Công ty đại chúng uy tín và hiệu quả: Cuộc sàng lọc của dòng tiền và niềm tin thị trường

Theo báo cáo của Vietnam Report, kể từ vùng đáy được thiết lập sau cú sốc từ chính sách thuế đối ứng của Mỹ vào đầu tháng 4/2025, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có màn phục hồi ngoạn mục. VN-Index khép lại năm 2025 ở mức 1.784,49 điểm, tăng 40,9%, tương đương 517 điểm so với cuối năm 2024. Đây là mức tăng trưởng mạnh nhất trong vòng 8 năm và cũng là mức tăng điểm tuyệt đối lớn nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Việt Nam.

Nguồn: Vietnam Report, Top 50 Công ty Đại chúng uy tín và hiệu quả, tháng 6/2026

Đà tăng tiếp tục kéo dài sang năm 2026. Sau giai đoạn điều chỉnh trong tháng 3, VN-Index nhanh chóng lấy lại đà đi lên và thiết lập đỉnh lịch sử mới 1.925,46 điểm trong phiên giao dịch ngày 14/5/2026.

Sự hưng phấn của thị trường được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố tích cực như triển vọng Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi từ tháng 9/2026, mặt bằng lãi suất duy trì ở mức thấp, kết quả kinh doanh quý I khả quan và sự cải thiện của tâm lý đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, phía sau những con số kỷ lục là một thực tế đáng chú ý: dòng tiền đang ngày càng tập trung vào một nhóm doanh nghiệp lớn.

Vietnam Report cho biết, tính đến giữa tháng 2/2026, chỉ số VN30 tăng tới 52,5% so với cuối năm 2024, trong khi chỉ số VNMID chỉ tăng 18%, còn VNSML thậm chí giảm 4%. Điều đó cho thấy phần lớn mức tăng của VN-Index được dẫn dắt bởi nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là ngân hàng và bất động sản.

Hiện tượng “xanh vỏ đỏ lòng” xuất hiện ngày càng rõ nét khi chỉ số tăng mạnh nhưng độ rộng thị trường suy giảm. Dòng tiền không còn phân bổ đồng đều mà tập trung vào những doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, quản trị minh bạch và khả năng tăng trưởng rõ ràng.

Theo khảo sát của Vietnam Report, 68,4% doanh nghiệp và nhà đầu tư tin rằng thị trường sẽ tiếp tục đi lên trong nửa cuối năm 2026, nhưng mức độ phân hóa sẽ ngày càng lớn. Điều này đồng nghĩa với việc không phải doanh nghiệp niêm yết nào cũng được hưởng lợi từ đà tăng của thị trường.

Làn sóng IPO mới và cuộc đua huy động vốn quy mô lớn

Bên cạnh diễn biến tích cực của thị trường, một xu hướng đáng chú ý khác là nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp đang tăng mạnh.

Khảo sát của Vietnam Report cho thấy 70,2% doanh nghiệp dự kiến nhu cầu vốn sẽ gia tăng trong năm 2026. Điều này xuất phát từ yêu cầu mở rộng đầu tư vào hạ tầng, công nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng và các lĩnh vực động lực mới của nền kinh tế.

Trong khi đó, năm 2025, tỷ lệ tín dụng trên GDP đã lên tới 145%. Đến giữa tháng 5/2026, tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt khoảng 19,4 triệu tỷ đồng, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước.

Những con số này cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang cần thêm các kênh dẫn vốn dài hạn ngoài tín dụng ngân hàng. Đây chính là lý do thị trường chứng khoán được kỳ vọng sẽ đảm nhận vai trò lớn hơn trong việc cung cấp nguồn lực cho tăng trưởng.

Vietnam Report dự báo giai đoạn 2026-2028 có thể chứng kiến một làn sóng IPO mới với tổng giá trị các thương vụ tiềm năng lên tới khoảng 47,5 tỷ USD.

Khác với các đợt IPO trước đây chủ yếu gắn với cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, làn sóng mới phản ánh nhu cầu huy động vốn thực chất từ khu vực tư nhân. Các doanh nghiệp không chỉ muốn mở rộng quy mô mà còn hướng tới tái cấu trúc tài chính và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Song hành với IPO là xu hướng chuyển niêm yết từ UPCoM và HNX sang HoSE. Điều này phản ánh khát vọng tiếp cận thanh khoản lớn hơn, cải thiện định giá doanh nghiệp và mở rộng cơ hội thu hút nhà đầu tư trong nước cũng như quốc tế.

Tuy nhiên, trong bối cảnh dòng tiền ngày càng chọn lọc, việc lên sàn không còn là câu chuyện của quy mô mà là câu chuyện của chất lượng. Doanh nghiệp muốn huy động vốn hiệu quả phải chứng minh được năng lực quản trị, chiến lược tăng trưởng và khả năng tạo ra giá trị bền vững cho cổ đông.

Minh bạch và quản trị trở thành thước đo mới của uy tín doanh nghiệp

Một trong những điểm đáng chú ý nhất trong nghiên cứu của Vietnam Report là sự thay đổi trong cách đánh giá uy tín của doanh nghiệp đại chúng.

Nếu trước đây kết quả kinh doanh gần như là yếu tố quyết định, thì hiện nay nhà đầu tư đã nhìn nhận toàn diện hơn. Uy tín doanh nghiệp được xây dựng trên ba trụ cột chính gồm hiệu quả kinh doanh, minh bạch thông tin và chất lượng quản trị công ty.

Khảo sát cho thấy có tới 95,8% doanh nghiệp xem kết quả kinh doanh là yếu tố quan trọng nhất tạo nên uy tín trên thị trường vốn. Tuy nhiên, phía nhà đầu tư lại đánh giá khác. Bên cạnh hiệu quả kinh doanh, họ đặc biệt coi trọng tính minh bạch và khả năng công bố thông tin kịp thời.

Sau những biến động trên thị trường trong các năm gần đây, nhà đầu tư ngày càng thận trọng hơn với những doanh nghiệp thiếu minh bạch hoặc có chất lượng quản trị thấp. Lợi nhuận cao không còn đủ để tạo dựng niềm tin nếu doanh nghiệp không duy trì được chuẩn mực công bố thông tin và quản trị hiện đại.

Một điểm đáng chú ý khác là yếu tố quan hệ nhà đầu tư (IR). Có tới 57,1% nhà đầu tư đánh giá cao vai trò của hoạt động IR, trong khi tỷ lệ này ở phía doanh nghiệp chỉ là 41,7%. Điều đó cho thấy nhà đầu tư ngày càng quan tâm tới khả năng đối thoại, chia sẻ thông tin và bảo vệ quyền lợi cổ đông của doanh nghiệp.

Trong khi đó, kết quả kinh doanh quý I/2026 đang tạo thêm niềm tin cho thị trường khi lợi nhuận sau thuế toàn thị trường tăng 39% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, mức tăng này vẫn chủ yếu đến từ các nhóm ngành lớn như ngân hàng và bất động sản.

Trong bối cảnh thị trường bước sang giai đoạn phát triển mới, uy tín doanh nghiệp không còn được đo bằng quy mô lợi nhuận hay giá cổ phiếu đơn thuần. Thay vào đó, khả năng duy trì tăng trưởng bền vững, minh bạch hóa hoạt động, bảo vệ quyền lợi cổ đông và thích ứng với biến động kinh tế mới là những yếu tố quyết định sức hút của doanh nghiệp đối với dòng vốn dài hạn.