Chính sách đã mở, điều gì còn níu chân doanh nghiệp nhỏ?

Nút thắt không chỉ ở chính sách, mà ở khâu thực thi

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ làm việc với cộng đồng doanh nghiệp vừa qua, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết đã tổng hợp gần 900 kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và tập đoàn lớn, qua đó phân loại thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực khác nhau. Con số này phản ánh những khó khăn không còn mang tính đơn lẻ mà đã xuất hiện ở nhiều ngành, nhiều địa phương.

Ảnh minh họa

Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, một trong những rào cản lớn hiện nay là "chi phí vô hình" phát sinh từ sự thiếu thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện chính sách. Đây là những khoản chi phí không thể hiện trên báo cáo tài chính nhưng doanh nghiệp phải gánh chịu mỗi ngày, từ thời gian chờ đợi, chi phí lưu kho, lãi vay phát sinh cho đến cơ hội kinh doanh bị bỏ lỡ.

Thực tế, nhiều doanh nghiệp phản ánh dù các thủ tục hành chính đã được số hóa, nhưng ở một số nơi vẫn phải nộp đồng thời hồ sơ điện tử và hồ sơ giấy. Một số dự án đầu tư liên quan đến đất đai, xây dựng, môi trường còn gặp khó do văn bản hướng dẫn chưa theo kịp quy định mới hoặc cách hiểu chưa thống nhất giữa các cơ quan thực thi.

Điều này cho thấy, bên cạnh việc tiếp tục hoàn thiện thể chế, việc nâng cao hiệu quả thực thi chính sách tại các cấp chính quyền địa phương cũng có ý nghĩa quyết định. Nếu thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, quy trình minh bạch và thống nhất hơn, chi phí của doanh nghiệp sẽ giảm đáng kể mà không cần ban hành thêm quá nhiều cơ chế mới.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó yêu cầu cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tạo điều kiện để doanh nghiệp phát triển bình đẳng.

Doanh nghiệp nhỏ vẫn khó phát triển nếu sản phẩm không tìm được đầu ra bền vững

Đầu ra ổn định mới là điều kiện để doanh nghiệp "lớn"

Ngay cả khi thủ tục được cải thiện và dòng vốn được khai thông, doanh nghiệp nhỏ vẫn khó phát triển nếu sản phẩm không tìm được đầu ra bền vững.

Theo phản ánh của các hiệp hội doanh nghiệp, nhiều cơ sở sản xuất vẫn gặp khó trong việc đưa hàng hóa vào hệ thống phân phối hiện đại do chưa đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng, năng lực cung ứng ổn định cũng như khả năng quản trị chuỗi cung ứng.

Bên cạnh đó, chi phí logistics còn ở mức cao, thiếu thông tin thị trường và hạn chế trong hoạt động xúc tiến thương mại cũng làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp nhỏ.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia cho rằng cần phát huy vai trò của các doanh nghiệp lớn như những "đầu tàu" dẫn dắt chuỗi giá trị. Không chỉ tiêu thụ sản phẩm, các doanh nghiệp đầu ngành có thể hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ thông qua chuyển giao công nghệ, chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật, hỗ trợ logistics và kết nối thị trường.

Khi có đầu ra ổn định, doanh nghiệp sẽ mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất. Đây cũng là cơ sở để các ngân hàng yên tâm hơn khi xem xét cấp tín dụng, bởi phương án kinh doanh đã gắn với thị trường và dòng tiền rõ ràng.

Thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Những năm gần đây, Quốc hội và Chính phủ đã liên tục ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân, trong đó có Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị. Đây được xem là nền tảng quan trọng để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và khơi thông các nguồn lực phát triển.

Tuy nhiên, để những chính sách này phát huy hiệu quả, cần tiếp tục thu hẹp khoảng cách giữa chủ trương và thực tiễn thực hiện. Điều đó đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và hệ thống ngân hàng.

Khi thủ tục hành chính thực sự thông suốt, doanh nghiệp minh bạch hơn trong quản trị, các tổ chức tín dụng có thêm dữ liệu để đánh giá rủi ro và thị trường được mở rộng thông qua các chuỗi liên kết, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có điều kiện phát triển bền vững hơn.

Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ là câu chuyện hỗ trợ một nhóm doanh nghiệp, mà còn là điều kiện để mở rộng nền tảng của khu vực kinh tế tư nhân - động lực quan trọng của tăng trưởng trong giai đoạn mới. Chính sách sẽ chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được thực thi hiệu quả, nguồn vốn được phân bổ đúng địa chỉ và những doanh nghiệp làm ăn bài bản có cơ hội lớn lên bằng chính năng lực của mình.