Chấm KPI để phát huy vốn đầu tư công

Ảnh minh họa

Áp lực từ thực tế giải ngân

Báo cáo của tỉnh Khánh Hòa cho thấy, mặc dù ngay từ đầu năm, Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh Khánh Hòa đã quan tâm chỉ đạo sát sao, ban hành nhiều văn bản thúc đẩy, song đến đầu tháng 5, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh mới đạt 14,33% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Ông Châu Ngô Anh Nhân - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Khánh Hòa cho biết, nguyên nhân chính do giải phóng mặt bằng chậm; vật liệu đất đắp để phục vụ thi công dự án hiện nay rất khó khăn, các mỏ khoáng sản trong khu vực không đảm bảo cung cấp cho dự án. Ngoài ra, còn là việc chậm trễ trong hồ sơ thủ tục và thanh toán; năng lực tổ chức thực hiện của một số nhà thầu và đơn vị còn yếu dẫn đến nghịch lý, có vốn nhưng dự án chưa đủ điều kiện pháp lý để giải ngân… Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ giải ngân chưa như kỳ vọng.

Tương tự, toàn tỉnh Quảng Trị đã phân bổ hơn 85% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, song tiến độ giải ngân mới đạt gần 409,3 tỷ đồng, đạt 7,78% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao. Nhiều dự án quy mô lớn phải trải qua các bước chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục pháp lý nên cần nhiều thời gian triển khai. Nhiều nhà thầu còn tâm lý chờ khối lượng thi công lớn mới thực hiện thanh toán hoặc dồn thanh toán vào cuối năm, khiến tỷ lệ giải ngân trong các tháng đầu năm chưa đạt yêu cầu.

Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, đầu tư công là công cụ điều hành vĩ mô quan trọng, là động lực then chốt để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số và phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại. Tuy nhiên cùng một mặt bằng pháp lý nhưng kết quả giải ngân khác nhau, nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu, xuất phát từ kỷ luật, kỷ cương hành chính chưa nghiêm; công tác đôn đốc kiểm tra chưa thường xuyên, xử lý dự án chậm tiến độ chưa quyết liệt, phối hợp giữa các cơ quan chưa chặt chẽ; trong khi năng lực của một số chủ đầu tư, ban quản lý dự án và nhà thầu còn hạn chế. Cùng với đó, công tác chuẩn bị đầu tư ở một số nơi còn bất cập, giải phóng mặt bằng chậm, thiếu vật liệu xây dựng, chi phí nhân công tăng, việc hướng dẫn điều chỉnh giá chưa kịp thời cũng tác động đến tiến độ triển khai.

Áp KPI, không để vốn chờ công trình

Dưới góc độ chủ đầu tư, ông Lý Duy Thanh, Giám đốc Ban quản lý dự án khu vực Chơn Thành, TP. Đồng Nai chia sẻ, mọi quyết định đầu tư và phân bổ vốn luôn đặt ra những yêu cầu là phải thực hiện hạch toán tài chính, đánh giá đầu ra một cách cụ thể và hiệu quả của từng dự án. Chưa kể, thực tế này đòi hỏi quá trình triển khai giải ngân vốn đầu tư công phải chuẩn mực, chính xác, minh bạch từ bước đầu tiên đến khi hoàn thành dự án. Đây là vấn đề cốt lõi, trọng tâm nhưng cũng đầy áp lực cho các chủ đầu tư. Do đó, cần có các giải pháp mang tính đột phá để gỡ những điểm “nghẽn” về thể chế, đẩy nhanh tiến độ dự án, tiến độ giải ngân. Từ đó, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng, tập trung, phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn phát triển mới.

Nếu tiếp tục chậm trễ, áp lực sẽ dồn vào cuối năm, không chỉ gây khó khăn cho công tác điều hành mà còn tiềm ẩn rủi ro về hiệu quả đầu tư. Do đó, ông Trịnh Đức Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng (Bộ Tài chính) cho biết, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục công khai tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công định kỳ hàng tuần, hàng tháng, hàng quý đối với từng bộ, cơ quan Trung ương và địa phương. Đồng thời, xây dựng phương án, tiêu chí chấm điểm KPI về thực hiện nhiệm vụ giải ngân đầu tư công của các bộ, cơ quan trung ương, địa phương. Dự kiến, bộ chỉ tiêu đánh giá KPI trên hệ thống sẽ bao gồm các chỉ số đánh giá về số phân bổ chi tiết, số giao kế hoạch, số thực hiện giải ngân… tránh tình trạng “vốn chờ dự án” hoặc “giữ chỗ”, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân…

Trước mắt, một chuyên gia nhấn mạnh, cần siết chặt kỷ luật, kỷ cương và gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân. Đây được xem là giải pháp then chốt, bởi suy cho cùng, tiến độ giải ngân phụ thuộc rất lớn vào khâu tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, cần đẩy nhanh hoàn thiện thủ tục đầu tư, đặc biệt đối với các dự án khởi công mới, bảo đảm đủ điều kiện triển khai. Tập trung tháo gỡ các “nút thắt” về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu và cơ chế, chính sách. Thực hiện điều chuyển vốn linh hoạt từ các dự án chậm sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.