Không thể nói đất nước cần thép thì phải xây nhà máy

	Nóng cổ phiếu thép
	Lao đao ngành thép
	“Hàng rào thép” cho ngành thép

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh vừa ký phê duyệt nhiệm vụ và đề cương đánh giá Dự thảo Quy hoạch Hệ thống sản xuất thép đến năm 2025, định hướng đến năm 2035, căn cứ trên kiến nghị của Vụ Công nghiệp nặng.

Theo đó, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh giao cho Vụ Công nghiệp nặng là đơn vị chủ trì. Đơn vị thực hiện là Công ty tư vấn nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam. Đơn vị tư vấn này có trách nhiệm làm rõ xu hướng phát triển ngành thép thế giới và khu vực; đồng thời đánh giá khả năng cạnh tranh của ngành thép Việt Nam so với khu vực và trên thế giới cũng như việc lựa chọn nhà thầu, công nghệ và những đánh giá tác động về môi trường. Thời gian hoàn thành dự thảo đề án là trong quý II/2017.

Người đứng đầu ngành Công Thương Trần Tuấn Anh cũng thông điệp nhất quán gửi tới Ban soạn thảo Quy hoạch là: “Không đánh đổi môi trường lấy dự án. Quy chế giám sát tới đây sẽ chặt chẽ hơn. Không chỉ cơ quan quản lý Nhà nước, mà các tổ chức xã hội, truyền thông, dư luận, người dân cũng sẽ cùng tham gia giám sát các dự án này”.

Các chuyên gia kinh tế đánh giá, việc đặt hàng một công ty tư vấn nước ngoài để đánh giá dự thảo Quy hoạch hệ thống sản xuất thép Việt Nam của Bộ Công Thương là một việc làm mới. Thể hiện sự cầu thị, lắng nghe ý kiến dư luận xã hội, của các chuyên gia, các nhà phản biện trong thời gian qua về lĩnh vực sản xuất thép và quy hoạch các dự án thép.

Hiện, dự thảo quy hoạch ngành Thép đến năm 2025, định hướng đến năm 2035 đã qua 3 lần dự thảo. So với dự thảo lần 1, dự thảo lần 2 có sự thay đổi đáng kể, khi tiếp thu ý kiến đóng góp, Bộ Công Thương đã loại bỏ 12 dự án có quy mô nhỏ, hoạt động kém hiệu quả, chưa triển khai hoặc do địa phương đề xuất. Tháng 12/2016, Bộ Công Thương đã tổ chức “trưng cầu” ý kiến các nhà khoa học, các chuyên gia đầu ngành trong các lĩnh vực kinh tế, tài chính, môi trường, nước, khí hậu, du lịch… Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Bộ Công Thương sẽ hoàn thiện dự thảo lần 3 để báo cáo Thủ tướng xem xét, quyết định.

Từ năm 2015 đến nay, Việt Nam đã trở thành nước tiêu thụ nhiều thép nhất trong các nước Đông Nam Á. Hệ thống sản xuất và phân phối cơ bản đáp ứng được nhu cầu thép xây dựng cả nước (khoảng 6 triệu tấn thép xây dựng trong tổng cầu khoảng 20 triệu tấn thép). Một số DN trong nước đã vươn lên trong việc áp dụng công nghệ hiện đại, đầu tư có chiều sâu cơ sở sản xuất phôi thép… tạo ra cơ sở quan trọng để ngành thép Việt Nam phát triển.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Chính phủ Trịnh Đình Dũng cho rằng, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển ngành thép hiện nay còn nhiều hạn chế cần tập trung giải quyết, như: chất lượng quy hoạch chưa cao, các dự án còn manh mún, chưa có tính hệ thống, chưa gắn liền với nhu cầu đa dạng của nền kinh tế. Bên cạnh đó, công tác xây dựng kế hoạch và giám sát thực hiện quy hoạch chưa được triển khai quyết liệt, chưa cân đối được các nguồn lực, dẫn đến việc thực hiện quy hoạch không hiệu quả, chưa đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng của nền kinh tế.

Hiện ngành thép Việt Nam mới chỉ sản xuất được phôi thép xây dựng với công suất 6 triệu tấn là nguyên liệu đầu vào cho ngành cán thép xây dựng. Trong khi, năm 2015, cả nước thiếu hụt tới 15 triệu tấn thép thô. Chính vì thế, nhập siêu thép của Việt Nam đã lên tới 6-7 tỷ USD, ảnh hưởng đến cán cân thương mại và sự ổn định của kinh tế vĩ mô.

Từ thực tế trên, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng giao cho Bộ Công Thương cần khẩn trương rà soát Quy hoạch phát triển hệ thống sản xuất và hệ thống phân phối thép giai đoạn đến năm 2020, có xét đến năm 2025 để điều chỉnh phù hợp nhu cầu thực tế để báo cáo Thủ tướng. Cũng theo yêu cầu của Phó thủ tướng, việc quy hoạch cần tính đến các yếu tố ổn định và bền vững, giảm dần sự mất cân đối giữa thép dài và thép dẹt, giữa sản xuất và lưu thông phân phối.

Bên cạnh đó cần sử dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, năng lượng của đất nước, bảo vệ môi trường sinh thái, tiến tới từng bước loại bỏ các cơ sở sản xuất nhỏ, công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng và ô nhiễm môi trường.

Liên quan tới dự án thép Cà Ná tại Ninh Thuận, dù Bộ Công Thương đã đưa vào quy hoạch nhưng theo một số chuyên gia kinh tế cho biết, dự án vẫn đang thiếu những thông số quan trọng nhất để có thể xem xét đi đến quyết định cuối cùng. Hiện tại vẫn không rõ nguồn vốn vay ở đâu, lãi suất bao nhiêu, quặng, than nhập từ đâu, năng lực cạnh tranh về giá, chất lượng, thời gian giao hàng so với thép Trung Quốc có trụ được không, công nghệ của công ty nào...

Ngoài ra, toàn bộ chi phí nước, điện, cảng, đường không được tính vào tổng vốn đầu tư của chủ đầu tư mà Nhà nước đứng ra làm, trong khi đó chi phí đào tạo lao động cũng chưa được tính đến trong đề án.

"Chúng ta không thể nói đất nước cần thép thì phải xây nhà máy thép. Vấn đề là trong bối cảnh hội nhập, toàn cầu hoá như hiện nay thép sản xuất ra có bán được hay không khi hiện nay dù chưa có cái nhà máy đó mà thép Trung Quốc đã ùn ùn vào rồi. Vậy thì tới đây khi Hiệp định hợp tác kinh tế toàn diện khu vực có hiệu lực thì thế nào, lúc đó có cạnh tranh nổi với một nước thừa hàng đống thép và xi măng như Trung Quốc hay không", một chuyên gia đặt câu hỏi.