Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất cho người dân, doanh nghiệp

Phát biểu tại chương trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển. Theo đó, hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ đánh giá qua số lượng nền tảng, ứng dụng được xây dựng mà phải được thể hiện bằng năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn, dịch vụ thuận tiện hơn và năng lực cạnh tranh được cải thiện.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thời gian qua, các điều kiện nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố. Hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện. Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số, cáp quang được triển khai tới 100% xã, phường. Cả nước hiện có khoảng 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân phát biểu tại chương trình

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng cũng chỉ ra những hạn chế cần khắc phục, trong đó có tiến độ xây dựng dữ liệu tại một số lĩnh vực còn chậm, các nền tảng số phát triển chưa đồng đều, hạ tầng tính toán và kết nối còn bất cập. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi nguồn nhân lực chuyên môn về chuyển đổi số còn thiếu, nhất là tại cấp xã.

Để giải quyết những vấn đề này, Bộ trưởng đề nghị tiếp tục hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý, phát triển đồng bộ hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu dùng chung; đồng thời xây dựng chính phủ số lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, thúc đẩy kinh tế số và phát triển xã hội số bao trùm.

Đáng chú ý, Bộ trưởng nhấn mạnh mỗi chương trình chuyển đổi số cần được cụ thể hóa bằng nhiệm vụ, sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng. Kết quả triển khai phải được đánh giá dựa trên dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng và khả năng tiết kiệm thời gian, chi phí. Điều này đặt ra yêu cầu chuyển trọng tâm từ đầu tư công nghệ sang nâng cao chất lượng vận hành và hiệu quả phục vụ.

Từ định hướng trên, những mô hình được chia sẻ tại chương trình cho thấy chuyển đổi số đang từng bước gắn với các nhu cầu cụ thể của người dân, từ phản ánh những vấn đề dân sinh, theo dõi bữa ăn học đường đến giải quyết thủ tục hành chính.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố cho biết, địa phương đang chuyển từ phát triển các ứng dụng riêng lẻ sang hình thành nền tảng số dùng chung, lấy iHanoi làm điểm tiếp cận thống nhất cho người dân và doanh nghiệp.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hà Nội

Trước đây, Hà Nội có 73 ứng dụng và điểm tiếp cận riêng lẻ phục vụ nhiều nhu cầu khác nhau. Việc tích hợp các tiện ích trên iHanoi hướng tới giảm sự phân tán, đồng thời sử dụng chung các nguồn lực về xác thực, thông báo, bảo mật và hạ tầng kỹ thuật. Thay vì phải tìm kiếm từng kênh tiếp nhận, người dân có thể gửi phản ánh về những vấn đề phát sinh trong đời sống trực tiếp trên ứng dụng, kèm hình ảnh và vị trí để cơ quan chức năng tiếp nhận, xử lý.

Theo số liệu được công bố, iHanoi hiện có hơn 6,6 triệu tài khoản định danh, khoảng 180.000 lượt người truy cập mỗi ngày và đã ghi nhận 263.395 phản ánh, kiến nghị. Đại diện Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội đưa ra phép tính ước lượng, nếu thời gian thực hiện một phản ánh giảm từ khoảng hai giờ xuống còn 15 phút, tổng thời gian có thể tiết kiệm đạt gần 500.000 giờ. Đây là kết quả tính toán dựa trên giả định về thời gian, không phải số liệu đo lường trực tiếp.

Một ví dụ khác là tiện ích HanoiCheck được tích hợp trên iHanoi, cho phép phụ huynh tra cứu thực đơn, thông tin bữa ăn và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại trường học. Hệ thống đã kết nối gần 1,5 triệu học sinh, ghi nhận hơn 247.000 lượt truy cập trong thời gian từ ngày 1/9 đến 8/10/2026.

Từ thực tiễn triển khai, ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng xây dựng nền tảng chỉ là bước đầu. Muốn tạo ra giá trị thực chất, chuyển đổi số phải xuất phát từ nhu cầu của người sử dụng, đồng thời đi cùng dữ liệu chính xác, được cập nhật thường xuyên và quy trình vận hành với trách nhiệm rõ ràng.

Nếu Hà Nội chú trọng tích hợp tiện ích và đổi mới quy trình quản lý, kinh nghiệm tại phường Bình Phước, thành phố Đồng Nai lại cho thấy vai trò của việc nâng cao kỹ năng số cho người dân.

Chia sẻ tại chương trình, ông Ngô Hồng Khang - Chủ tịch UBND phường Bình Phước cho biết, địa phương triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, gắn với mô hình “Mỗi người dân là một công dân số”, nhằm giúp người dân từng bước làm quen và chủ động sử dụng các dịch vụ số.

Thông qua sự hỗ trợ của các tổ công nghệ số cộng đồng, người dân được hướng dẫn thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận các tiện ích số. Thay vì làm thay, lực lượng hỗ trợ tập trung hướng dẫn để người dân có thể tự thực hiện, qua đó từng bước thay đổi thói quen sử dụng dịch vụ hành chính.

Theo số liệu được chia sẻ, trong chín tháng đầu năm 2026, Trung tâm Phục vụ hành chính công của phường đã tiếp nhận 19.028 hồ sơ qua môi trường trực tuyến; trong đó, 18.661 hồ sơ đã giải quyết đều đúng hoặc trước hạn. Kết quả này cho thấy việc phổ cập kỹ năng số cần được triển khai song song với cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng phục vụ tại cơ sở.

Từ những cách làm tại Hà Nội và Đồng Nai, có thể thấy chuyển đổi số không chỉ là bài toán đầu tư hạ tầng hay phát triển phần mềm, mà còn đòi hỏi thay đổi phương thức quản lý, tổ chức dữ liệu và nâng cao khả năng tiếp cận công nghệ của người dân. Khi công nghệ giúp công việc được giải quyết nhanh hơn, thông tin minh bạch hơn và dịch vụ thuận tiện hơn, những kết quả đó mới thực sự phản ánh hiệu quả của chuyển đổi số trong đời sống và hoạt động kinh tế - xã hội.