Điều hành giá ngày càng chủ động, linh hoạt

Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Dịch vụ và Giá, Cục Thống kê

Bà đánh giá thế nào về tình hình lạm phát 6 tháng đầu năm và áp lực lạm phát trong thời gian tới?

Trong 6 tháng đầu năm 2026, kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp. Xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng, nguyên nhiên vật liệu và chi phí logistics đã tạo áp lực lên mặt bằng giá trong nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam.

Ở trong nước, mặc dù chịu nhiều tác động từ bên ngoài, nhưng mặt bằng giá cơ bản được kiểm soát tốt. Bình quân 6 tháng đầu năm, CPI tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả này phản ánh hiệu quả của công tác điều hành giá, sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp bảo đảm cân đối cung cầu hàng hóa của Chính phủ.

Diễn biến lạm phát trong 6 tháng đầu năm chủ yếu chịu tác động của nhiều yếu tố đan xen. Giá một số nhóm hàng như nhà ở, điện sinh hoạt, vật liệu xây dựng và dịch vụ tiêu dùng tăng do chi phí đầu vào tăng và nhu cầu tiêu dùng phục hồi. Trong khi đó, việc điều hành linh hoạt giá xăng dầu và nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào đã góp phần hạn chế áp lực tăng giá.

Đối với 6 tháng cuối năm, chúng tôi cho rằng công tác kiểm soát lạm phát sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Thứ nhất, diễn biến giá năng lượng thế giới vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do tình hình địa chính trị còn phức tạp. Giá xăng dầu tuy chỉ chiếm tỷ trọng khoảng 4,5% trong rổ CPI nhưng lại có tác động lan tỏa rất lớn đến chi phí vận tải, sản xuất, logistics và giá của nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác.

Thứ hai, giá nguyên, nhiên vật liệu đầu vào phục vụ sản xuất vẫn có xu hướng ở mức cao. Điều này được phản ánh khá rõ qua chỉ số giá sản xuất và chỉ số giá nguyên, nhiên vật liệu dùng cho sản xuất đều tăng so với cùng kỳ năm trước. Nếu chi phí đầu vào tiếp tục tăng trong thời gian dài thì áp lực chuyển sang giá tiêu dùng sẽ lớn hơn.

Thứ ba, nhu cầu tiêu dùng, đầu tư và du lịch thường tăng cao trong những tháng cuối năm, nhất là vào dịp lễ, Tết. Đây là yếu tố hỗ trợ tăng trưởng kinh tế nhưng đồng thời cũng tạo sức ép nhất định đối với mặt bằng giá nếu nguồn cung không được chuẩn bị đầy đủ.

Thứ tư, việc thực hiện lộ trình điều chỉnh giá các hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quản lý như giáo dục, y tế và một số dịch vụ công cần tiếp tục được tính toán thận trọng, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu thực hiện cơ chế thị trường và mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Tuy nhiên, bên cạnh những áp lực đó, chúng tôi cũng nhìn thấy nhiều yếu tố thuận lợi. Nguồn cung hàng hóa trong nước hiện nay tương đối dồi dào; sản xuất nông nghiệp ổn định; hệ thống phân phối ngày càng phát triển; công tác điều hành giá của Chính phủ ngày càng chủ động và linh hoạt. Đây là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ xảy ra các cú sốc về giá.

Xuất khẩu vẫn duy trì tăng trưởng khá trong 6 tháng đầu năm 2026, tuy nhiên cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang nhập siêu khá lớn. Cục Thống kê đánh giá như thế nào về diễn biến này? Nhập siêu có phải là tín hiệu đáng lo ngại đối với nền kinh tế hay không?

Chúng tôi cho rằng, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn và bất định, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam vẫn duy trì tăng trưởng tích cực, cho thấy khả năng thích ứng của doanh nghiệp và sức chống chịu của nền kinh tế.

Theo số liệu thống kê, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt 266,5 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước; trong khi kim ngạch nhập khẩu đạt 283,2 tỷ USD, tăng 33,4%. Do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu nên cán cân thương mại hàng hóa trong trạng thái nhập siêu 16,65 tỷ USD.

