Doanh nghiệp chờ “cởi trói” để thúc đẩy sản xuất

Cắt giảm hàng ngàn tỷ đồng chi phí tuân thủ

Theo bà Trần Thị Nga, chuyên viên cao cấp Vụ Pháp chế (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), riêng trong giai đoạn 2025 - 2026, Bộ đã bãi bỏ 108 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 88 thủ tục và thực hiện phân cấp, phân quyền đối với 58 thủ tục. Đáng chú ý, công tác phân cấp được đẩy mạnh đã giúp số thủ tục thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp Bộ giảm từ 267 xuống còn 148 thủ tục, chỉ chiếm 26,67% tổng số thủ tục hành chính hiện hành. Bộ cũng đã bãi bỏ 13 trong tổng số 40 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, đồng thời thu hẹp phạm vi quản lý đối với 3 ngành nghề khác. Tỷ lệ cắt giảm đạt 36,25%, vượt yêu cầu tối thiểu 30% mà Chính phủ đặt ra.

Mặc dù vậy, theo đại diện Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dư địa cải cách vẫn còn rất lớn. Khảo sát của VCCI đầu năm 2026 ghi nhận gần 800 kiến nghị từ cộng đồng doanh nghiệp liên quan đến thể chế, thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, trong đó nhiều nội dung thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Từ các phản ánh của doanh nghiệp, VCCI đã tổng hợp thành 7 nhóm vướng mắc lớn cần tiếp tục được xử lý. Trong đó, nổi bật là tình trạng thiếu văn bản hướng dẫn đối với một số quy định đã được luật hóa; sự chồng chéo, chưa thống nhất giữa các quy định pháp luật; hay những yêu cầu bắt buộc nhưng chưa có cơ chế thực hiện trên thực tế. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phản ánh chi phí tuân thủ vẫn còn cao, nhất là trong các lĩnh vực liên quan đến môi trường, ký quỹ và các yêu cầu kỹ thuật. Một số thủ tục hành chính còn phức tạp, điều kiện kinh doanh thiếu minh bạch, dẫn đến gia tăng rủi ro pháp lý và giảm khả năng dự báo của môi trường đầu tư.

Theo VCCI, cần tiếp tục rà soát, đơn giản hóa thủ tục theo hướng quản lý rủi ro, giảm bớt các khâu kiểm tra không cần thiết, đồng thời bảo đảm sự ổn định và minh bạch của hệ thống pháp luật để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Doanh nghiệp mong gỡ nút thắt từ thực tiễn

Nhiều hiệp hội ngành hàng cho rằng quá trình phân cấp, phân quyền và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang phát sinh những vướng mắc mới cần sớm được tháo gỡ.

Ông Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, Chủ tịch Tập đoàn ThaiBinh Seed cho biết, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong thủ tục công nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh giống cây trồng, xác định cây trồng chính cũng như việc áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Ở lĩnh vực chăn nuôi, theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam, vẫn tồn tại tình trạng thiếu thống nhất trong cách xử lý hồ sơ giữa các địa phương. Đối với nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, cùng một sản phẩm nhưng mỗi địa phương lại áp dụng quy định khác nhau, khiến doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ nhiều lần và kéo dài thời gian xử lý.

TS. Nguyễn Xuân Dương, Chủ tịch Hội Chăn nuôi Việt Nam nhấn mạnh, việc phân cấp cho địa phương là cần thiết, nhưng không nên để các khó khăn từ cấp Trung ương chuyển xuống cơ sở. Ông Dương đề xuất bãi bỏ quy định đăng ký kiểm dịch trước đối với một số trường hợp; rà soát các loại giấy chứng nhận hành nghề không còn cần thiết; đồng thời mở rộng công nhận các phòng thí nghiệm đủ tiêu chuẩn nhằm tránh tình trạng ách tắc và độc quyền.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định, thước đo của cải cách không phải là tỷ lệ cắt giảm thủ tục hay điều kiện kinh doanh, mà là mức độ thuận lợi thực chất mà người dân và doanh nghiệp cảm nhận được. Theo đó, Bộ sẽ tiếp tục rà soát toàn diện các quy định còn bất cập, mạnh dạn sửa đổi hoặc bãi bỏ những thủ tục không còn phù hợp. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng giấy phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn và quy chuẩn.

“Mục tiêu cuối cùng là tạo ra môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, ổn định, thuận lợi và thống nhất từ Trung ương đến địa phương, qua đó thúc đẩy phát triển sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp”, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp khẳng định.