Chỉ số kinh tế:
Ngày 17/11/2026, tỷ giá trung tâm của VND với USD là 25.652 đồng/USD, tỷ giá USD tại Cục Quản lý ngoại hối là 25.500/26.884 đồng/USD. Hoạt động sản xuất, thương mại và dịch vụ tiếp tục tăng trưởng trong tháng 10/2026. So với tháng trước, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 2,3%, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 3,7%, đạt 122,03 tỷ USD; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 1,0%, đạt 695,5 nghìn tỷ đồng. Khách quốc tế đến Việt Nam tăng 4,9%, đạt 1,85 triệu lượt; số doanh nghiệp thành lập mới tăng 8,7%, đạt gần 12,6 nghìn doanh nghiệp. Trong khi đó, CPI tăng 0,20% so với tháng trước. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74,0% so với cùng kỳ năm trước; vốn FDI thực hiện trong 10 tháng ước đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước.

Tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập

Một hệ thống thuế tốt là hệ thống thuế công bằng, đơn giản, không tạo quyền lực ban phát cho chính quyền, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đối với tăng trưởng chung của nền kinh tế.
aa
Tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập Đánh thuế tài sản tạo công bằng?
Tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập Sửa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt để ngăn nhập khẩu ồ ạt xe Pick-up
Tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập Sửa luật thuế: Khắc phục vướng mắc, tháo gỡ khó khăn

Dư luận đang lo ngại nhiều điều trong đề xuất sửa đổi các luật thuế của Bộ Tài chính. Trong điều kiện kinh tế đang khó khăn, chuyện tăng thuế luôn gặp nhiều ý kiến không đồng tình. Đặc biệt là việc tăng thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) từ 10% lên 12%.

Tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập
Ông Đinh Tuấn Minh

Việc Bộ Tài chính đưa ra kế hoạch tăng thuế GTGT từ 10% lên 12% đặt ra một vấn đề quan trọng về mặt lý luận mà các nhà kinh tế cần phải xem xét khi đưa ra quan điểm ủng hộ hay phản đối chính sách này. Cần xem xem giả sử cùng một lượng thu ngân sách từ thuế để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của Chính phủ thì thu thuế nên dựa vào thuế thu nhập hay thuế tiêu thụ (trong đó có thuế) sẽ tốt hơn? Quan điểm của tôi là thu thuế từ thuế tiêu thụ tốt hơn và chúng ta cần có một lộ trình để chuyển sang hướng này.

Để xác định thuế nào tốt hơn cần dựa trên 4 nguyên tắc của một hệ thống thuế tốt, gồm: công bằng, đơn giản, không tạo quyền lực ban phát cho chính quyền, hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đối với tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Công bằng là đảm bảo rằng mọi người dân đều phải nộp thuế. Mức thuế một cá nhân phải nộp cần tương ứng với mức phúc lợi mà người dân được hưởng từ thuế; Đơn giản là dễ tính toán, dễ thu; Không tạo ra quyền lực ban phát cho chính quyền: không tạo ra nhiều trường hợp đặc thù để chính quyền xem xét, ban phát; Một hệ thống thuế tốt là một hệ thống hạn thế ảnh hưởng tiêu cực đối với tăng trưởng chung của nền kinh tế: xét một cách tương đối, hệ thống tốt phải là hệ thống ảnh hưởng tiêu cực đến tăng trưởng thấp hơn so với hệ thống khác.

So sánh về tính công bằng, thoạt nhìn, hệ thống thuế dựa trên thu nhập tưởng chừng công bằng hơn so với hệ thống thuế dựa trên thuế tiêu thụ. Hệ thống thuế dựa trên thu nhập sẽ áp đặt mức thuế cao hơn cho người có thu nhập cao và thấp hơn cho người có thu nhập thấp.

