Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Đừng đổ lỗi cho tăng trưởng

Anh Quân
Anh Quân  - 
Duy trì tình trạng bội chi ngân sách quá cao, liên tục ở mức 5-7% trong những năm qua đang khiến cho nền kinh tế bị méo mó. Rất nhiều khoản nợ được đưa vào đầu tư, là nhân tố đóng góp cho tăng trưởng. 
aa
Đừng đổ lỗi cho tăng trưởng Xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn: Lúng túng vì “đếm cua trong lỗ”
Đừng đổ lỗi cho tăng trưởng Sẽ siết chặt đầu tư công
Đừng đổ lỗi cho tăng trưởng Chất lượng tăng trưởng: Những thách thức cần hóa giải

Theo tài liệu Bộ Kế hoạch và Đầu tư trình bày tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội hồi đầu tuần này: Dư nợ công cuối năm 2015 đạt 62,2% GDP, nợ Chính phủ là 50,3% GDP, nợ nước ngoài của quốc gia là 43,1% GDP.

Dù bản báo cáo tóm tắt của Bộ này dùng từ “đạt”, nhưng ý nghĩa của các con số nói trên không thực sự tích cực như vậy. Ngược lại, đó là điều đáng quan ngại bởi trước đó, vào năm ngoái Bộ Tài chính công bố đến cuối năm 2014 nợ công của Việt Nam mới là 59,6% GDP, cũng đã cao hơn 5,1% so với 2013...

Nợ công tăng nhanh có nguyên nhân đầu tiên là do chi tiêu quá mức Quốc hội cho phép, dẫn đến phải vay để bù đắp, kết quả là bội chi tăng và vượt chỉ tiêu đề ra.

Đừng đổ lỗi cho tăng trưởng
Ảnh minh họa

Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, bội chi ngân sách Nhà nước vào năm ngoái là 256.000 tỷ đồng. Trong con số đó, ngoài 226.000 tỷ đồng “hạn mức” Quốc hội phê duyệt thì còn có 30.000 tỷ đồng tăng thêm vốn ODA và vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ nước ngoài. Vì vậy, tỷ lệ bội chi ngân sách so với GDP tăng lên 6,1%, cao hơn mức Chính phủ báo cáo Quốc hội là 5%.

Một nguyên nhân khác cũng khiến cho tỷ lệ bội chi ngân sách, nợ nần quốc gia so với GDP tăng là vì… GDP không đạt như dự kiến. Nghịch lý là, trong lúc tốc độ tăng trưởng GDP ở mức cao, tới 6,68% và lạm phát thấp thể hiện sự ổn định vĩ mô và làm “bàn đạp” cho phát triển ở giai đoạn kế tiếp, dưới góc độ chi tiêu công và nợ nần của quốc gia, tăng trưởng đạt được trong năm 2015 chưa khả quan.

Bởi lẽ, ở góc độ tăng giá trị tổng sản lượng thì nền kinh tế Việt Nam vừa có một năm phục hồi ấn tượng. Tuy nhiên, do mặt bằng giá ít thay đổi nên GDP theo giá thực tế tăng thấp hơn dự tính khoảng 291.100 tỷ đồng. Và vì mẫu số giảm so với tính toán trước đó, kết quả là tỷ lệ nợ công và bội chi ngân sách đều cao hơn dự kiến.

Tuy nhiên, có lẽ không đáng để “đổ tội” cho tăng trưởng như thế, nhất là sau những nỗ lực rất lớn của DN và người dân để vực dậy nền kinh tế từ suy giảm nặng nề. Và cũng không công bằng cho họ khi bội chi ngân sách và nợ nần quốc gia đều do chính sách và điều hành.

Cũng từ báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư có thể thấy, trong khi thu ngân sách Nhà nước năm 2015 tăng khoảng 9,4% so với dự toán, thì chi ngân sách tăng tương ứng tới 10,1%. Đáng chú ý là trong 3 khoản mục chi chính, chi đầu tư phát triển tăng tới 21,5% (tăng 41,8 nghìn tỷ đồng) so với dự toán.

Cho dù lý do là, đất nước đang phát triển, cần phải đầu tư; hay, không ai chờ có tiền mới tiêu mà cần vay để phát triển; hoặc, vay nợ không quan trọng bằng khả năng trả nợ… nhưng thực tế tình hình tài chính quốc gia đang chịu nhiều sức ép.

Thứ nhất là trần nợ công 65% GDP đang đứng trước khả năng có thể bị xuyên thủng vào ngay cuối năm nay hoặc năm sau. Thứ hai, nợ nần cao khiến dư địa can thiệp vào nền kinh tế của chính sách tài khóa rất khó khăn. Thứ ba, DN Việt Nam đang phải chịu khoản đóng góp ngân sách lớn khiến cho khả năng cạnh tranh của sản phẩm trong nước hạn chế, dù tiến trình hội nhập ngày càng gấp gáp.

