Chuyển đổi số ngân hàng: An toàn thông tin vẫn là điều kiện tiên quyết

Hiện đại hóa ngân hàng không còn là “cuộc chơi công nghệ” đơn thuần

Trong nhiều năm, chuyển đổi số của ngành Ngân hàng thường được hiểu đơn giản là đưa các dịch vụ giao dịch lên môi trường trực tuyến. Tuy nhiên, sự thay đổi trong hành vi người dùng đang khiến cuộc cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn nhiều. Khách hàng hiện không chỉ so sánh trải nghiệm giữa các ngân hàng với nhau, mà còn đặt tiêu chuẩn từ những nền tảng công nghệ quen thuộc như thương mại điện tử, gọi xe hay giao đồ ăn.

Các chuyên gia tham gia phiên thảo luận

Theo ông Mike Breen, Giám đốc Thương mại Audax, điều khách hàng mong muốn hiện nay là sự nhanh chóng, liền mạch và cá nhân hóa trong mọi tương tác số. Trong khi đó, nhiều ngân hàng vẫn đang vận hành trên nền tảng công nghệ cũ kỹ, quy trình phức tạp và thiếu kết nối, dẫn tới trải nghiệm khách hàng bị gián đoạn.

Tuy nhiên, hiện đại hóa hệ thống ngân hàng không đồng nghĩa với việc phải “đập đi xây lại” toàn bộ hệ thống lõi theo mô hình “big bang” vốn tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Theo ông Mike Breen, các ngân hàng có thể lựa chọn chiến lược “coexistence” – tức giữ ổn định hệ thống core banking hiện hữu nhưng mở rộng đổi mới ở “vùng biên” thông qua các nền tảng cloud-native và API-first. Cách tiếp cận này cho phép ngân hàng vừa duy trì hoạt động ổn định, vừa từng bước tích hợp các dịch vụ số mới mà không gây gián đoạn lớn tới khách hàng.

Quan trọng hơn, theo các chuyên gia, chuyển đổi số hiện nay không còn là bài toán riêng của bộ phận công nghệ thông tin. Ông Trần Anh Nghĩa, Giám đốc Công nghệ Thông tin (CIO) VietBank, cho rằng nhận thức về an toàn thông tin trong ngành ngân hàng đã thay đổi mạnh mẽ. Nếu trước đây bảo mật thường bị xem là trách nhiệm của bộ phận IT, thì nay đây đã trở thành trách nhiệm sống còn của toàn bộ tổ chức, từ ban lãnh đạo, Hội đồng quản trị cho tới từng đơn vị vận hành.

Sự thay đổi này xuất phát từ thực tế rằng, khi ngân hàng ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và nền tảng số, bất kỳ sự cố an ninh mạng nào cũng có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng không chỉ về tài chính mà còn về uy tín thương hiệu và niềm tin khách hàng. Theo ông Nghĩa, chi phí xử lý hậu quả sau một sự cố an ninh mạng luôn lớn hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư phòng ngừa ban đầu.

Điều này buộc các tổ chức tài chính phải thay đổi tư duy từ “phòng thủ bị động” sang “chủ động phòng vệ”. Thay vì đặt câu hỏi liệu hệ thống có bị tấn công hay không, các ngân hàng cần tập trung vào khả năng “phát hiện nhanh – phản ứng nhanh – phục hồi nhanh” để giảm thiểu tối đa tác động khi sự cố xảy ra.

Ngân hàng hướng tới xây dựng hệ sinh thái hiện đại, an toàn

Cùng với AI và điện toán đám mây, dữ liệu đang trở thành tài sản chiến lược quan trọng nhất của ngành Ngân hàng. Song song với cơ hội nâng cao trải nghiệm khách hàng là những rủi ro ngày càng lớn liên quan đến bảo mật dữ liệu và tuân thủ pháp lý.

