Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Chưa giải được bài toán xuất khẩu nông sản thô, giá trị gia tăng thấp

Võ Hương Giang
Võ Hương Giang  - 
Hiện nay, nông sản Việt Nam vẫn chủ yếu xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô, giá trị gia tăng thấp. Điều này đòi hỏi cần có những giải pháp thúc đẩy để xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam.
aa
Chưa giải được bài toán xuất khẩu nông sản thô, giá trị gia tăng thấp Tận dụng CPTPP, EVFTA để đưa nông sản Việt ra biển lớn
Chưa giải được bài toán xuất khẩu nông sản thô, giá trị gia tăng thấp Liên kết chuỗi nông sản: Doanh nghiệp giữ vai trò chủ đạo
Chưa giải được bài toán xuất khẩu nông sản thô, giá trị gia tăng thấp
Xuất khẩu nông sản dưới dạng thô là nguyên nhân khiến nông sản không có sức cạnh tranh

Xuất khẩu thô, khó cạnh tranh

Theo bà Lê Thị Bích Thu, chuyên gia của Cục Chế biến và Phát triển thị trường nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn): Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam có mức tăng trưởng hằng năm khá (bình quân tăng khoảng 8-10%/năm), song, sản phẩm chế biến chủ yếu vẫn là sơ chế, chất lượng không đồng đều... Nông sản Việt Nam chủ yếu xuất khẩu sản phẩm thô dẫn tới giá trị thấp hơn mặt hàng cùng loại của các nước.

Đơn cử như ngành chè Việt Nam - một trong số những mặt hàng đứng tốp đầu thế giới về sản lượng xuất khẩu nhưng vì chủ yếu là xuất khẩu thô, khó cạnh tranh và không có thương hiệu.

Theo thống kê từ Tổng cục Hải quan, lũy kế từ đầu năm đến nay xuất khẩu chè đạt 99,85 nghìn tấn, trị giá 175,1 triệu USD, tăng 2,7% về lượng và tăng 8,8% về trị giá so với cùng kỳ năm 2018.

Nhưng điều đáng buồn là trong 99,85 nghìn tấn chè đã xuất khẩu thì có tới gần 90% là nguyên liệu thô. Vì vậy nhiều chuyên gia trong ngành đánh giá đây là một trong những nguyên do khiến giá chè xuất khẩu của nước ta chỉ bằng 50-60% giá bình quân thế giới, ngay cả khi xuất khẩu đạt kim ngạch cao.

Việc xuất khẩu sản phẩm thô không chỉ diễn ra trong ngành chè mà còn ở rất nhiều ngành nông sản xuất khẩu khác của Việt Nam như hạt tiêu, cà phê… Lý giải điều này một phần cũng phải kể đến việc đầu tư cho ngành công nghiệp chế biến tại Việt Nam chưa tương xứng với tốc độ phát triển của ngành nông nghiệp.

Phân tích rõ hơn, tại hội thảo “Chính sách nâng cao chất lượng hàng nông, thủy sản và thực phẩm chế biến” ông Vũ Huy Phúc, Trưởng phòng Thông tin và Truyền thông, Trung tâm Thông tin phát triển nông nghiệp, nông thôn (Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn) cho biết: "Ngành chế biến nông sản của Việt Nam còn khá nhiều hạn chế. Tỷ trọng ngành công nghiệp chế biến trong chuỗi giá trị, khâu chế biến chỉ sử dụng 5-10% sản lượng nông sản sản xuất ra. Việc chế biến chủ yếu là thủ công, ít nhà máy hiện đại; chưa có nhiều mô hình gắn kết giữa chế biến với vùng sản xuất".

Dưới góc độ khác, ông Vũ Kiên Trung, Phó tổng giám đốc công ty TNHH Tùng Lâm cho biết: "Để sản xuất nông sản thành phẩm xuất khẩu không chỉ dựa vào công nghệ mà còn phải giải quyết được vấn đề nguồn cung nguyên liệu. Đã nhiều lần chúng tôi về những vùng nguyên liệu lớn để thu mua chè, sắn… nhưng đều không có hoặc có với số lượng ít. Sau tìm hiểu mới biết, một số người dân và doanh nghiệp đứng ra thu mua nguyên liệu với số lượng lớn để bán lại cho thương lái nước ngoài.

