tin sinh trắc học sẽ chỉ được giao dịch tại quầy, không thể thực hiện giao dịch trực tuyến như rút tiền, chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, nạp tiền, hoặc giao dịch tại ATM. Đối với khách hàng có giấy tờ tùy thân hết hạn, giao dịch sẽ tạm dừng trên tất cả các kênh thanh toán.

Một trong những điểm quan trọng của các quy định này là nhằm bảo vệ khách hàng khỏi hành vi gian lận và lừa đảo. Thời gian qua, các ngân hàng đã tích cực triển khai các phương thức để thúc đẩy khách hàng đối chiếu thông tin giấy tờ tuỳ thân và xác thực sinh trắc học, đảm bảo các giao dịch diễn ra thuận lợi. Sau 5 tháng triển khai, đã có hơn 63,6 triệu hồ sơ khách hàng được thu thập và đối chiếu thông tin sinh trắc học từ Cơ sở dữ liệu quốc gia dân cư (thông qua CCCD gắn chip và VneID). Lãnh đạo nhiều ngân hàng cho biết, hiện tỷ lệ khách hàng hoàn tất xác thực sinh trắc học đã lên tới trên 90%. Hiện, nhiều ngân hàng tăng ca làm việc cả cuối tuần để phục vụ khách hàng, nhằm cán đích 100% khách hàng hoạt động trên kênh số tiến hành xác thực sinh trắc học trước 1/1/2025.

Đáng chú ý, theo Luật Căn cước công dân 2023 (Luật số 26/2023/QH15) cũng quy định tất cả các giấy chứng minh nhân dân 9 số và 12 số sẽ hết giá trị từ ngày 31/12/2024, yêu cầu công dân phải đổi sang thẻ CCCD gắn chip. Như vậy, việc hoàn tất việc đối chiếu thông tin CCCD và thực hiện sinh trắc học không chỉ là tuân thủ pháp luật mà còn giúp bảo vệ tài sản và quyền lợi cá nhân, giảm thiểu các rủi ro lừa đảo trên môi trường điện tử.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng yêu cầu các TCTD đẩy mạnh công tác truyền thông, hướng dẫn khách hàng thực hiện xác thực sinh trắc học và cập nhật CCCD gắn chip. Đồng thời, các giải pháp kỹ thuật kết nối VNID với Bộ Công an sẽ được triển khai để hỗ trợ khách hàng, đặc biệt trong trường hợp điện thoại không có chức năng NFC. “Việc triển khai xác thực sinh trắc học không chỉ đảm bảo an toàn cho hoạt động thanh toán mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng”, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng khẳng định.

Liên quan đến vấn đề này, trong công điện mới đây, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu ngành Ngân hàng phải bổ sung giải pháp nhận diện giao dịch lừa đảo trong năm 2025. Cụ thể, NHNN sẽ nghiên cứu, đề xuất kiểm tra yếu tố sinh trắc học đối với các tài khoản thanh toán và ví điện tử khi thực hiện giao dịch thanh toán.

Đồng thời, NHNN bổ sung quy định về việc kiểm tra, đối chiếu yếu tố sinh trắc học khi mở tài khoản mới, thay đổi thông tin về giấy tờ tùy thân, số điện thoại nhận mã OTP, thiết bị thực hiện giao dịch Mobile banking và rút tiền trực tiếp tại quầy giao dịch; nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để xử lý các hành vi cho thuê, mượn, mua, bán tài khoản ngân hàng, ví điện tử hoạt động vi phạm pháp luật. NHNN yêu cầu các NHTM và tổ chức cung cấp dịch vụ thanh toán hoàn tất công tác định danh và xác thực thông tin khách hàng, kiên quyết loại bỏ tài khoản không chính chủ, tài khoản có thông tin sai lệch.

Không chỉ với cá nhân, Thủ tướng yêu cầu NHNN nghiên cứu, ban hành quy trình rà soát, nhận diện, giám sát tài khoản doanh nghiệp, các giao dịch nghi vấn sử dụng hoạt động phạm tội, hoàn thành chậm nhất quý I/2025…

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao ngày càng gia tăng và phức tạp, việc bảo vệ khách hàng trong giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt là một yêu cầu cấp thiết. Các biện pháp xác thực sinh trắc học, quy định về việc cập nhật thông tin CCCD gắn chip, cùng với những giải pháp kỹ thuật hỗ trợ đang được triển khai mạnh mẽ sẽ tạo nền tảng vững chắc cho an toàn giao dịch.