Tuy nhiên, để đánh giá diễn biến này, cần nhìn vào cơ cấu nhập khẩu thay vì chỉ nhìn vào con số nhập siêu.

Qua số liệu thống kê cho thấy, nhập khẩu tư liệu sản xuất trong 6 tháng đầu năm chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Nhập khẩu tăng chủ yếu tập trung ở nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, nguyên nhiên vật liệu và các tư liệu sản xuất phục vụ hoạt động chế biến, chế tạo. Đây đều là những nhóm hàng đầu vào của sản xuất chứ không phải là hàng hóa phục vụ tiêu dùng cuối cùng. Chẳng hạn, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng nhập khẩu lớn nhất trong 6 tháng với tốc độ tăng 62% so với cùng kỳ năm trước; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng cũng tăng cao 22,9%...

Điều đó cho thấy doanh nghiệp đang chủ động nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện và máy móc để mở rộng sản xuất, đáp ứng các đơn hàng xuất khẩu trong thời gian tới cũng như nhu cầu đầu tư của nền kinh tế. Do đó, ở một góc độ nhất định nhập siêu hiện nay còn phản ánh niềm tin của doanh nghiệp vào triển vọng sản xuất và xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Bên cạnh đó, cơ cấu xuất khẩu cũng cho thấy hoạt động sản xuất của Việt Nam vẫn duy trì được động lực tăng trưởng. Nhiều nhóm hàng công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục tăng khá, đặc biệt là nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 49,1%; máy móc, thiết bị và dụng cụ, phụ tùng tăng 23,6%.

Vì vậy, nhập siêu trong giai đoạn này chưa phải là tín hiệu đáng lo ngại khi chủ yếu đến từ nhập khẩu máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Điều quan trọng là tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng tỷ lệ nội địa hóa và đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu để nâng cao tính bền vững của hoạt động ngoại thương trong dài hạn.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tiếp tục tăng, song sức mua ở một số nhóm hàng vẫn chưa thực sự bền vững. Theo bà, đâu là những dư địa lớn nhất để thị trường trong nước tiếp tục mở rộng, trở thành động lực tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm? Và chính sách cần tập trung vào những giải pháp nào?

Theo tính toán của chúng tôi, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 6 tháng đầu năm 2026 tăng 12,9% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn cùng kỳ của các năm gần đây. Điều này cho thấy tiêu dùng trong nước tiếp tục phục hồi và vẫn là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy sức mua chưa thực sự đồng đều giữa các nhóm hàng và giữa các phân khúc tiêu dùng. Người dân hiện vẫn có xu hướng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu, đồng thời chi tiêu thận trọng hơn đối với những mặt hàng có giá trị lớn hoặc không thiết yếu.

Về dư địa, chúng tôi cho rằng thị trường trong nước vẫn còn rất lớn. Thứ nhất, Việt Nam có quy mô thị trường khá lớn với khoảng 100 triệu dân; thu nhập và đời sống của người dân tiếp tục được cải thiện; tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng. Đây là nền tảng rất quan trọng để mở rộng tiêu dùng trong nước.

Thứ hai, du lịch, dịch vụ, thương mại điện tử và kinh tế số đều phát triển khá trong thời gian qua. Điều này không chỉ tạo thêm nhu cầu tiêu dùng, mà còn mở rộng các kênh phân phối hàng hóa, giúp doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng hiệu quả hơn.

Thứ ba, nếu sản xuất trong nước tiếp tục phục hồi, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động, sức mua sẽ được củng cố một cách bền vững hơn trong thời gian tới.

Về giải pháp, chúng tôi cho rằng cần tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp như giữ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát để bảo đảm sức mua thực tế của người dân; đồng thời đẩy mạnh các chương trình kích cầu tiêu dùng, khuyến mại, kết nối cung cầu, phát triển thương mại điện tử. Bên cạnh đó, cần hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng sản xuất, phát triển hệ thống phân phối và nâng cao chất lượng hàng hóa.