Bên cạnh đó, nhiều chuyên gia cũng cho rằng cơ chế, chính sách chưa đủ hấp dẫn để thu hút các tổ chức, doanh nghiệp tham gia đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp chế biến nông sản, tổn thất sau thu hoạch còn lớn (10-20%), gây ra thiệt hại lớn cho ngành nông nghiệp. Đây là một trở ngại lớn để các doanh nghiệp Việt Nam khẳng định được thương hiệu cho nông sản trên thị trường quốc tế.

Cần phát triển mạnh các cụm liên kết cho nông sản

Các hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đã ký kết gần đây được đánh giá là cơ hội cho nông sản Việt Nam có điều kiện thuận lợi để hội nhập, chinh phục các thị trường khó tính nhất.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia kinh tế, để nắm bắt tốt cơ hội này các doanh nghiệp phải có kế hoạch hành động cụ thể, mà trước mắt là phát triển các cụm liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ, sau đó hướng đến xây dựng và phát triển thương hiệu.

Hiện nay, mô hình liên kết này đã được một số doanh nghiệp áp dụng và đã phát huy được hiệu quả tốt, đơn cử như công ty TNHH Tùng Lâm. Ban đầu doanh nghiệp chỉ xuất khẩu sắn lát của Việt Nam sang Trung Quốc nhưng từ năm 2007, công ty bắt đầu đầu tư nhà máy sản xuất cồn ethanol từ nguyên liệu sắn lát với công suất 60.000 m3/năm, bao gồm cả cồn 99% pha xăng, cồn 95% thực phẩm, công nghiệp. Và mô hình liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ được áp dụng khép kín tại Công ty Tùng Lâm ra đời.

Theo ông Vũ Kiên Trung, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Tùng Lâm, doanh nghiệp đã xây dựng những chương trình cộng tác với người nông dân để phát triển vùng nguyên liệu, bao tiêu toàn bộ nguyên liệu sắn cho người nông dân. Ngoài sản phẩm cồn, công ty còn chủ động đẩy mạnh phát triển thêm rất nhiều phụ phẩm trong quá trình sản xuất cồn.

Mô hình của công ty giúp giảm chi phí trồng trọt, tăng sản lượng của nguyên liệu sắn. Chủ động tiếp cận nguồn tiêu thụ ổn định cho cồn và phụ phẩm cồn với các doanh nghiệp trong nước và quốc tế và trở thành một trong số những doanh nghiệp “sống khỏe” nhờ chế biến nông sản.

Từ mô hình của công ty Tùng Lâm cho thấy, thay vì xuất khẩu nông sản thô, các doanh nghiệp nên hướng đến phát triển cụm liên kết cho nông sản để tạo ra được những sản phẩm khác từ nông sản có giá trị cao hơn, đạt hiệu quả kinh tế tốt hơn. Qua đó sẽ nâng cao được năng lực cạnh tranh, giá trị xuất khẩu cũng như phát triển nền nông nghiệp nước ta một cách bền vững.

Ngoài ra, theo ông Vũ Huy Phúc để các doanh nghiệp này phát triển bền vững cần rà soát sửa đổi chính sách về thuế giá trị gia tăng (VAT) theo hướng mở rộng lĩnh vực được hưởng ưu đãi thuế suất thuế VAT bằng 0% cho các lĩnh vực nông sản được ưu tiên thu hút đầu tư; bảo đảm công bằng trong đánh thuế VAT giữa hàng hóa xuất khẩu và tiêu thụ nội địa.

Võ Hương Giang

Tin liên quan

Tin khác

Việt Nam - Vương Quốc Anh hợp tác phát triển nông nghiệp và chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững

Việt Nam - Vương Quốc Anh hợp tác phát triển nông nghiệp và chuỗi cung ứng thực phẩm bền vững

Diễn đàn “Hợp tác song phương trong lĩnh vực Nông nghiệp và Thực phẩm giữa Vương quốc Anh và Việt Nam”, thúc đẩy thương mại và chuỗi cung ứng bền vững diễn ra ngày 12/11/2026, thu hút gần 100 đại biểu từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và viện nghiên cứu hai nước.
Cà phê Việt: 70% sản lượng còn thiếu dữ liệu truy xuất

Cà phê Việt: 70% sản lượng còn thiếu dữ liệu truy xuất

Khoảng 70% sản lượng cà phê Việt Nam vẫn lưu thông tin qua các kênh truyền thống, thiếu dữ liệu truy xuất nguồn gốc. Trước yêu cầu ngày càng chặt chẽ của thị trường quốc tế, ngành cà phê được khuyến nghị cần đẩy nhanh chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực quản trị.
Đắk Lắk phát triển vùng cà phê bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu

