Chỉ số kinh tế:
Ngày 18/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.656 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.888 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Ngân sách dưới lăng kính người dân: Công khai nhưng chưa minh bạch

Ngọc Khanh
Ngọc Khanh  - 
15/100 điểm, là mức độ công khai ngân sách của Việt Nam hiện rất thấp, chỉ cao hơn Myanmar ở khu vực Đông Nam Á...
aa
Ngân sách dưới lăng kính người dân: Công khai nhưng chưa minh bạch Minh bạch nâng cao năng lực cạnh tranh
Ngân sách dưới lăng kính người dân: Công khai nhưng chưa minh bạch Bội chi ngân sách 35,9 nghìn tỷ

Giám sát như “muối bỏ bể”

Khoảng 70% Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng trên địa bàn tỉnh Quảng Nam được đánh giá là đang hoạt động tốt. Đây là kết quả được ông Nguyễn Phi Hùng - Phó chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam tỉnh Quảng Nam chia sẻ.

Ngân sách dưới lăng kính người dân: Công khai nhưng chưa minh bạch
Nâng cao vai trò giám sát của người dân sẽ giảm lãng phí trong đầu tư công

Ông Hùng cho biết, các Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng đã thực hiện việc giám sát có chất lượng, hiệu quả; kịp thời phát hiện và kiến nghị xử lý những thiếu sót, sai phạm trong quá trình thi công các công trình, dự án tại địa phương. Chẳng hạn Ban giám sát xã Tam Dân, huyện Phú Ninh phát hiện nhà thầu 3 công trình xây dựng trường học sử dụng vật liệu xây dựng không đúng quy cách, tiêu chuẩn; Ban giám sát xã Tam Hoà, huyện Núi Thành giám sát việc thu chi tiền đóng góp của nhân dân để xây dựng đường giao thông liên thôn với số tiền 1,2 tỷ đồng nhằm đảm bảo số tiền được thu chi đúng mục đích…

Trong năm 2016, 2017 và 6 tháng đầu năm 2018, các Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng toàn tỉnh đã tiến hành 4.284 cuộc giám sát đối với công trình, dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn xã, phường, thị trấn. Bình quân hàng năm giám sát hơn 1.000 công trình, dự án đầu tư và phát hiện, kiến nghị xử lý khoảng 200 vụ việc. Qua giám sát, phát hiện nhiều sai phạm, kiến nghị thu hồi 248m2 đất, hơn 317 triệu đồng.

Tuy nhiên những con số này được ví như “muối bỏ bể”. Bởi theo ông Phan Văn Vượng - Phó ban Dân chủ - Pháp luật, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, người dân có rất ít cơ hội tham gia giám sát ngân sách nhà nước, đặc biệt là trong lĩnh vực đầu tư công.

Ông Vượng cho biết, từ năm 2014 đến nay, MTTQ các cấp đã chủ trì 107.592 cuộc giám sát. Trong đó đầu tư công đang là lĩnh vực được MTTQ các cấp thực hiện giám sát nhiều nhất.Tuy nhiên, những con số này không nói lên chất lượng của các cuộc giám sát, do mức độ công khai minh bạch số liệu ngân sách của Việt Nam còn ở mức độ hạn chế.

Ông Vượng đánh giá, việc giám sát ngân sách nhà nước hiện nay mới được thực hiện thường xuyên bởi 2 hệ thống. Thứ nhất là Quốc hội và HĐND các cấp thực hiện qua các kỳ họp, giám sát thông qua báo cáo của các cơ quan quản lý có trách nhiệm. Hệ thống thứ 2 là Kiểm toán nhà nước.

Trong khi đó, MTTQ với vai trò đại diện, thực hiện quyền dân chủ của nhân dân đã tham gia giám sát ngân sách nhà nước về chủ trương, thể chế, song sự vào cuộc thực tế còn ở mức độ hạn chế. Lý do là “công khai về ngân sách của nước ta hiện nay theo tôi ở mức gần như là top cuối”, ông Vượng nhận định.

Nhiều cản trở đến minh bạch

Bà Dương Thị Việt Anh - Giám đốc Trung tâm Phát triển và Hội nhập (CDI) khẳng định, các chỉ đạo của Đảng và nhà nước trong vấn đề công khai ngân sách đã được luật hoá rõ ràng. Cụ thể là Điều 15 và 16 Luật Ngân sách 2015 quy định về công khai ngân sách; từ ngày 1/7 vừa qua, Luật Tiếp cận thông tin cũng có hiệu lực, trong đó nêu cao vai trò của MTTQ và cộng đồng. Như vậy cơ chế đã khá đầy đủ.

“Nhưng khi làm việc với địa phương thì chúng tôi nhận ra các hoạt động cụ thể về ngân sách vẫn chưa bao trùm như mong đợi của người dân và quy định pháp luật”, bà đánh giá.

Hiện nay vai trò của MTTQ là chủ trì giám sát ngân sách nhà nước, nhưng ông Phan Văn Vượng cho rằng “đang có nhiều cái khó về cơ chế, uy tín, cán bộ, cơ sở vật chất… để mặt trận làm đúng vai”.

