Lạm phát vượt mục tiêu 2%, NHTW Nhật Bản tiến gần hơn tới đợt tăng lãi suất mới

Trụ sở BoJ. Ảnh: Syced/Wikimedia Commons.

Áp lực giá cả gia tăng, củng cố khả năng BoJ nâng lãi suất

Số liệu công bố ngày 23/10 cho thấy lạm phát lõi của Nhật Bản đã tăng trở lại trên mức mục tiêu 2% của BoJ, trong bối cảnh giá năng lượng cao, đồng yen suy yếu và nhu cầu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) tiếp tục gây sức ép lên mặt bằng giá cả. Diễn biến này củng cố kỳ vọng ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục nâng lãi suất sau đợt điều chỉnh hồi tháng 9.

Theo số liệu của Chính phủ Nhật Bản, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi, không bao gồm thực phẩm tươi sống nhưng vẫn tính giá năng lượng, tăng 2,1% trong tháng 9 so với cùng kỳ năm trước. Kết quả phù hợp với dự báo của thị trường, song cao hơn đáng kể mức tăng 1,7% ghi nhận trong tháng 8. Đây cũng là lần đầu tiên sau chín tháng chỉ số này vượt mục tiêu lạm phát 2% của BoJ.

Đáng chú ý, chỉ số giá loại trừ cả thực phẩm tươi sống và năng lượng tăng 2,4%, so với mức 1,9% của tháng trước. Đây là thước đo được BoJ theo dõi sát nhằm đánh giá xu hướng giá cả ít chịu ảnh hưởng trực tiếp từ những biến động nhất thời của giá năng lượng và thực phẩm.

Việc cả hai chỉ số cùng tăng cho thấy sức ép lạm phát không chỉ đến từ giá nhiên liệu. Đặc biệt, mức tăng mạnh của chỉ số loại trừ năng lượng làm gia tăng lo ngại rằng áp lực giá cả đang trở nên dai dẳng hơn, dù riêng số liệu tháng 9 chưa đủ để khẳng định xu hướng này sẽ duy trì lâu dài.

Diễn biến lạm phát mới đặt ra bài toán cân bằng giữa kiểm soát giá cả và duy trì đà phục hồi kinh tế. Sau khi nâng lãi suất chính sách lên 1,25% trong tháng 9, mức cao nhất trong 31 năm, BoJ đang chuyển trọng tâm sang phòng ngừa nguy cơ lạm phát cơ bản vượt mục tiêu.

Thống đốc BoJ Kazuo Ueda từng cảnh báo lạm phát cơ bản có thể vượt mức 2% do tác động kết hợp của căng thẳng Trung Đông, đồng yen suy yếu và nhu cầu liên quan đến AI. Theo giới phân tích, BoJ nhiều khả năng giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp ngày 29-30/10, nhưng có thể nâng dự báo lạm phát và phát tín hiệu sẵn sàng tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.

Thận trọng với tuyên bố thoát giảm phát

Theo Reuters, giá nhiên liệu tăng do xung đột kéo dài tại Trung Đông, chi phí nhập khẩu cao vì đồng yen yếu và nhu cầu mạnh liên quan đến AI đang làm giảm hiệu quả của các biện pháp trợ giá nhiên liệu của Chính phủ Nhật Bản. Những yếu tố này tiếp tục tạo sức ép lên giá cả trong nước.

Trong khi số liệu lạm phát mới nhất củng cố cơ sở để BoJ tiếp tục nâng lãi suất, Chính phủ Nhật Bản dường như vẫn chưa sẵn sàng chính thức tuyên bố nền kinh tế đã thoát khỏi giảm phát.

Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 23/10, Bộ trưởng Kinh tế Nhật Bản Minoru Kiuchi cho biết nước này vẫn chưa hội đủ các điều kiện để Chính phủ chính thức tuyên bố chấm dứt tình trạng giảm phát. Theo ông, quyết định có tuyên bố chấm dứt giảm phát hay không sẽ được Chính phủ cân nhắc dựa trên nhiều yếu tố, nhằm bảo đảm nền kinh tế Nhật Bản không quay trở lại tình trạng giá cả liên tục sụt giảm trong thời gian dài.

Ông Kiuchi đưa ra nhận định trên khi được hỏi về thông tin BoJ có thể phát tín hiệu lạm phát cơ bản theo xu hướng đã tiến gần đến mục tiêu 2% tại cuộc họp chính sách tiền tệ vào tuần tới.

Sự thận trọng của chính phủ phản ánh khác biệt quan trọng giữa việc lạm phát vượt mục tiêu trong một giai đoạn và khả năng duy trì xu hướng tăng giá ổn định. Để xác nhận nền kinh tế thực sự thoát giảm phát, nhà chức trách cần đánh giá triển vọng giá cả trên nền tảng rộng hơn.

Trước đó vào ngày 2/10, Bộ trưởng Kinh tế Kiuchi cũng nhận định Nhật Bản không còn ở thời kỳ cần duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng quá mức để thúc đẩy lạm phát. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh quyết định chính sách tiền tệ thuộc thẩm quyền của BoJ.

Các quan điểm trên không nhất thiết mâu thuẫn. Trong khi ngân hàng trung ương phải cân nhắc nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu, Chính phủ còn quan tâm đến khả năng nền kinh tế tránh được tình trạng giảm phát kéo dài trong tương lai.

Trong bối cảnh đó, điều đáng chú ý tại cuộc họp chính sách của BoJ cuối tháng 10 không chỉ là quyết định giữ nguyên hay thay đổi lãi suất, mà còn là cách ngân hàng trung ương này đánh giá tính bền vững của lạm phát và mức độ cần thiết của những đợt tăng tiếp theo.