Gửi tiết kiệm hấp dẫn, cảnh giác bẫy lãi suất “siêu cao”

Cẩn trọng bẫy lãi suất cao trên mạng xã hội

Giữa nhiều kênh đầu tư, dòng tiền của người dân đang tiếp tục tìm đến hệ thống ngân hàng. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối tháng 6/2026, tiền gửi của dân cư tại các tổ chức tín dụng đạt 11,07 triệu tỷ đồng, tăng 7,1% so với cuối năm 2025. Chỉ riêng trong tháng 6, lượng tiền gửi dân cư tăng thêm khoảng 242.000 tỷ đồng; tính chung 6 tháng đầu năm tăng khoảng 733.000 tỷ đồng.

Xu hướng này nối dài đà tăng của tiền gửi dân cư trong những tháng trước. Đến cuối tháng 5/2026, số dư tiền gửi của người dân đã đạt hơn 10,82 triệu tỷ đồng, cho thấy trong bối cảnh các kênh tài sản có nhiều biến động, một bộ phận lớn người dân vẫn ưu tiên lựa chọn có khả năng bảo toàn vốn, dễ dự tính dòng tiền và phù hợp với nhu cầu tích lũy.

Một yếu tố quan trọng làm tăng sức hút của tiền gửi là mặt bằng lãi suất huy động đã cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước. Khảo sát biểu lãi suất trực tuyến đầu tháng 9/2026 cho thấy, ở kỳ hạn 12 tháng, một số ngân hàng niêm yết quanh mức 7-7,8%/năm; nhóm ngân hàng thương mại nhà nước cũng duy trì mức lãi suất trực tuyến cạnh tranh hơn trước. Bên cạnh biểu niêm yết thông thường, một số ngân hàng còn áp dụng mức cộng thêm cho từng nhóm khách hàng, số tiền hoặc kỳ hạn nhất định.

Tiền gửi dân cư liên tiếp lập kỷ lục khi mặt bằng lãi suất tiết kiệm trở nên hấp dẫn hơn và tâm lý ưu tiên an toàn gia tăng, ảnh: ST

Khi lãi suất trở nên hấp dẫn hơn, nhu cầu so sánh “ngân hàng nào đang trả cao nhất”, “gửi ở đâu có ưu đãi tốt hơn” cũng tăng lên. Việc tìm hiểu là cần thiết, nhưng rủi ro bắt đầu xuất hiện khi người gửi tiền không vào thẳng kênh chính thức của ngân hàng mà tìm kiếm thông tin qua các bài đăng, hội nhóm hoặc tài khoản không rõ danh tính trên mạng xã hội.

Thời gian gần đây, trên Facebook, Zalo, TikTok, Telegram xuất hiện nhiều tài khoản và hội nhóm quảng cáo các chương trình mang tên “gói tiết kiệm ưu đãi đặc biệt”, “suất gửi nội bộ”, “khách hàng VIP giới hạn” hoặc “đầu tư lợi nhuận cao”. Điểm đánh trúng tâm lý người gửi tiền là mức lãi suất được quảng cáo vượt xa mặt bằng thị trường, có nơi chào tới 15-20%/năm, kèm lời thúc giục như “chỉ còn vài suất”, “ưu đãi nội bộ”, “đăng ký trong ngày”.

Đặt cạnh mặt bằng lãi suất niêm yết phổ biến hiện nay, mức 15-20%/năm tạo ra chênh lệch rất lớn. Chính khoảng chênh này dễ khiến một số người nảy sinh tâm lý “phải nhanh tay”, nhất là khi thấy bài đăng sử dụng logo ngân hàng, hình ảnh quầy giao dịch, giấy tờ hoặc tên nhân viên nghe có vẻ chuyên nghiệp. Tuy nhiên, đây cũng chính là điểm mà các cơ quan chức năng liên tục cảnh báo.

Một tình huống điển hình được Công an tỉnh Tuyên Quang cảnh báo, đối tượng dùng Facebook, Zalo, Telegram để lôi kéo người dân tham gia “gửi tiết kiệm trực tuyến lãi suất cao, rút tiền nhanh”, sau đó dẫn sang website giả mạo ngân hàng. Khi người dân chuyển tiền, giao diện giả vẫn hiển thị số dư và tiền lãi tăng theo thời gian, khiến nạn nhân tưởng khoản tiền đang được gửi hợp lệ. Đến lúc yêu cầu rút, hệ thống lại báo chưa đủ điều kiện và yêu cầu nộp thêm tiền. Càng cố “hoàn tất thủ tục” để rút tiền, người gửi càng có nguy cơ bị cuốn sâu vào bẫy.

