Nuôi lớn doanh nghiệp bằng sức mạnh liên kết

Dây chuyền sản xuất nồi chiên không dầu tại Sunhouse. Ảnh: PV

Nâng năng lực từ bên trong

Một chiếc nồi chiên không dầu bán sang Mỹ giá 59 USD vẫn lỗ. Năm năm sau, giá giảm còn 37 USD, doanh nghiệp lại có lãi. Ông Nguyễn Xuân Phú, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Sunhouse, đã kể lại câu chuyện từ thực tế. Kết quả thay đổi nhờ tổ chức sản xuất, tham gia chuỗi giá trị và kết hợp lợi thế thị trường với năng lực nội sinh.

Từ trải nghiệm ấy, ông Phú lưu ý doanh nghiệp cần phân biệt sức cạnh tranh do chính doanh nghiệp tạo dựng với cơ hội từ bên ngoài, nhất là khi thị trường thuận lợi. Đặc biệt là thay đổi tư duy liên kết. Bởi theo ông, doanh nghiệp Việt còn có xu hướng tự làm nhiều khâu, ít chia sẻ thông tin và rủi ro. Mô hình cụm công nghiệp chuyên môn hóa cho phép mỗi doanh nghiệp tập trung vào một công đoạn, rồi kết nối thành chuỗi. Đi cùng chuyên môn hóa là chia sẻ trách nhiệm và lợi ích. Doanh nghiệp cần chia sẻ rủi ro khi khó khăn, hưởng lợi khi thị trường thuận lợi, thay vì tự gánh rủi ro toàn bộ chuỗi cung ứng.

Muốn phát triển, doanh nghiệp cũng cần kiểm soát được rủi ro trong vận hành. Ông Nguyễn Tuấn Hải, Chủ tịch Tập đoàn Alphanam, nhấn mạnh sự tỉnh táo trong quản trị, tuân thủ và ra quyết định khi doanh nghiệp đối mặt với thách thức về dòng tiền, tài chính và nhân công. Ông Hải ví khả năng kiểm soát rủi ro với bộ phanh: “Làm được phanh tốt thì có đủ tự tin để có cơ hội bứt phá thật nhanh”.

Từ cách nhìn đó, Alphanam đặt khối quản trị rủi ro ở vị trí trọng điểm. Ông Hải cho biết với hơn 70 công ty thành viên, tập đoàn xây dựng cách phân chia để từng đơn vị có năng lực vận hành, đồng thời phân bổ lợi ích đến từng cá nhân.

Khi quy mô thay đổi, cách tổ chức cũng cần điều chỉnh. Theo ông Hải, doanh nghiệp nhỏ cần trở thành mắt xích hiệu quả trong chuỗi; doanh nghiệp tầm trung cần biết nhân rộng hệ thống và mô hình vận hành. Với tập đoàn lớn, yêu cầu là phân quyền, phân tách hệ thống và chia sẻ lợi ích. Cùng với tổ chức bộ máy, ông Hải nhấn mạnh việc xác định đúng thứ tự ưu tiên và tập trung nguồn lực. Doanh nghiệp cần truyền đạt văn hóa hiệu suất đến nhân sự, làm việc chi tiết và sâu sát, tạo giá trị khách hàng cần, đưa sản phẩm, dịch vụ đến gần khách hàng hơn.

Liên kết đi tới đơn hàng

Ông Đặng Việt Bách, Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam, không chỉ đề nghị doanh nghiệp lớn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ tham gia chuỗi giá trị, mà còn đề xuất hình thành mạng lưới nhà cung ứng.

Để kết nối ấy tiến tới hợp đồng, doanh nghiệp lớn cần công khai nhu cầu mua hàng, doanh nghiệp nhỏ cần nâng năng lực đáp ứng yêu cầu của đối tác. Thực tế các hoạt động giao thương đầu tháng 9 cho thấy đại diện mua hàng như H&M và Samsung Việt Nam chú trọng chất lượng ổn định, tiến độ giao hàng, năng lực kỹ thuật, minh bạch dữ liệu và sản xuất bền vững.

Ông Đỗ Quốc Hưng, Quyền Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, Bộ Công Thương cho biết, kết nối bao gồm nguyên phụ liệu, bao bì, máy móc, logistics và dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu. Cùng với đó là yêu cầu nâng chuẩn, giao thương mở rộng phạm vi hoạt động. Qua trao đổi trực tiếp, doanh nghiệp biết đối tác cần gì để điều chỉnh sản phẩm và cách vận hành trước khi đầu tư.

Thực tiễn cho thấy, việc hỗ trợ nâng chuẩn đã có kết quả tại Công ty TNHH Nhựa An Lập, Bắc Ninh, qua chương trình của Bộ Công Thương, địa phương và Samsung. Qua chương trình tại Bắc Ninh, chuyên gia trực tiếp làm việc với doanh nghiệp, tư vấn cải tiến quy trình và từng bước chuyển từ quản lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu; xây dựng hệ thống quản trị kết nối sản xuất, kho, chất lượng và thiết bị. Nhờ tối ưu dây chuyền, tỷ lệ hoàn thành kế hoạch sản xuất của An Lập tăng từ 80% lên 92%, trong khi tỷ lệ lỗi giảm từ 12% xuống 0,5%.

Về chính sách hỗ trợ liên kết, Thủ tướng Chính phủ đề nghị khuyến khích doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI tăng mua hàng trong nước, chuyển giao công nghệ, đào tạo và phát triển nhà cung cấp Việt Nam; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đáp ứng tiêu chuẩn tham gia chuỗi cung ứng. Cùng với vai trò kết nối của hiệp hội, doanh nghiệp cần chủ động nâng năng lực quản trị, minh bạch tài chính, chuẩn hóa quy trình và kiểm soát rủi ro để mở rộng cơ hội hợp tác. Thủ tướng nhấn mạnh: “Hợp tác cũng là một phương thức cạnh tranh và là con đường để doanh nghiệp nhỏ tạo ra sức mạnh lớn”.