Tuy nhiên, chính việc đặt ra các mức thuế khác nhau cho những đối tượng khác nhau lại tạo ra vấn đề cho khái niệm công bằng. Liệu một người có thu nhập 20 triệu nhưng phải nuôi con nhỏ phải chịu mức thuế cao hơn so với người thu nhập 10 triệu nhưng không phải nuôi con nhỏ? Đây là lý do dẫn đến các khoản giảm trừ thuế thu nhập. Có hàng tỷ nguyên nhân hầm bà lằng dẫn đến đòi hỏi giảm trừ thuế thu nhập, gây ra tranh cãi trong xã hội về tính hợp lý, công bằng của các khoản đó.

Một vấn đề khác được đặt ra là những người có thu nhập thấp không phải nộp thuế nhưng lại được hưởng rất nhiều trợ cấp, dịch vụ miễn phí của nhà nước. Điều này khiến cho những người theo quan điểm bảo thủ cho rằng không công bằng vì những người giàu phải nộp thuế nuôi những người ăn bám.

Trong khi đó, những người theo quan điểm xã hội lại cho rằng những người giàu được hưởng lợi rất nhiều từ hệ thống phúc lợi của nhà nước (đường xá, an ninh, v.v.) nhưng lại nộp thuế ít. Trên thực tế có vẻ như giới trung lưu dường như phải chịu nộp thuế thu nhập nhiều hơn so với mức họ được hưởng. Người giàu có thể có nhiều cách để trốn thuế thu nhập (đặc biệt là khi hệ thống cồng kềnh phức tạp), nhưng được hưởng nhiều phúc lợi hơn. Người nghèo thì không phải nộp thuế, được sử dụng nhiều hệ thống phúc lợi miễn phí, thậm chí còn được trợ cấp.

Như vậy, với hệ thống thuế dựa trên thuế tiêu thụ, tất cả mọi người đều phải đóng thuế. Người giàu tiêu thụ nhiều sẽ phải đóng thuế nhiều, người nghèo tiêu thụ ít sẽ phải đóng thuế ít. Thường với cũng một loại hàng hóa, người giàu tiêu thụ các loại hàng hóa cao cấp hơn nên trên thực tế với cùng mức thuế họ đóng thuế nhiều hơn người nghèo.

So sánh về tính đơn giản, ông Minh cho rằng: hệ thống thuế dựa trên thu nhập cực kỳ phức tạp và rối rắm. Để công bằng thì cần phải đặt ra nhất nhiều mức thuế khác nhau, rất nhiều khoản giảm trừ khác nhau, dẫn đến hệ thống thuế cồng kềnh phức tạp.

Sự cồng kềnh phức tạp dẫn đến hiện tượng trốn thuế lại tạo ra sự mất công bằng. Trong khi đó hệ thống thuế dựa trên tiêu thụ lại cực kỳ đơn giản, đặc biệt nếu như đó là một hệ thống chỉ có một mức thuế tiêu thụ. Mọi người đều tiêu dùng và đều phải chịu thuế.

Hệ thống thuế dựa trên thuế thu nhập tạo ra ban phát cho chính quyền. Việc quyết định các mức thuế thu nhập khác nhau, giảm trừ thuế, v.v… đều tạo ra quyền lực cho bộ máy hành chính. Với hệ thống thuế dựa trên thuế tiêu thụ chính quyền sẽ mất đi đặc quyền đó. Hơn nữa, với việc tất cả người dân phải nộp thuế, nó sẽ tạo ra sức ép lớn hơn đối với chính quyền trong việc chi thuế sao cho công bằng.

Thế giới đang có xu hướng chung chuyển sang giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) chuyển sang thuế tiêu dùng. Với nội dung sửa 5 luật thuế mà Bộ Tài chính đề xuất cho thấy Việt Nam cũng đang theo xu hướng chung. Nhưng “tăng thuế tiêu dùng phải đồng hành với giảm thuế thu nhập, Bộ Tài chính khi tăng thuế GTGT phải đưa ra được lộ trình giảm thuế TNDN, thuế TNCN như thế nào, giảm được gánh nặng gì cho DN, cho người dân. Nếu mục đích cải cách thuế mà dẫn tới tăng thuế tổng thể chỉ để bù đắp cho chi tiêu công lại là không thuyết phục.