Đắk Lắk phát triển vùng cà phê bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu

Với hơn 217.000ha cà phê, sinh kế của hàng trăm nghìn hộ dân và giá trị xuất khẩu gần 900 triệu USD mỗi năm, Đắk Lắk đang đẩy mạnh các giải pháp phát triển ngành hàng theo hướng bền vững, thích ứng biến đổi khí hậu, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. Trong đó, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, quản lý tài nguyên hiệu quả và số hóa truy xuất nguồn gốc được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm.
Trụ cột khoa học công nghệ nâng tầm giá trị nông sản

Trụ cột khoa học công nghệ nâng tầm giá trị nông sản

Sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, phát triển nông nghiệp hữu cơ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp Hà Nội. Không chỉ nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và gia tăng giá trị nông sản, các mô hình này còn giúp người dân cải thiện thu nhập, chủ động hơn trước thời tiết cực đoan. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả trên diện rộng, thành phố cần kết hợp đổi mới phương thức canh tác với tổ chức sản xuất, phát triển thị trường và xây dựng chuỗi liên kết bền vững.
Bao bì sinh học: Lời giải xanh cho nông sản

Bao bì sinh học: Lời giải xanh cho nông sản

Để phát triển kinh tế tuần hoàn và hướng tới nền nông nghiệp sinh thái, việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong bảo quản, bao gói nông sản sau thu hoạch đang trở thành một hướng đi mang tính chiến lược.
Bài toán tỷ USD phía sau những chuyến hàng nông sản

Bài toán tỷ USD phía sau những chuyến hàng nông sản

Xuất khẩu rau quả tiếp tục tăng trưởng, nhưng tổn thất sau thu hoạch và chi phí logistics vẫn làm giảm sức cạnh tranh của nông sản Việt. Đầu tư công nghệ bảo quản, hoàn thiện chuỗi lạnh và tổ chức lại sản xuất đang mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường xa, đồng thời đặt ra bài toán vốn và hiệu quả đầu tư.
Nông nghiệp công nghệ cao: Vì sao mô hình hiệu quả vẫn khó nhân rộng?

Nông nghiệp công nghệ cao: Vì sao mô hình hiệu quả vẫn khó nhân rộng?

Từ nhà kính, cảm biến đến thiết bị bay không người lái, công nghệ đang thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, để các mô hình hiệu quả không dừng ở quy mô thử nghiệm, doanh nghiệp và nông dân phải giải được bài toán chi phí đầu tư, nhân lực, thị trường tiêu thụ và dòng tiền hoàn vốn.
Cà phê cùng nông dân: Lắng nghe để tháo gỡ vướng mắc

Cà phê cùng nông dân: Lắng nghe để tháo gỡ vướng mắc

Không cần cuộc họp nặng tính hành chính tròng hội trường, chương trình “Cà phê cùng nông dân” của phường Hòa Xuân (TP. Đà Nẵng) mở ra không gian gần gũi để nông dân trực tiếp chia sẻ khó khăn, kiến nghị với lãnh đạo địa phương. Từ những câu chuyện đời thường, nhiều vấn đề về đất sản xuất, hạ tầng, thủy lợi và chuyển đổi sinh kế được đưa ra trao đổi, tìm hướng tháo gỡ.
Đưa OCOP thành trải nghiệm du lịch

Đưa OCOP thành trải nghiệm du lịch

Phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn cần chuyển từ bán nông sản sang thiết kế trải nghiệm, kết nối sản phẩm OCOP (mỗi làng một sản phẩm) với văn hóa bản địa và xây dựng chuỗi giá trị để tăng chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú, bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân.
Công cuộc tái định hình chuỗi cung ứng nông sản

Công cuộc tái định hình chuỗi cung ứng nông sản

Khi các tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc ngày càng định hình thương mại toàn cầu, năng lực cạnh tranh của nông, lâm sản không còn chỉ nằm ở giá cả hay năng lực cung ứng. Từ quy định của Liên minh châu Âu (EU) về các sản phẩm không gây phá rừng (EUDR) đến những yêu cầu mới tại Vương quốc Anh, sức ép minh bạch cũng mở ra cơ hội để Việt Nam chuẩn hóa chuỗi giá trị và nâng vị thế nông sản trên thị trường quốc tế.