Xuất nhập khẩu lần đầu vượt mốc 1.000 tỷ USD

Xuất nhập khẩu xác lập cột mốc lịch sử

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 10 và 10 tháng năm 2026 vừa được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 3/11, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tháng 10 sơ bộ đạt 122,03 tỷ USD, tăng 3,7% so với tháng trước và tăng 47,4% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, xuất khẩu trong tháng đạt 64,67 tỷ USD, tăng 8,7% so với tháng 9 và tăng 51,4% so với cùng kỳ. Trong khi đó, nhập khẩu đạt 57,36 tỷ USD, giảm 1,4% so với tháng trước (dù vẫn tăng 43,1% so với cùng kỳ năm 2025).

Diễn biến trái chiều giữa xuất khẩu và nhập khẩu giúp cán cân thương mại tháng 10 xuất siêu 7,31 tỷ USD, cao hơn đáng kể mức xuất siêu 1,30 tỷ USD của tháng 9. Đây là tháng thứ hai liên tiếp Việt Nam ghi nhận xuất siêu trong năm 2026, cho thấy cán cân thương mại đã có sự cải thiện rõ rệt trong những tháng gần đây.

Tính chung 10 tháng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa sơ bộ đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên hoạt động thương mại hàng hóa của Việt Nam vượt ngưỡng 1.000 tỷ USD, đánh dấu cột mốc mới về quy mô hội nhập thương mại quốc tế.

Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%. So với cùng kỳ năm 2025, tổng kim ngạch thương mại đã tăng gần 247 tỷ USD, phản ánh sự mở rộng mạnh mẽ của cả hoạt động sản xuất phục vụ xuất khẩu và nhu cầu nhập khẩu hàng hóa.

Động lực xuất khẩu tiếp tục tập trung vào nhóm hàng công nghiệp chế biến, chiếm 90,7% tổng kim ngạch, tương đương 452,74 tỷ USD. Riêng điện tử, máy tính và linh kiện đạt 149,41 tỷ USD, tăng tới 71%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng đạt 63,27 tỷ USD, tăng 30,4%; điện thoại và linh kiện đạt 57,61 tỷ USD, tăng 18,4%. Các mặt hàng này góp phần quan trọng đưa kim ngạch xuất khẩu lên mức cao mới.

Xét theo khu vực kinh tế, xuất khẩu của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, đạt 405,31 tỷ USD, tăng 33% và chiếm 81,2% tổng kim ngạch. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 93,93 tỷ USD, tăng 8,2%, chỉ chiếm 18,8%.

Thị trường xuất, nhập khẩu hàng hoá chủ yếu mười tháng năm 2026 (Nguồn: Cục Thống kê).

Nhập siêu thu hẹp, nhưng áp lực chưa hết

Mặc dù xuất siêu hai tháng liên tiếp, cán cân thương mại hàng hóa lũy kế 10 tháng năm 2026 vẫn nhập siêu 12,07 tỷ USD (cùng kỳ năm trước xuất siêu 19,49 tỷ USD). Nguyên nhân trực tiếp là nhập khẩu tăng 37,4%, cao hơn đáng kể mức tăng 27,5% của xuất khẩu.

Tuy nhiên, xét diễn biến gần đây, mức nhập siêu đã giảm đáng kể. Từ số liệu xuất siêu tháng 10, có thể tính toán nhập siêu lũy kế đến hết tháng 9 ở mức khoảng 19,38 tỷ USD. Như vậy, chỉ riêng tháng 10 đã giúp thu hẹp khoảng 37,7% mức nhập siêu tích lũy của chín tháng đầu năm.

Điều đáng chú ý là phần lớn kim ngạch nhập khẩu phục vụ hoạt động sản xuất. Theo Cục Thống kê, nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 481,03 tỷ USD, chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong đó, máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng chiếm 58,5%; nguyên, nhiên, vật liệu chiếm 35,6%.

Điều này cho thấy nhập siêu cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với nhu cầu đầu vào của nền kinh tế. Việc tăng nhập khẩu máy móc, linh kiện và nguyên liệu có thể gắn với mở rộng sản xuất, đáp ứng đơn hàng xuất khẩu, thay vì chỉ phản ánh sự gia tăng tiêu dùng hàng hóa nước ngoài.

Đáng chú ý, nhập khẩu điện tử, máy tính và linh kiện đạt tới 215,25 tỷ USD, tăng 74,4% so với cùng kỳ, đồng thời là nhóm hàng có mức nhập siêu lớn nhất, khoảng 65,84 tỷ USD. Sự gia tăng mạnh của nhóm hàng này phần nào phản ánh đặc điểm của các chuỗi sản xuất điện tử, vốn phụ thuộc nhiều vào linh kiện và thiết bị nhập khẩu.

Ở góc độ thị trường, Trung Quốc tiếp tục là nguồn cung hàng hóa nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch 212,46 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026. Nhập siêu từ thị trường này đạt 134,94 tỷ USD, tăng 43,2% so với cùng kỳ năm trước. Nhập siêu từ Hàn Quốc đạt 48,63 tỷ USD, tăng 91,1%; từ ASEAN đạt 16,93 tỷ USD, tăng 46%.

Trong khi đó, Việt Nam duy trì thặng dư thương mại lớn với các thị trường xuất khẩu chủ lực. Xuất siêu sang Hoa Kỳ đạt 140,10 tỷ USD, tăng 26,2% so với cùng kỳ năm trước; sang EU đạt 40,84 tỷ USD, tăng 26,8%. Xét theo khu vực kinh tế, doanh nghiệp trong nước nhập siêu 37,83 tỷ USD, trong khi khu vực có vốn đầu tư nước ngoài xuất siêu 25,76 tỷ USD.

Nhìn về những tháng cuối năm, việc xuất siêu trở lại trong tháng 9 và tháng 10 là tín hiệu tích cực đối với cán cân thương mại. Tuy nhiên, khả năng tiếp tục thu hẹp nhập siêu sẽ phụ thuộc vào tốc độ tăng xuất khẩu, nhu cầu nhập khẩu phục vụ sản xuất và diễn biến thương mại tại các thị trường chủ lực.

Cột mốc 1.000 tỷ USD vì vậy vừa phản ánh sự mở rộng quy mô thương mại, vừa đặt ra yêu cầu nâng cao giá trị gia tăng trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ và giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu.