AI hút hàng trăm tỷ USD, ngân hàng Phố Wall đối mặt rủi ro gì?

Làn sóng đầu tư hàng trăm tỷ USD vào AI kéo theo nhu cầu tài trợ lớn từ các tổ chức tài chính. Ảnh minh họa: Wikimedia Commons.

Cuộc đua vốn AI bước vào giai đoạn phân hóa

Ngày 26/10, thị trường tài chính quốc tế chứng kiến hàng loạt thông báo huy động vốn quy mô lớn liên quan đến AI. Theo Reuters Breakingviews, ba doanh nghiệp SpaceX, Meta Platforms và Anthropic đã công bố các thỏa thuận, kế hoạch và khả năng huy động vốn với tổng giá trị lên tới 235 tỷ USD, cho thấy nhu cầu tài chính khổng lồ để phát triển công nghệ này.

Cụ thể, SpaceX công bố thỏa thuận thuê chip và máy chủ AI trị giá khoảng 40 tỷ USD, thông qua một đơn vị liên kết với Apollo Global Management. Đơn vị này sẽ mua thiết bị rồi cho SpaceX thuê lại, giúp doanh nghiệp tiếp cận năng lực điện toán mà không phải trực tiếp bỏ toàn bộ vốn mua sắm ban đầu.

Trong khi đó, Meta lên kế hoạch huy động tối đa 95 tỷ USD vốn cổ phần, gồm khoảng 35 tỷ USD thông qua phát hành cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi có thể chuyển đổi, cùng chương trình bán cổ phiếu không có quyền biểu quyết trị giá tối đa 60 tỷ USD. Anthropic cũng công bố hồ sơ chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), với mục tiêu huy động tới 100 tỷ USD.

Đáng chú ý, làn sóng huy động vốn diễn ra khi thị trường bắt đầu phân hóa rõ rệt. Những doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn vẫn tận dụng được lợi thế tiếp cận vốn, trong khi các nhà cung cấp hạ tầng điện toán AI quy mô nhỏ hơn đang chịu sức ép từ điều kiện tín dụng thắt chặt và giá chứng khoán suy giảm.

Tuy nhiên, để có được những khoản vốn khổng lồ này, các doanh nghiệp lớn cũng phải chấp nhận chi phí vốn cao hơn. Với thỏa thuận thuê chip của SpaceX, Reuters dẫn thông tin từ Semafor cho biết mức lãi suất mà các bên cho vay dự kiến áp dụng khoảng 7,75-8,3%, cao hơn đáng kể so với lợi suất khoảng 6% của chỉ số trái phiếu doanh nghiệp xếp hạng BBB được sử dụng để tham chiếu. Đây mới là mức dự kiến, chưa phải điều khoản cuối cùng được công bố.

Khoảng cách này cho thấy việc huy động vốn cho AI không còn đơn thuần dựa vào kỳ vọng tăng trưởng. Các nhà tài trợ đang đòi hỏi mức sinh lời cao hơn để bù đắp rủi ro liên quan đến khả năng thu hồi vốn, biến động công nghệ và giá trị tài sản trong tương lai.

Quy mô đầu tư cũng tiếp tục gia tăng. Theo ước tính của các nhà phân tích Goldman Sachs, tổng chi tiêu vốn cho AI có thể lên tới 7.600 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2031. Riêng các tập đoàn công nghệ lớn như Meta, Amazon, Alphabet và Microsoft có thể phát hành 420 tỷ USD trái phiếu chỉ riêng trong năm 2027 để đáp ứng nhu cầu đầu tư.

Ngân hàng Phố Wall chia sẻ rủi ro như thế nào?

Một diễn biến đáng chú ý khác trong ngày 26/10 là thỏa thuận tài trợ 63 tỷ USD để mua chip AI và thiết bị mạng của Broadcom phục vụ Anthropic, với sự tham gia của Bank of America, Citi, Morgan Stanley và tập đoàn đầu tư Blackstone. Reuters đánh giá đây là một trong những thương vụ vay vốn lớn nhất từ trước đến nay nhằm tài trợ cho việc phát triển hạ tầng AI.

Khác với khoản vay doanh nghiệp thông thường, giao dịch được thực hiện thông qua một pháp nhân chuyên biệt. Pháp nhân này huy động vốn từ các tổ chức tài chính để mua thiết bị Broadcom, sau đó cho Anthropic thuê sử dụng. Việc bàn giao thiết bị dự kiến bắt đầu từ năm 2027.

Cấu trúc này cho phép phân tách hoạt động sở hữu thiết bị với hoạt động phát triển và khai thác AI. Về nguyên tắc, dòng tiền thuê thiết bị trở thành nguồn thanh toán quan trọng, còn chính thiết bị có thể đóng vai trò bảo đảm cho các khoản tài trợ, tùy theo điều khoản hợp đồng.

Đáng chú ý, khoảng 43,5 tỷ USD, tương đương 69% tổng quy mô tài trợ, thuộc nhóm khoản vay có quyền ưu tiên thanh toán cao nhất. Bank of America, Citi và Morgan Stanley đảm nhiệm thu xếp phần vốn này, trong khi Blackstone cung cấp phần tài trợ thứ cấp đã cam kết, có thứ tự ưu tiên thấp hơn. Một yếu tố giúp hạn chế rủi ro là Broadcom sẽ hỗ trợ bảo đảm giá trị còn lại của tài sản trong cấu trúc tài trợ, với quy mô tương đương phần vốn có quyền ưu tiên thanh toán cao nhất.

Tuy nhiên, sự bảo đảm đó không có nghĩa mọi rủi ro đều được loại bỏ. Giá trị chip AI có thể suy giảm nhanh khi xuất hiện thế hệ công nghệ mới, trong khi khả năng trả tiền thuê còn phụ thuộc vào triển vọng kinh doanh của Anthropic. Hiệu quả bảo vệ chủ nợ cũng phụ thuộc vào các điều khoản và khả năng thực hiện cam kết của Broadcom.

Mặc dù Moody’s đánh giá Broadcom là một trong những doanh nghiệp công nghệ lớn mạnh nhất, tổ chức xếp hạng tín nhiệm này cảnh báo rủi ro sẽ gia tăng nếu nhiều giao dịch tương tự được triển khai trong thời gian ngắn để đáp ứng nhu cầu vốn khổng lồ của các doanh nghiệp AI.

Nhìn rộng hơn, sự xuất hiện của những cấu trúc tài trợ phức tạp cho thấy cuộc đua AI đang bước sang giai đoạn mà rủi ro không chỉ thuộc về các doanh nghiệp công nghệ. Ngân hàng, quỹ đầu tư và nhà sản xuất thiết bị cũng tham gia phân chia lợi ích và nghĩa vụ tài chính.

Vì vậy, vấn đề then chốt là dòng tiền từ công nghệ này có đủ để hoàn trả những khoản vốn ngày càng lớn hay không. Đây sẽ là phép thử quan trọng đối với cả các doanh nghiệp AI lẫn những định chế tài chính đang hậu thuẫn cuộc đua nhiều tỷ USD này.