Ông Nguyễn Khoa, Giám đốc An ninh Thông tin (CISO) kiêm Giám đốc Hạ tầng Timo Vietnam cho rằng nhiều tổ chức hiện nay đã đầu tư khá mạnh vào hệ thống giám sát và phát hiện sự cố. Tuy nhiên, điểm yếu lớn nhất lại nằm ở khả năng phối hợp và tốc độ ra quyết định khi khủng hoảng thực sự xảy ra. Trong nhiều trường hợp, doanh nghiệp có công cụ nhưng thiếu kịch bản ứng phó rõ ràng, dẫn tới hệ thống bị đình trệ kéo dài và mất nhiều thời gian để khôi phục.

Theo ông Khoa, để nâng cao khả năng chống chịu, các ngân hàng cần xây dựng hệ thống phòng vệ nhiều lớp, thiết lập sẵn phương án dự phòng, kế hoạch phục hồi dữ liệu và thường xuyên tổ chức diễn tập thực tế thay vì chỉ dừng lại ở quy trình trên giấy tờ.

Toàn cảnh Hội nghị

Bên cạnh các cuộc tấn công từ bên ngoài, rủi ro nội bộ cũng đang trở thành mối đe dọa lớn với hệ thống tài chính. Việc chia sẻ dữ liệu sai quy định, cấp quyền truy cập không kiểm soát hoặc thiếu nhận thức bảo mật từ nhân viên đều có thể trở thành “điểm yếu chí mạng”. Vì vậy, nhiều chuyên gia nhấn mạnh rằng bảo mật không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn là vấn đề quản trị con người và văn hóa doanh nghiệp.

Trong khi đó, làn sóng dịch chuyển lên điện toán đám mây cũng đặt ra hàng loạt thách thức mới. Ông Lukas Toman, Trưởng bộ phận An ninh Công nghệ Thông tin Home Credit Vietnam cho rằng, sai lầm phổ biến nhất của doanh nghiệp là mang nguyên tư duy quản trị hệ thống vật lý lên môi trường cloud. Điều này dẫn tới tình trạng doanh nghiệp “không biết những gì mình chưa biết”, đặc biệt trong việc kiểm soát quyền truy cập và luồng dữ liệu giữa nhiều nền tảng.

Theo ông Lukas, hai rủi ro lớn nhất trên cloud hiện nay là quản trị quyền truy cập lỏng lẻo và mất kiểm soát dữ liệu khi đồng bộ đa nền tảng. Do đó, “cửa ải” đầu tiên mọi tổ chức phải vượt qua chính là tuân thủ pháp lý, nhất là trong bối cảnh các quy định bảo vệ dữ liệu tại Việt Nam ngày càng chặt chẽ.

Các chuyên gia cũng nhận định AI sẽ là ưu tiên hàng đầu của ngành tài chính trong 12–18 tháng tới. Tuy nhiên, việc chạy theo AI một cách nóng vội có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với những rủi ro khó lường. Thay vì rà soát rủi ro định kỳ vài năm một lần như trước đây, các tổ chức cần đánh giá an ninh mạng thường xuyên hơn để kịp thời phát hiện và vá lỗ hổng mới phát sinh.

Một xu hướng đáng chú ý khác là sự chuyển dịch vai trò của ứng dụng ngân hàng. Nếu trước đây app ngân hàng chủ yếu phục vụ giao dịch cơ bản, thì nay các tổ chức tài chính đang hướng tới mô hình ứng dụng “thông minh”, có khả năng hiểu khách hàng và chủ động đề xuất giải pháp tài chính phù hợp.

Có thể thấy, tương lai của ngành Ngân hàng sẽ không đơn thuần là cuộc đua công nghệ. Dữ liệu sẽ trở thành nền tảng cho mọi trải nghiệm cá nhân hóa, nhưng chỉ có thể phát huy giá trị khi được đặt trong khuôn khổ bảo mật nghiêm ngặt. Công nghệ có thể thay thế nhiều thao tác giao dịch truyền thống, song niềm tin của khách hàng vẫn là yếu tố cốt lõi quyết định sự thành công của ngân hàng trong kỷ nguyên số.

Theo các chuyên gia, tổ chức tài chính chiến thắng trong giai đoạn tới không phải là đơn vị đầu tư mạnh tay nhất cho công nghệ, mà là đơn vị có khả năng xây dựng được một hệ sinh thái số an toàn, vận hành bền vững và tạo ra trải nghiệm liền mạch giữa thế giới số với không gian vật lý.