Đo đếm được hiệu quả thực chất của đổi mới sáng tạo cho nền kinh tế

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng giới thiệu dịch vụ ngân hàng số với Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại gian triển lãm của Vietcombank

Đây là diễn đàn chuyên ngành dành riêng cho lĩnh vực tài chính – ngân hàng thuộc chuỗi hoạt động trọng tâm của Ngày hội Đổi mới sáng tạo quốc gia năm 2026. Năm nay cũng đánh dấu lần đầu tiên lĩnh vực tài chính – ngân hàng có một hợp phần nội dung riêng trong Báo cáo thường niên về đổi mới sáng tạo quốc gia, do Học viện Ngân hàng chủ trì biên soạn.

Đạt kết quả quan trọng trên bốn phương diện

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng cho biết, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất và đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Nghị quyết cũng yêu cầu đổi mới tư duy quản lý, chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội cho đổi mới sáng tạo. Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2025 và Nghị quyết số 193 Quốc hội tiếp tục tạo cơ sở pháp lý cho việc huy động và sử dụng nguồn lực tài chính cho đổi mới sáng tạo.

Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Tiến Dũng phát biểu khai mạc Diễn đàn

Quán triệt chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Chính phủ, ngành Ngân hàng đã sớm cụ thể hóa bằng chương trình, kế hoạch hành động: kiện toàn Ban Chỉ đạo về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06; ban hành Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030; đẩy mạnh rà soát, sửa đổi các quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc cho thanh toán số, ngân hàng số, cho vay bằng phương tiện điện tử, đi đôi với cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Qua thời gian triển khai, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng khẳng định, ngành Ngân hàng đã đạt được những kết quả bước đầu quan trọng trên bốn phương diện. Theo đó, thể chế cho đổi mới sáng tạo trong hoạt động ngân hàng từng bước được hoàn thiện theo hướng kiến tạo, quản lý dựa trên rủi ro, tạo không gian thử nghiệm an toàn cho các mô hình kinh doanh mới. Hai là, hạ tầng thanh toán và dữ liệu của Ngành tiếp tục được hiện đại hóa. Thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng mạnh cả về số lượng và giá trị giao dịch; tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán đạt mức cao; thanh toán xuyên biên giới qua mã QR được mở rộng với nhiều nước trong khu vực; dịch vụ ngân hàng được kết nối, liên thông với dịch vụ công và nhiều lĩnh vực thiết yếu.

Bên cạnh đó, an ninh, an toàn được bảo đảm như điều kiện tiên quyết của đổi mới. Việc làm sạch dữ liệu khách hàng, đối chiếu sinh trắc học, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và chia sẻ thông tin cảnh báo trong toàn hệ thống đã góp phần ngăn chặn hiệu quả nhiều vụ việc gian lận, lừa đảo, bảo vệ tài sản của người dân. Năng lực đổi mới trong Ngành được nâng lên rõ rệt. Nhiều ngân hàng đã chuyển từ sáng kiến đơn lẻ sang tổ chức đổi mới bài bản, hình thành đơn vị chuyên trách, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ mới trong quản trị, điều hành và phát triển sản phẩm. Hai cơ sở đào tạo trực thuộc Ngân hàng Nhà nước ngày càng khẳng định vai trò cung cấp tri thức, nguồn nhân lực và tư vấn chính sách cho Ngành.

Toàn cảnh Diễn đàn

Xác định nguồn lực để đầu tư hiệu quả

Không dừng lại ở đó, Phó Thống đốc chia sẻ, tại Hội nghị vừa qua, lãnh đạo một ngân hàng đã cam kết với Thủ tướng Chính phủ, mỗi năm sẵn sàng đầu tư 2000 - 3000 tỷ đồng cho phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Điều kiện đặt ra là các sản phẩm này phải mang lại giá trị thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội. Đổi mới sáng tạo không thể dừng ở việc nghiên cứu xong rồi để đó. Đây là quan điểm, chủ trương của Ban Chỉ đạo. Thủ tướng cũng nhấn mạnh rằng các hoạt động đổi mới sáng tạo, nhất là hoạt động mang tính khoa học, phải thương mại hóa được, đưa được vào cuộc sống để người dân và doanh nghiệp được hưởng lợi.