Bên cạnh đó, ông Vượng cũng thừa nhận về những hạn chế liên quan đến năng lực và kỹ năng giám sát của chủ thể, đặc biệt ở cấp xã. Một số cán bộ giám sát chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của vấn đề, chưa hiểu hết các vấn đề tài chính, ngân sách quốc gia và địa phương. Cùng với đó, việc giám sát không thường xuyên, không kịp thời, không đến cùng và không toàn diện, đã và đang là nguyên nhân làm kết quả hoạt động giám sát cộng đồng chưa cao.

Nguyễn Quang Thương - Phó giám đốc CDI nhấn mạnh, hiện nay người dân đang gặp nhiều khó khăn khi tham gia giám sát ngân sách. Đầu tiên là do người dân thiếu thông tin về ngân sách nhà nước, trong khi nếu không có những tài liệu này thì không thể tham gia được.

Dẫn kết quả từ khảo sát chỉ số công khai ngân sách (OBI), ông Thương cho biết mức độ công khai ngân sách của Việt Nam hiện rất thấp, đạt mức 15/100 điểm, chỉ cao hơn Myanmar ở khu vực Đông Nam Á. Ở cấp độ địa phương thì điểm trung bình công khai của 63 tỉnh là 30,5/100 điểm. Hiện cả nước không có tỉnh nào có mức điểm công khai đầy đủ, chỉ có 12/63 tỉnh công khai tương đối, 4 tỉnh 0 điểm, tức là không hề công khai ngân sách.

Vấn đề khác đang hạn chế sự tham gia giám sát ngân sách của người dân là tài liệu ngân sách nhà nước chưa kịp thời, chỉ được công bố sau khi HĐND phê duyệt thì không còn nhiều ý nghĩa. Ví dụ, với dự toán ngân sách nhà nước năm 2018, chỉ có 9/63 tỉnh công khai trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi UBND gửi dự thảo tới HĐND tỉnh. Còn lại hầu hết các tỉnh chỉ công khai sau khi HĐND đã phê duyệt.

Cuối cùng, tài liệu ngân sách nhà nước của một số tỉnh chưa sẵn có, cũng là nguyên nhân gây cản trở sự tham gia của người dân. Một số tỉnh trên website có thư mục công khai ngân sách nhưng truy cập lại yêu cầu mật khẩu. Ngoài ra khó tiếp cận, tìm kiếm tài liệu ngân sách được công khai trên các cổng thông tin điện tử; hoặc tài liệu ngân sách được công khai có nhiều số liệu, thuật ngữ chuyên môn, dài... khiến người dân khó có thể đọc, hiểu được các thông tin ngân sách, khó tham gia được vào quy trình ngân sách.

TS. Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế: Còn nhiều lỗ hổng cần giám sát

Việc đầu tư theo hình thức BT, BOT là vấn đề phức tạp, gây nhiều thắc mắc đối với người dân, chúng ta đã giám sát hay chưa? Các dự án này lấy bao nhiêu đất công, giá bao nhiêu, có được giám sát không, đó là lỗ hổng lớn, liệu có nên mời chuyên gia vào xem xét không?

Đây là một vấn đề thực tiễn phát sinh từ cuộc sống, là lỗ hổng rất cần có sự giám sát của cộng đồng thông qua hình thức xã hội hoá. Việt Nam vẫn nói về công khai ngân sách nhưng nội dung gì, chi tiết ra sao thì vẫn còn khoảng cách ghê gớm với thế giới. Tôi đã xem và thấy nhiều sở, bộ đã có số liệu công khai song chủ yếu là các con số vĩ mô, tổng thu chi, hoặc báo cáo quyết toán.

Trong khi đó, với các quốc gia phát triển như Thụy Điển, Hàn Quốc… bản công khai ngân sách có thể lên tới hàng nghìn trang, thống kê vô cùng chi tiết từng khoản thu, chi, tạo điều kiện cho người dân giám sát. Để đạt được tiến bộ cụ thể, Luật Ngân sách cần bổ sung trong một phụ lục về các nội dung phải được công bố, ghi rõ thời hạn phải công bố. Nếu không công bố những nội dung cụ thể, hiệu quả thực tế của Luật Tiếp cận thông tin cũng sẽ bị hạn chế.

