Chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ nổi bật tuần 18-25/9

Điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã ký ban hành Nghị định số 365/2026/NĐ-CP của Chính phủ về kinh doanh xuất, nhập khẩu gạo. Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026.

Nghị định quy định thương nhân được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật được kinh doanh xuất khẩu gạo khi có ít nhất 01 kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và 01 cơ sở xay xát gạo đáp ứng quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.

Kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo theo quy định ở trên có thể thuộc sở hữu của thương nhân hoặc do thương nhân thuê của tổ chức, cá nhân khác, có hợp đồng thuê bằng văn bản theo quy định của pháp luật và đảm bảo thời hạn của Giấy chứng nhận.

Thương nhân có Giấy chứng nhận không được cho thương nhân khác thuê để đề nghị cấp Giấy chứng nhận đối với các kho chuyên dùng để chứa thóc, gạo và cơ sở xay xát gạo đã được Bộ Công Thương cấp trong Giấy chứng nhận cho thương nhân.

Bộ Công Thương cấp Giấy chứng nhận cho thương nhân bản giấy và bản điện tử (khi áp dụng) đáp ứng điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo quy định.

Nâng mức cho vay đối với người chấp hành xong án phạt tù lên 200 triệu đồng

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng ký Quyết định số 44/2026/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.

Một điểm đáng chú ý là Quyết định số 44/2026/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung khoản 1, 2 của Điều 6 về mức vốn cho vay:

1. Đối với vay vốn để đào tạo nghề: Mức vốn cho vay tối đa là 10 triệu đồng/tháng/người chấp hành xong án phạt tù (quy định cũ tại Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg là tối đa 4 triệu đồng).

2. Đối với vay vốn để sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm

a) Người chấp hành xong án phạt tù: Mức vốn cho vay tối đa là 200 triệu đồng/người chấp hành xong án phạt tù (quy định cũ tại Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg là tối đa 100 triệu đồng);

b) Cơ sở sản xuất kinh doanh: Mức vốn cho vay tối đa là 10 tỷ đồng/dự án và không quá 200 triệu đồng/người lao động tại cơ sở sản xuất kinh doanh (quy định cũ tại Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg tương ứng là tối đa 2 tỷ đồng và không quá 100 triệu đồng);

c) Người chấp hành xong án phạt tù, cơ sở sản xuất kinh doanh có thể vay vốn một hoặc nhiều lần để sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm nhưng tổng số tiền vay không vượt quá mức vay tối đa theo quy định tại điểm a và b khoản này".

Sửa đổi nhiều quy định về xử phạt vi phạm trong lĩnh vực thống kê

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 362/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 95/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thống kê được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 100/2021/NĐ-CP ngày 15/11/2021 của Chính phủ (Nghị định số 95/2016/NĐ-CP).

Trong đó, Nghị định số 362/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung nhiều quy định về xử lý vi phạm trên môi trường điện tử; biện pháp khắc phục hậu quả; thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch Ủy ban nhân dân; thẩm quyền xử phạt của Thanh tra, Thủ trưởng cơ quan thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước theo chuyên ngành, lĩnh vực và một số chức danh khác...

Chính phủ đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ký Nghị quyết số 282/NQ-CP ngày 22/9/2026 ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ thực hiện Kết luận số 51-KL/TW ngày 17/6/2026 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới.

Nghị quyết nêu nhiệm vụ ưu tiên triển khai Kế hoạch hành động gồm: Quán triệt, nâng cao nhận thức về vai trò chiến lược của sở hữu trí tuệ, xây dựng văn hóa tôn trọng sáng tạo; hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật sở hữu trí tuệ hiện đại, đồng bộ; thúc đẩy sự phát triển đồng bộ của hệ sinh thái sở hữu trí tuệ, trong đó chú trọng phát triển thị trường quyền sở hữu trí tuệ, nâng cao năng lực sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp; tăng cường và nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là trên môi trường số; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ; bảo đảm an ninh quốc gia về công nghệ, dữ liệu và bí mật kinh doanh; đẩy mạnh hội nhập quốc tế sâu rộng, có chọn lọc về sở hữu trí tuệ.

Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo một số vấn đề "nóng" trong giáo dục và đào tạo

Tại Thông báo số 494/TB-VPCP ngày 22/9/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các Bộ ngành, địa phương giải quyết một số vấn đề trọng tâm trong lĩnh vực giáo dục, đạo tạo như: Giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu sách giáo khoa; kiểm soát chặt chẽ chất lượng bữa ăn học đường;...

Ngày 24/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có văn bản báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình cung ứng sách giáo khoa phục vụ năm học 2026-2027. Theo đó, đến hết ngày 24/9/2026, tổng số lượng sách giáo khoa đã phát hành thêm bảo đảm cung ứng đủ 776.259 bản còn thiếu.

Về cung ứng sách giáo khoa năm học 2026-2027, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung chỉ đạo, chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về việc áp dụng các biện pháp cấp bách giải quyết dứt điểm tình trạng thiếu sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 trong thời gian ngắn nhất, hoàn thành trước ngày 25 tháng 9 năm 2026; trong đó lưu ý thực hiện rà soát, xác nhận đến từng cơ sở giáo dục, từng nhà trường để bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa cho từng học sinh...

Về bảo đảm chất lượng, an toàn bữa ăn học đường, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan, các địa phương triển khai ngay các biện pháp cần thiết bảo đảm chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm bữa ăn học đường; xác định rõ trách nhiệm của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các cơ quan liên quan, nhất là của chính quyền địa phương các cấp và các cơ sở giáo dục, bảo đảm công khai, minh bạch, kiểm soát chặt chẽ chất lượng bữa ăn; tuyệt đối không để xảy ra mất an toàn thực phẩm, cắt xén khẩu phần, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Điều kiện thành lập cơ sở giáo dục đại học nước ngoài tại Việt Nam

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 361/2026/NĐ-CP quy định về điều kiện đầu tư và hoạt động trong giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học và kiểm định chất lượng giáo dục.

Nghị định quy định điều kiện thành lập, cho phép thành lập cơ sở giáo dục đại học (bao gồm trường hợp thành lập mới hoặc thành lập trên cơ sở các cơ sở giáo dục đang hoạt động hợp pháp):

a- Phù hợp với chiến lược, quy hoạch, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

b- Có ít nhất một địa điểm làm trụ sở chính được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc được cơ quan có thẩm quyền chứng nhận hoặc xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất theo quy định của pháp luật với diện tích tối thiểu là 05 ha; cơ sở vật chất phù hợp quy định về tiêu chuẩn, định mức sử dụng diện tích công trình sự nghiệp thuộc lĩnh vực giáo dục và đào tạo; bảo đảm môi trường giáo dục, an toàn cho người học, nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên, phù hợp với quy định của pháp luật về xây dựng, an toàn, vệ sinh và bảo vệ môi trường, đất đai.

Cơ sở giáo dục đại học tư thục do nhà đầu tư nước ngoài đầu tư và bảo đảm điều kiện hoạt động được phép thuê cơ sở vật chất ổn định, liên tục với thời hạn thuê mỗi chu kỳ ít nhất 05 năm để phục vụ hoạt động giáo dục đại học.

c- Có năng lực tài chính trực tiếp phục vụ hoạt động của cơ sở giáo dục đại học.

Điều kiện thành lập hoặc cho phép thành lập trường mầm non

Nghị định số 360/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định điều kiện thành lập hoặc cho phép thành lập trường mầm non bao gồm:

Phù hợp với chiến lược, quy hoạch, yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nơi trường đặt trụ sở.