“Khi đã tập trung vào hướng này, chúng ta hoàn toàn có thể xác định được nguồn lực. Tôi tin rằng các tổ chức tín dụng, các doanh nghiệp và nhiều quỹ đầu tư hoàn toàn có thể đầu tư cho những việc này. Cùng với việc khơi thông nguồn lực cho đổi mới sáng tạo, cần bổ sung thêm một yêu cầu, đổi mới sáng tạo phải thiết thực, hiệu quả và gắn chặt với tăng trưởng xanh, với con số tăng trưởng của Việt Nam trong những năm tới”, Phó Thống đốc khẳng định.

Có những việc rất nhỏ nhưng mang lại hiệu quả lớn. Phó thống đốc Phạm Tiến Dũng dẫn chứng, mỗi ngày, cửa ngõ Hà Nội có hàng chục vạn xe qua lại. Nếu mỗi xe chỉ phải dừng một phút, lượng xăng dầu và thời gian hao phí sẽ rất lớn. Việc cung ứng hạ tầng thanh toán, hạ tầng quản lý giao thông và điều tiết luồng xe đã giúp tiết kiệm đáng kể những chi phí này. Hay mới đây, một lãnh đạo ngân hàng báo cáo rằng việc đưa toàn bộ hoạt động quản trị, điều hành lên nền tảng số đã giúp ngân hàng tiết kiệm khoảng 600 tỷ đồng mỗi năm. Đó mới chỉ là con số đo đếm được. Chưa kể, nếu chỉ cần xử lý nhanh hơn một ngày cho doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp có vốn, có dự án kịp thời, thì hiệu quả mang lại còn lớn hơn rất nhiều so với những gì có thể đo đếm.

“Những câu chuyện ấy cho thấy đổi mới sáng tạo giúp ích rất nhiều cho chúng ta: từ đổi mới mô hình, đổi mới cách thức quản lý, đổi mới cách thức cung ứng sản phẩm, dịch vụ, đến đổi mới cả phương thức quản trị rủi ro”, Phó Thống đốc khẳng định.

Để Diễn đàn đạt kết quả thiết thực, Phó thống đốc Phạm Tiến Dũng đề nghị các diễn giả đi thẳng vào những điểm nghẽn cụ thể của dòng vốn cho đổi mới sáng tạo, chỉ rõ vướng mắc ở quy định nào, khâu nào, không dừng ở nhận định chung. Các đề xuất, kiến nghị cần cụ thể, khả thi và có địa chỉ rõ ràng: nội dung nào thuộc thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước, nội dung nào cần phối hợp liên ngành, nội dung nào các tổ chức tín dụng có thể chủ động triển khai ngay. Mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, cả những việc đã làm tốt và những việc chưa thành công, trên tinh thần Nghị quyết 57-NQ/TW về chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo, để toàn Ngành cùng học hỏi.

Bên cạnh đó, Học viện Ngân hàng, với vai trò đơn vị chủ trì nội dung chuyên môn, ghi nhận đầy đủ các ý kiến tại Diễn đàn, tổng hợp thành bộ khuyến nghị chính sách báo cáo Ban Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước. Ngân hàng Nhà nước sẽ nghiên cứu, tiếp thu các đề xuất xác đáng thuộc thẩm quyền và kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét những nội dung vượt thẩm quyền. Đề nghị các đơn vị trong Ngành, các tổ chức tín dụng tham dự Diễn đàn với tinh thần cầu thị, coi đây là dịp nhìn lại cách làm của mình và xác định những việc cần làm trong thời gian tới, Phó thống đốc Phạm Tiến Dũng khẳng định.