Ngọc Khanh

Tin liên quan

Tin khác

Từ Victoria Harbour đến sông Mã: Cảm hứng cho một phong vị sống đô thị mới

Từ Victoria Harbour đến sông Mã: Cảm hứng cho một phong vị sống đô thị mới

Victoria Harbour tại Hong Kong (Trung Quốc) tạo dấu ấn không chỉ bởi đường chân trời rực rỡ bên vịnh biển, mà còn ở nhịp sống đô thị nơi thương mại, cảnh quan và cộng đồng cùng hiện diện. Dựa trên nguồn cảm hứng ấy, khu cao tầng The Victoria tại Vinhomes Star City Thanh Hóa đang kiến tạo một chất sống hiện đại, giàu tính kết nối, hòa điệu cùng dòng chảy phát triển bên bờ sông Mã.
BVBank chào bán trái phiếu ra công chúng quy mô 1.300 tỷ đồng

BVBank chào bán trái phiếu ra công chúng quy mô 1.300 tỷ đồng

Ngày 19/11/2026, Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank, mã chứng khoán: BVB) chính thức phát hành 13 triệu trái phiếu ra công chúng với tổng mệnh giá 1.300 tỷ đồng, lãi suất tham chiếu cộng biên độ 3,6% lên đến 9,5%/năm. Việc phát hành trái phiếu của BVBank nhằm mục tiêu gia tăng vốn cấp 2 và bổ sung nguồn vốn cho vay, đặc biệt trong các lĩnh vực ưu tiên.
‘Hạ tầng mềm’ để nâng sức cạnh tranh cho du lịch Việt

‘Hạ tầng mềm’ để nâng sức cạnh tranh cho du lịch Việt

Việt Nam tăng 7 bậc so với năm 2024, xếp thứ 52 trong số 110 nền kinh tế về năng lực phát triển du lịch theo đánh giá năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới. Tuy nhiên, đằng sau những bước tiến tích cực trên bảng xếp hạng, ngành du lịch đang đứng trước bài toán đổi mới tư duy quản trị, tháo gỡ điểm nghẽn liên kết và chuyển mạnh sang thu hút dòng khách chi tiêu cao.
Đô thị thông minh: Không phải cuộc đua công nghệ, mà là đổi mới quản trị

Đô thị thông minh: Không phải cuộc đua công nghệ, mà là đổi mới quản trị

Đô thị thông minh không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ mà cốt lõi là đổi mới phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng và người dân làm trung tâm. Để chuyển từ ứng dụng công nghệ riêng lẻ sang quản trị đô thị chủ động, hiệu quả, các địa phương cần tháo gỡ những điểm nghẽn về dữ liệu, hạ tầng, thể chế và năng lực thực thi.
VN-Index lao dốc, sắc đỏ bao trùm thị trường

VN-Index lao dốc, sắc đỏ bao trùm thị trường

Áp lực bán gia tăng mạnh trong phiên chiều 18/11, kéo VN-Index giảm gần 24 điểm, lùi sát mốc 1.700 điểm. Sắc đỏ lan rộng, thanh khoản tăng mạnh và khối ngoại bán ròng hơn 1.000 tỷ đồng.
VIFC-HCMC thúc đẩy kết nối dòng vốn quốc tế vào Việt Nam

VIFC-HCMC thúc đẩy kết nối dòng vốn quốc tế vào Việt Nam

Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) đang đẩy mạnh kết nối với các định chế tài chính, ngân hàng và quỹ đầu tư quốc tế, hướng tới phát triển các kênh huy động vốn mới phục vụ nhu cầu đầu tư hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh của Việt Nam.
Giải áp lực vốn trung, dài hạn từ thị trường trái phiếu

Giải áp lực vốn trung, dài hạn từ thị trường trái phiếu

Năm 2026 là năm mở đầu giai đoạn phát triển kinh tế-xã hội 2026-2030, đồng thời đặt ra yêu cầu huy động nguồn lực rất lớn để thực hiện các mục tiêu phát triển kết cấu hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế tư nhân. Nhu cầu vốn lớn đặt ra yêu cầu phát triển thị trường trái phiếu cả về quy mô và chất lượng.
Các thành viên WTO triển khai nhiều biện pháp tạo thuận lợi thương mại

Các thành viên WTO triển khai nhiều biện pháp tạo thuận lợi thương mại

Các thành viên Tổ chức Thương mại Quốc tế (WTO) đang gia tăng các biện pháp tạo thuận lợi thương mại, góp phần duy trì dòng chảy hàng hóa xuyên biên giới và hỗ trợ thương mại toàn cầu tăng trưởng tích cực.
Căn hộ thứ cấp Hà Nội phát tín hiệu phục hồi thanh khoản

Căn hộ thứ cấp Hà Nội phát tín hiệu phục hồi thanh khoản

Sau bốn tháng liên tiếp suy giảm, thị trường căn hộ thứ cấp Hà Nội ghi nhận tín hiệu phục hồi trong tháng 10/2026, với lượng giao dịch tăng 23% so với tháng trước. Mặt bằng giá rao bán điều chỉnh về mức hợp lý hơn, cùng nhu cầu mua nhà ở thực được kỳ vọng hỗ trợ thanh khoản trong những tháng cuối năm.
Điểm lại thông tin kinh tế ngày 17/11

Điểm lại thông tin kinh tế ngày 17/11

Tỷ giá trung tâm tăng 13 đồng, chỉ số VN-Index giảm 10,17 điểm hay NHNN hút ròng 640,27 tỷ đồng từ thị trường... là một số thông tin kinh tế đáng chú ý trong ngày 17/11.