Một kịch bản khác được BIDV nêu ra, kẻ gian giả danh nhân viên ngân hàng, chủ động mời khách gửi tiết kiệm hoặc thông báo một chương trình ưu đãi, sau đó yêu cầu bấm vào đường link được gửi sẵn. Từ đường link này, người dùng có thể bị dẫn tới trang có giao diện gần giống ngân hàng thật và được yêu cầu nhập thông tin đăng nhập, thông tin thẻ hoặc mã xác thực. Nếu cung cấp những dữ liệu này, nạn nhân có thể bị chiếm quyền kiểm soát tài khoản và mất tiền trong tài khoản thật, chứ không chỉ mất số tiền định gửi tiết kiệm.

Thủ đoạn đáng ngại ở chỗ website giả có thể được làm rất giống website thật, từ tên gọi, logo, màu sắc thương hiệu đến hình ảnh nhân viên, biểu mẫu và giao diện đăng nhập. Một số tên miền chỉ khác địa chỉ chính thức của ngân hàng vài ký tự. Agribank từng cảnh báo các đối tượng còn sử dụng tài khoản mạng xã hội mang tên, logo ngân hàng, gửi đường link giả và yêu cầu khách hàng cung cấp tên đăng nhập, mật khẩu hoặc OTP. Chỉ một thao tác thiếu kiểm tra cũng có thể biến việc “săn thêm vài phần trăm lãi suất” thành nguy cơ mất toàn bộ tiền trong tài khoản.

Tìm hiểu lãi suất từ kênh chính thống

Theo các chuyên gia, người dân có nhu cầu gửi tiết kiệm, đặc biệt với khoản tiền lớn, nên ưu tiên trực tiếp tới chi nhánh, phòng giao dịch của ngân hàng để được tư vấn về biểu lãi suất, điều kiện áp dụng, kỳ hạn, phương thức nhận lãi và quy định khi rút trước hạn. Tại đây, khách hàng cũng có thể kiểm tra rõ chứng từ, tên đơn vị nhận tiền và các thông tin liên quan trước khi giao dịch.

Nếu lựa chọn gửi tiết kiệm online, người dùng nên mở ứng dụng ngân hàng đã cài đặt từ kho ứng dụng chính thức hoặc tự gõ địa chỉ website chính thức của ngân hàng. Không nên đăng nhập Internet Banking từ đường link do người lạ gửi qua Facebook, Zalo, SMS, email hoặc nhóm chat, kể cả khi đường link đi kèm hình ảnh, logo hay tên ngân hàng. NHNN từng khuyến cáo người dùng gõ trực tiếp địa chỉ website ngân hàng điện tử thay vì chọn đường link có sẵn và chỉ đăng nhập tại website chính thức.

Một nguyên tắc quan trọng khác là không chuyển tiền gửi tiết kiệm vào tài khoản cá nhân theo hướng dẫn của một người tự xưng là nhân viên ngân hàng; không cung cấp mật khẩu Internet Banking, mã PIN, thông tin thẻ hoặc OTP cho bất kỳ ai. Nếu một chương trình được giới thiệu là “suất nội bộ”, “chỉ dành cho khách VIP” hoặc yêu cầu giữ bí mật, người gửi càng cần gọi tới tổng đài chính thức hoặc đến phòng giao dịch để xác minh trước khi chuyển tiền.

Các chuyên gia khuyến cáo, “lãi suất cao nhất” không nên là tiêu chí duy nhất khi lựa chọn nơi gửi tiền. Với người gửi tiết kiệm, một mức lợi tức hợp lý, thông tin minh bạch và giao dịch trên kênh chính thức của ngân hàng luôn đáng giá hơn một lời hứa sinh lời “khủng” nhưng không thể kiểm chứng.

Về phía ngân hàng, ở góc độ vĩ mô, chi phí huy động tăng nhanh có nguy cơ đẩy lãi suất cho vay lên cao, gây áp lực trực tiếp lên người đi vay và cản trở mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Do đó, hệ thống ngân hàng cần chuyển hướng cạnh tranh từ “giá vốn” sang chất lượng dịch vụ, công nghệ và quản trị rủi ro. Đồng thời về dài hạn, cần phát triển mạnh thị trường trái phiếu và thị trường vốn để giảm tải áp lực tín dụng cho hệ thống ngân hàng.