Có địa điểm dự kiến xây dựng trường phù hợp với quy hoạch của địa phương hoặc được cơ quan có thẩm quyền cho phép sử dụng đất ở, đất xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp không phải là công trình giáo dục và đào tạo, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp sang sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo, đồng thời, đáp ứng các tiêu chuẩn về địa điểm, quy mô, diện tích đối với trường mầm non theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Đối với khu vực nội thành của các đô thị loại đặc biệt, diện tích sàn xây dựng được tính tương đương diện tích đất nhưng không thấp hơn diện tích đất bình quân tối thiểu cho một trẻ em theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Quy định về đào tạo, tập sự để trở thành luật sư công

Nghị định số 364/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định rõ về đào tạo, tập sự hành nghề luật sư cho người muốn trở thành luật sư công.

Theo quy định, người có Bằng cử nhân luật hoặc thạc sĩ luật được tham dự khóa đào tạo nghề luật sư tại cơ sở đào tạo nghề luật sư để trở thành luật sư công. Thời gian đào tạo nghề luật sư là 12 tháng.

Về tập sự hành nghề luật sư để trở thành luật sư công, Nghị định quy định như sau:

Người muốn tập sự hành nghề luật sư để trở thành luật sư công là người đã có giấy chứng nhận tốt nghiệp đào tạo nghề luật sư hoặc văn bản công nhận đào tạo nghề luật sư ở nước ngoài hoặc thuộc trường hợp được miễn đào tạo nghề luật sư mà đáp ứng tiêu chuẩn quy định: Là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; có tư tưởng chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng, liêm chính.

Người đã từng là chấp hành viên trung cấp, thẩm tra viên chính; chuyên viên chính, pháp chế viên chính, thanh tra viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật; người đã từng là trợ giúp viên pháp lý hạng II thì thời gian tập sự là 04 tháng.

Người đã có thời gian giữ ngạch chuyên viên, pháp chế viên, thanh tra viên, nghiên cứu viên, giảng viên trong lĩnh vực pháp luật, thẩm phán Tòa án nhân dân bậc 1 từ 10 năm trở lên, người đã từng là trợ giúp viên pháp lý hạng III thì thời gian tập sự là 06 tháng.

Người đã có thời gian giữ ngạch chuyên viên, pháp chế viên, thanh tra viên, nghiên cứu viên, giảng viên trong lĩnh vực pháp luật, thẩm phán Tòa án nhân dân bậc 1 dưới 10 năm thì thời gian tập sự là 12 tháng.

Điều kiện doanh nhân được tôn vinh

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 45/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ quy định thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng.

Theo quy định mới, doanh nhân tham gia xét tôn vinh, trao tặng danh hiệu, giải thưởng phải có phẩm chất đạo đức tốt, chấp hành chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức và nơi cư trú; giữ chức vụ quản lý doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác ổn định và phát triển liên tục từ 05 năm trở lên khi tham gia danh hiệu, giải thưởng của bộ, ngành, đoàn thể trung ương và từ 03 năm trở lên khi tham gia xét tôn vinh và trao tặng danh hiệu, giải thưởng của tỉnh, thành phố.

Một trong những nhóm tiêu chí đáng chú ý là yêu cầu về đổi mới và ứng dụng công nghệ. Doanh nhân phải có sáng kiến cải tiến, biện pháp quản lý hoặc ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh vào sản xuất, kinh doanh có hiệu quả. Ứng dụng các công nghệ về trí tuệ nhân tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và tổ chức kinh tế khác...

Chủ động ứng phó mưa lũ, bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng ký Công điện số 66/CĐ-TTg ngày 21/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc chủ động ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ.

Công điện yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo theo dõi chặt chẽ diễn biến thiên tai, mưa lũ, dự báo, thông tin kịp thời cho cơ quan chức năng và người dân biết để chủ động chỉ đạo, triển khai ứng phó.

Đồng thời, phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương chỉ đạo vận hành khoa học, an toàn các hồ thủy lợi, thủy điện, góp phần giảm lũ cho hạ du, đồng thời chủ động tích nước cuối mùa lũ phục vụ sản xuất, sinh hoạt của Nhân dân, nhất là trong bối cảnh nước ta có thể chịu tác động của El Nino mạnh trong thời gian tới...