Đinh Tuấn Minh - Giám đốc điều hành Công ty Nghiên cứu thị trường MarketIntello

Tin liên quan

Tin khác

Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Phố Wall lao dốc, cổ phiếu công nghệ chịu áp lực bán mạnh

Thị trường chứng khoán Mỹ khép lại phiên giao dịch đầu tuần (16/11) trong sắc đỏ áp đảo, khi nhóm cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI), tiếp tục chịu sức ép bán tháo. Những lo ngại liên quan đến biến động nhân sự cấp cao tại Nvidia, triển vọng ngành AI và khả năng điều chỉnh chính sách tiền tệ đã khiến nhà đầu tư gia tăng tâm lý phòng thủ.
Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Đề xuất quy định mới về kinh doanh casino

Bộ Tài chính đang dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 102/2017/TT-BTC hướng dẫn một số điều về kinh doanh casino.
Việt Nam -  Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Việt Nam - Chile: Từ tiềm năng đến hợp tác thực chất

Xuất khẩu của Việt Nam sang Chile tăng 23% trong 10 tháng năm 2026, cho thấy những chuyển động đáng chú ý tại thị trường Nam Mỹ này. Từ các cuộc kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu đến lợi thế của những hiệp định thương mại tự do, cơ hội đang mở thêm cho hàng Việt. Tuy nhiên, để tiếp cận hệ thống phân phối, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu về chất lượng, chi phí và năng lực cung ứng.
Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Cơ sở dữ liệu đường bộ là nền tảng để đổi mới phương thức quản lý, khai thác và bảo trì

Trước yêu cầu phát triển hạ tầng, ngành Xây dựng đặt khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực nâng cao hiệu quả.
Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026: Mở rộng thị trường, nâng tầm thương hiệu sản phẩm Việt

Festival OCOP Việt Nam 2026 dự kiến diễn ra từ ngày 3 đến 6/12 tại TP. Hồ Chí Minh, với khoảng 350 gian hàng, tạo cơ hội để các chủ thể OCOP quảng bá sản phẩm, kết nối hệ thống phân phối, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị thương hiệu.
Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Bất động sản TP.HCM: Đã đến lúc chuyển sang tạo giá trị thực

Doanh thu bất động sản TP.HCM tiếp tục tăng, nhưng sức mua suy yếu, đặt ra yêu cầu tái phân bổ dòng vốn vào những sản phẩm tạo giá trị thực.
Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel: Đã đến lúc chuyển từ bán sản phẩm sang phát triển điểm đến

Thị trường condotel đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình phát triển, lấy hiệu quả khai thác, chất lượng vận hành và sức hấp dẫn điểm đến làm nền tảng tăng trưởng bền vững.
ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

ADB huy động 5 tỷ USD thúc đẩy kinh tế số tại ASEAN

Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) vừa công bố sáng kiến Nền tảng khu vực ASEAN về AI và Kinh tế số với mục tiêu huy động tối đa 5 tỷ USD vốn công và tư nhân đến năm 2030 để thúc đẩy ứng dụng AI và tăng cường kết nối kinh tế số giữa các quốc gia ASEAN.
Điểm lại thông tin kinh tế tuần từ 9-13/11

Điểm lại thông tin kinh tế tuần từ 9-13/11

Tỷ giá trung tâm tăng 22 đồng, chỉ số VN-Index tăng 9,57 điểm so với phiên cuối tuần trước đó hay dòng vốn nước ngoài chảy vào Việt Nam tăng trưởng cả về lượng vốn đăng ký lẫn tốc độ giải ngân... là một số thông tin kinh tế đáng chú ý trong tuần từ 9-13/11.
Tái cấu trúc thị trường vốn: Mở cửa cho startup, kích hoạt cơ chế bù trừ đối tác trung tâm

Tái cấu trúc thị trường vốn: Mở cửa cho startup, kích hoạt cơ chế bù trừ đối tác trung tâm

Bên cạnh lộ trình vận hành cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) và phát triển hợp đồng quyền chọn chỉ số vào năm 2027, cơ quan quản lý đang xúc tiến xây dựng thị trường vốn dành riêng cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.