Giảm nghèo đa chiều: Từ chính sách hỗ trợ sang phát triển bền vững

Quanh cảnh sự kiện

Giảm nghèo không chỉ là chính sách, mà là trách nhiệm xã hội

Ngày 20/12, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND tỉnh Lạng Sơn tổ chức sự kiện “Chung tay vì người nghèo – Không để ai bị bỏ lại phía sau”. Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, chương trình “Chung tay vì người nghèo – Không để ai bị bỏ lại phía sau” không dừng lại ở một khẩu hiệu mang tính hiệu triệu, mà đã và đang trở thành hành động tự giác, trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội.

Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, giảm nghèo bền vững không thể tách rời quá trình phát triển nông nghiệp sinh thái, xây dựng nông thôn hiện đại, hình thành lớp nông dân văn minh. Đó là giảm nghèo gắn với sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường sống; gắn với đào tạo nghề, chuyển giao khoa học – công nghệ và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.

“Chỉ khi người dân có sinh kế ổn định, môi trường sống an toàn và khả năng tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản, thì mục tiêu ‘không để ai bị bỏ lại phía sau’ mới thực sự trở thành hiện thực”, Thứ trưởng khẳng định.

Cũng theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giảm nghèo là trách nhiệm của Nhà nước, nhưng sẽ không thể thành công nếu thiếu sự chung tay của doanh nghiệp, các tổ chức xã hội, nhà hảo tâm và mỗi người dân. Mỗi sự sẻ chia, mỗi tấm lòng nhân ái, dù lớn hay nhỏ, đều góp phần thắp lên niềm tin, tiếp thêm động lực để những hoàn cảnh khó khăn có thêm nghị lực vươn lên trong cuộc sống.

Từ góc nhìn quốc gia, ông Phạm Hồng Đào, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo cho biết, những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021–2025 đã đưa Việt Nam trở thành điểm sáng tại khu vực châu Á về thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, được cộng đồng quốc tế ghi nhận.

Minh chứng không chỉ nằm ở những con số, như việc 19 xã đặc biệt khó khăn vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo đã thoát nghèo, mà còn thể hiện rõ sự thay đổi trong tư duy của người dân. “Nhiều địa phương ghi nhận các hộ nghèo chủ động làm đơn xin thoát nghèo, nhường quyền hỗ trợ cho những hoàn cảnh khó khăn hơn. Đây là chuyển biến rất đáng trân trọng”, ông Đào chia sẻ.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã chủ động ban hành các chính sách đặc thù hỗ trợ nhóm không có khả năng lao động, như người cao tuổi không có lương hưu, thể hiện rõ tính nhân văn sâu sắc của tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Lạng Sơn – từ kết quả thực tiễn đến bài học cho giai đoạn mới

Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, tỉnh Lạng Sơn đã chủ động thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ và đạt được những kết quả tích cực trong giảm nghèo đa chiều.

Tuyên dương 20 gương điển hình, tiêu biểu tại tỉnh Lạng Sơn trong thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 vì một Việt Nam không ai bị bỏ lại phía sau

Theo bà Trần Thanh Nhàn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn, ngay từ đầu giai đoạn, tỉnh đã xác định giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cần sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Trong giai đoạn 2021–2025, Lạng Sơn đã xây mới và sửa chữa 1.367 căn nhà cho hộ nghèo, hộ cận nghèo tại các huyện nghèo, góp phần giúp người dân an cư, ổn định cuộc sống. Cùng với đó, nhiều công trình hạ tầng thiết yếu như giao thông, thủy lợi, điện, trạm y tế, trường học tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, tạo nền tảng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại cơ sở.

Ở lĩnh vực đa dạng hóa sinh kế, tỉnh đã triển khai 249 mô hình giảm nghèo và 164 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, với hơn 8.400 hộ được thụ hưởng thông qua hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi, vật tư sản xuất và tập huấn chuyển giao khoa học – kỹ thuật.

“Việc gắn hỗ trợ sinh kế với chuyển giao kỹ thuật đã giúp người dân từng bước nâng cao năng lực sản xuất, tăng thu nhập một cách bền vững”, bà Trần Thanh Nhàn nhấn mạnh.

Nhờ các giải pháp đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo bình quân giai đoạn 2021–2024 của tỉnh giảm 2,95% mỗi năm, tỷ lệ nghèo đa chiều giảm 4,3%. Dự kiến đến hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh sẽ còn dưới 3%, đạt mục tiêu đề ra và tạo tiền đề quan trọng cho giai đoạn tiếp theo.

Tuy nhiên, nhìn thẳng vào thực tế, ông Phạm Hồng Đào cũng chỉ ra những “điểm nghẽn” đang kìm hãm tiến trình giảm nghèo. Đó là tình trạng e ngại, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ; sự chậm trễ trong ban hành văn bản hướng dẫn; việc ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế. Đặc biệt, tâm lý trông chờ, ỷ lại vào Nhà nước vẫn còn tồn tại ở một bộ phận người dân vùng lõi nghèo.

Về các chỉ số thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản, hiện còn ba chỉ tiêu chưa đạt gồm: tỷ lệ lao động qua đào tạo, tiếp cận nước sạch sinh hoạt và đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Theo ông Đào, giai đoạn 2026–2035 sẽ đánh dấu một “cuộc cách mạng” về tổ chức khi ba chương trình mục tiêu quốc gia gồm xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và giảm nghèo bền vững được tích hợp thành một chương trình hợp nhất.

Mục tiêu giai đoạn 2026–2030 là duy trì mức giảm nghèo đa chiều từ 1–1,5% mỗi năm; riêng vùng đồng bào dân tộc thiểu số giảm xuống dưới 10%. “Chúng ta không chỉ giảm nghèo về con số, mà phải hướng tới xây dựng các "cộng đồng hạnh phúc", gắn với chất lượng sống thực tế của người dân”, ông Đào nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, dự kiến ngân sách Trung ương sẽ bố trí khoảng 100.000 tỷ đồng cho giai đoạn 2026–2030, cùng với khoảng 300.000 tỷ đồng đối ứng từ ngân sách địa phương, tập trung vào ba nhóm giải pháp: phát triển hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu; hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm bền vững; và nâng cao năng lực quản lý thông qua chuyển đổi số.

Từ thực tiễn địa phương, ông Hoàng Văn Chiều, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cho rằng, bài học xuyên suốt là công tác lãnh đạo, chỉ đạo phải thống nhất, đồng bộ; đầu tư cho giảm nghèo cần có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

“Đầu tư hạ tầng giao thông phải đi trước một bước, tạo nền tảng cho phát triển sản xuất, lưu thông hàng hóa và mở ra cơ hội thoát nghèo bền vững”, ông Chiều nói.

Ở góc độ giám sát xã hội, bà Vũ Thị Ngọc Loan, Phó Trưởng ban Tuyên giáo, Cơ quan Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, kiến nghị tăng cường chia sẻ dữ liệu hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo; đồng thời có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia các hoạt động an sinh xã hội.

Bà Trần Thanh Nhàn đề nghị Chính phủ sớm ban hành chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn mới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm hoàn thiện quy trình, phương pháp rà soát hộ nghèo giai đoạn 2026–2030, làm căn cứ để các địa phương triển khai hiệu quả mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.