Trong một nền kinh tế được xác định gia công là chính, hàm lượng giá trị gia tăng trong mỗi đơn vị sản phẩm không nhiều, nhưng tỷ lệ đóng góp vào ngân sách vẫn trên 23,3% GDP mỗi năm (giai đoạn 2011-2015, theo Bộ Tài chính) vẫn là cao. Và đó là còn chưa tính đến chuyện “lót tay”, mà theo một khảo sát mới được VCCI công bố thì tới 55% đơn vị được hỏi cho biết nếu không “chi thêm” thì sẽ bị phân biệt đối xử.

Ở đây, có lẽ cũng cần đặt câu hỏi, những khoản tiền “chi thêm” như thế mà rơi vào các đơn vị thi công công trình đầu tư vốn ngân sách, thì họ sẽ phải “bổ” vào đâu?...

Nền tài chính sẽ chỉ lành mạnh khi chi tiêu quốc gia được các cơ quan hoạch định theo kiểu “lựa cơm gắp mắm”. Duy trì tình trạng bội chi ngân sách quá cao, liên tục ở mức 5-7% trong những năm qua đang khiến cho nền kinh tế bị méo mó. Rất nhiều khoản nợ được đưa vào đầu tư, là nhân tố đóng góp cho tăng trưởng.

Tuy nhiên, tình trạng đầu tư dàn trải, thất thoát vẫn còn; chất lượng công trình nhiều nơi không đạt yêu cầu… Những giải pháp về cắt giảm đầu tư, xây dựng kế hoạch vốn trung dài hạn… chưa cho thấy khả năng đưa được bội chi ngân sách xuống mức được khuyến cáo khoảng 3% GDP.

Có lẽ, đã đến lúc cấp bách phải mạnh tay hơn với tái cơ cấu đầu tư công, hơn là “đổ lỗi” cho tăng trưởng hụt kế hoạch làm tỷ lệ nợ so với GDP tăng cao.

Anh Quân

Tin liên quan

Tin khác

Cụm công nghiệp An Phụ: Đón làn sóng đầu tư, mở rộng không gian sản xuất tại Hải Phòng

Cụm công nghiệp An Phụ: Đón làn sóng đầu tư, mở rộng không gian sản xuất tại Hải Phòng

Với hạ tầng đồng bộ, diện tích linh hoạt, Cụm công nghiệp An Phụ hướng tới thu hút doanh nghiệp nhỏ và vừa, thúc đẩy liên kết chuỗi cung ứng.
Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

Kiểm soát lạm phát trước những áp lực cuối năm

CPI bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ, cho thấy áp lực lạm phát vẫn hiện hữu trong bối cảnh giá năng lượng, nguyên vật liệu và nhu cầu tiêu dùng cuối năm tiềm ẩn nhiều biến động. Yêu cầu đặt ra là phát huy hiệu quả các chính sách hỗ trợ, đồng thời chủ động ứng phó với những rủi ro lạm phát trong và ngoài nước.
Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Thị trường chứng khoán Mỹ khép lại phiên giao dịch đầu tuần (16/11) trong sắc đỏ áp đảo, khi nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục chịu sức ép bán tháo. Những lo ngại liên quan đến biến động nhân sự cấp cao tại Nvidia, triển vọng ngành AI và khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ đã khiến nhà đầu tư gia tăng tâm lý phòng thủ.
Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 102/2017/TT-BTC hướng dẫn một số điều về kinh doanh casino.
Điện gió ngoài khơi: Động lực

Điện gió ngoài khơi: Động lực 'kép' cho năng lượng và các ngành công nghiệp mới

Với tiềm năng kỹ thuật ước tính khoảng 600.000 MW, phát triển điện gió ngoài khơi không chỉ tạo thêm nguồn điện sạch, còn mở ra cơ hội hình thành các ngành công nghiệp mới.
Việt Nam -  Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Việt Nam - Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Xuất khẩu của Việt Nam sang Chile tăng 23% trong 10 tháng năm 2026, cho thấy những chuyển động đáng chú ý tại thị trường Nam Mỹ này. Từ các cuộc kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu đến lợi thế của những hiệp định thương mại tự do, cơ hội đang mở thêm cho hàng Việt. Tuy nhiên, để tiếp cận hệ thống phân phối, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, chi phí và năng lực cung ứng.
Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Trước yêu cầu phát triển hạ tầng, ngành Xây dựng đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả.
Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 gian hàng, tạo cơ hội để các chủ thể OCOP quảng bá sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.
Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Doanh thu bất động sản TP.HCM tiếp tục tăng, nhưng sức mua suy yếu, đặt ra yêu cầu tái phân bổ dòng vốn vào những sản phẩm tạo giá trị thực.
Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển, lấy hiệu quả khai thác, chất lượng vận hành và sức hấp dẫn điểm đến làm nền tảng tăng trưởng bền vững.