Giữ nhịp tăng trưởng, tạo đà bứt phá cho ngành nông nghiệp

Theo thông tin được công bố tại buổi họp báo sáng 1/6/2026, sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, góp phần đảm bảo cân đối cung - cầu và ổn định thị trường trong nước. Cụ thể, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành trong 5 tháng đầu năm ước đạt 30,69 tỷ USD, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm trước; trong khi kim ngạch nhập khẩu đạt 22,28 tỷ USD, tăng 12,6%. Cán cân thương mại tiếp tục xuất siêu 8,41 tỷ USD, tăng 1,1% so với cùng kỳ. Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trong năm 2026.

Tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành 5 tháng đầu năm ước đạt 30,69 tỷ USD

Giữ vững “trụ đỡ” từ sản xuất

Ông Đặng Ngọc Điệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết năm 2026, ngành nông nghiệp và môi trường đặt mục tiêu tăng trưởng 3,7% và phấn đấu đạt mức 4%. Đến nay, các chỉ tiêu cơ bản đều bám sát kế hoạch đề ra, tạo nền tảng thuận lợi để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng trong năm. Trong khi chi phí đầu vào còn cao, biến đổi khí hậu diễn biến khó lường và thị trường xuất khẩu cạnh tranh gay gắt, đây là mục tiêu không dễ dàng. Tuy nhiên, với việc các chỉ tiêu cơ bản hiện đều bám sát kế hoạch, dư địa hoàn thành mục tiêu đang được củng cố.

Thực tế cho thấy, sản xuất nông nghiệp tiếp tục đóng vai trò “trụ đỡ” của nền kinh tế. Ở lĩnh vực trồng trọt, nhiều mặt hàng chủ lực duy trì năng suất ổn định, đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng trong nước và phục vụ xuất khẩu. Chăn nuôi từng bước phục hồi sau giai đoạn khó khăn, trong khi thủy sản tiếp tục là điểm sáng với nhiều mô hình nuôi trồng ứng dụng công nghệ cao, nâng cao chất lượng sản phẩm.

Lâm nghiệp cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực, không chỉ ở sản lượng mà còn ở định hướng phát triển bền vững, nâng cao giá trị kinh tế rừng. Những kết quả này góp phần quan trọng trong việc duy trì ổn định nguồn cung hàng hóa, kiểm soát giá cả và hỗ trợ tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Nếu chỉ dựa vào tăng trưởng sản lượng, ngành nông nghiệp khó có thể bứt phá. Chính vì vậy, bài toán đặt ra hiện nay là chuyển từ “tăng trưởng theo chiều rộng” sang “tăng trưởng theo chiều sâu”, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp nhấn mạnh.

Một trong những định hướng xuyên suốt của ngành là tiếp tục cơ cấu lại theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn và hiện đại. Đây không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là đòi hỏi từ thị trường quốc tế, nơi các tiêu chuẩn về môi trường và phát triển bền vững ngày càng khắt khe.

Việc thúc đẩy mô hình nông nghiệp tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm, giảm thiểu chất thải không chỉ giúp tiết giảm chi phí mà còn tạo ra giá trị gia tăng mới. Cùng với đó, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, chế biến và bảo quản đang mở ra cơ hội nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Đặc biệt, công tác kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm được xác định là yếu tố then chốt. Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến uy tín của cả ngành hàng. Do đó, việc siết chặt kiểm soát từ khâu sản xuất đến xuất khẩu là yêu cầu cấp thiết.

Song song với đó, việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển công nghiệp chế biến sâu được xem là “chìa khóa” để nâng cao giá trị gia tăng, tránh tình trạng phụ thuộc vào xuất khẩu thô.

Đột phá từ thể chế và chuyển đổi số

Bên cạnh tái cơ cấu sản xuất, hoàn thiện thể chế đang được coi là “đòn bẩy” quan trọng. Năm 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì xây dựng, sửa đổi nhiều dự án luật lớn liên quan đến tài nguyên, môi trường và đất đai. Đây là những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và phát triển bền vững.

Việc hoàn thiện khung pháp lý không chỉ nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn lâu nay, mà còn tạo lập môi trường minh bạch, thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân đầu tư, sản xuất. Đặc biệt, chính sách đất đai nếu được điều chỉnh phù hợp sẽ mở đường cho tích tụ, tập trung ruộng đất. Đây là yếu tố then chốt để phát triển nông nghiệp quy mô lớn.

Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng bộ máy tinh gọn, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cũng là những nhiệm vụ trọng tâm. Khi chi phí tuân thủ được giảm thiểu, hiệu quả quản lý được nâng cao, môi trường kinh doanh sẽ trở nên thông thoáng hơn.

Một điểm nhấn khác là thúc đẩy chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu. Việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai và môi trường quốc gia không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo nền tảng cho phát triển kinh tế số trong lĩnh vực nông nghiệp.

Phát triển công nghiệp chế biến sâu được xem là “chìa khóa” để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt

Có thể thấy, những kết quả đạt được trong những tháng đầu năm 2026 đang tạo nền tảng thuận lợi cho toàn ngành. Tuy nhiên, chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức, từ biến động thị trường, áp lực chi phí đến yêu cầu ngày càng cao về chất lượng và phát triển bền vững.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ hoàn thiện thể chế, thúc đẩy chuyển đổi số, đến tái cơ cấu sản xuất sẽ là những yếu tố đóng vai trò quyết định. Quan trọng hơn, đây không chỉ là câu chuyện của riêng ngành nông nghiệp mà cần sự vào cuộc của cả hệ thống, từ doanh nghiệp, người dân đến các địa phương.

Nếu tận dụng tốt đà tăng trưởng hiện có và triển khai hiệu quả các chính sách đã đề ra, mục tiêu tăng trưởng 3,7-4% trong năm 2026 hoàn toàn có thể đạt được. Xa hơn, đây sẽ là bước đệm quan trọng để nông nghiệp Việt Nam chuyển mình mạnh mẽ, hướng tới một nền sản xuất hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao trên thị trường quốc tế.