Để AI tạo ra giá trị, giải bài toán thực tiễn cho doanh nghiệp

Công cụ tái phân bổ quyền lực công nghệ

Bà Anna Nguyễn, Trưởng Cộng đồng Công nghệ AI Techfest Việt Nam cho biết, thế giới đang bước vào cuộc tái phân bổ quyền lực công nghệ lớn nhất kể từ khi Internet ra đời. Nếu như trong thế kỷ trước, lợi thế cạnh tranh của một quốc gia đến từ tài nguyên, lao động giá rẻ hay quy mô sản xuất, thì trong kỷ nguyên mới, quyền lực kinh tế đang được quyết định bởi dữ liệu, AI, hạ tầng số, compute power, đổi mới sáng tạo và khả năng kết nối toàn cầu.

Trong đó AI không chỉ tạo ra công cụ mới. AI đang tái định nghĩa cách doanh nghiệp vận hành, cách quốc gia phát triển và cách chuỗi giá trị toàn cầu được hình thành trong tương lai. Theo PwC, AI có thể đóng góp gần 16.000 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu vào năm 2030. Điều đó cho thấy AI không còn là một ngành công nghệ riêng lẻ, mà đang trở thành hạ tầng chiến lược mới của nền kinh tế thế giới.

Tại Việt Nam, ông Vũ Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê cho biết, Chính phủ đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia, trong đó AI, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối là một trong các nhóm công nghệ chiến lược cần ưu tiên phát triển và ứng dụng.

Tuy nhiên, để AI thực sự tạo ra giá trị, điều quan trọng không chỉ là phát triển công nghệ mà còn phải đưa công nghệ vào thực tiễn, giúp doanh nghiệp giải quyết các bài toán cụ thể, nâng cao năng suất, giảm chi phí và mở rộng thị trường. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng AI nhưng còn khó khăn trong lựa chọn giải pháp phù hợp, nguồn lực triển khai và đánh giá hiệu quả đầu tư. Ở chiều ngược lại, nhiều doanh nghiệp công nghệ, viện nghiên cứu đã có sản phẩm tốt nhưng còn thiếu cơ hội kết nối thị trường và thương mại hóa, ông Vũ Anh Tuấn chia sẻ.

Cùng chung nhận định này, bà Trần Thị Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ) chia sẻ, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động nghiên cứu với sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội, đồng thời thúc đẩy liên kết giữa các bên trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy khoảng cách giữa nguồn cung công nghệ và nhu cầu ứng dụng vẫn còn khá lớn. Nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc tìm kiếm công nghệ phù hợp, trong khi các viện, trường và tổ chức nghiên cứu cũng thiếu điều kiện để kết nối hiệu quả với thị trường.

Khoảng cách giữa nguồn cung công nghệ và nhu cầu ứng dụng AI vẫn còn khá lớn

Gỡ nút thắt kết nối cung - cầu công nghệ

Để giải quyết sự bất cân xứng này, thời gian qua Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý về chuyển giao công nghệ. Đồng thời, hệ thống sàn giao dịch khoa học và công nghệ cũng đang được củng cố để nâng cao hiệu quả kết nối. Hiện nay, cả nước có 20 sàn giao dịch khoa học và công nghệ, trong đó Sàn giao dịch Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã kết nối dữ liệu với 19 sàn và nền tảng giao dịch trên toàn quốc.

Đáng chú ý, PGS. TS Phan Tiến Dũng, Trưởng ban Ban Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhiều công nghệ đã đạt mức độ sẵn sàng cao, có khả năng triển khai ngay trong thực tiễn sản xuất và quản lý. Một số hướng nghiên cứu nhận được nhiều sự quan tâm gồm mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt GPTViet; các nền tảng AI, IoT phục vụ công nghiệp và quản trị; hệ thống thông minh cho nông nghiệp, thủy lợi; giải pháp UAV, cảm biến và viễn thám phục vụ giám sát tài nguyên, môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

Song nhìn trong dài hạn, bà Anna Nguyễn, Phó Chủ tịch Liên minh Thương mại điện tử xuyên biên giới toàn cầu cho rằng, Việt Nam cần một chiến lược mang tư duy toàn cầu và dài hạn. Cụ thể là phát triển nguồn nhân lực AI; xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển; đầu tư mạnh vào hạ tầng số; xây dựng cơ chế thử nghiệm và chính sách mở, linh hoạt; thúc đẩy ứng dụng AI cho khối doanh nghiệp vừa và nhỏ; thu hút hệ sinh thái AI và đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Bên cạnh đó, các chuyên gia còn cho rằng, để tăng cường kết nối cung-cầu sản phẩm khoa học và công nghệ, cần thiết nâng cao vai trò của hoạt động tư vấn, môi giới, đánh giá công nghệ và các giải pháp thúc đẩy chuyển giao công nghệ trong thời gian tới. Từ đó, phát triển hiệu quả thị trường khoa học và công nghệ; thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa các kết quả nghiên cứu…

Ngoài ra, cần đẩy mạnh kết nối trực tiếp giữa viện nghiên cứu, trường đại học, nhà khoa học và doanh nghiệp có nhu cầu áp dụng khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh. Trong đó, chú trọng phát triển các tổ chức trung gian kết nối thị trường khoa học, công nghệ; tích cực rà soát và kiện toàn, nâng cao năng lực hoạt động của hệ thống các sàn giao dịch khoa học và công nghệ. Đối với hành lang pháp lý liên quan khoa học và công nghệ đã được ban hành, nhưng khi triển khai vào thực tiễn vẫn còn tồn tại một số “điểm nghẽn” nhất định, cần tiếp tục tháo gỡ trong thời gian tới để hoạt động kết nối cung-cầu được ổn định và phát triển.