Lạm phát tăng do giá năng lượng có khiến Fed nâng lãi suất?

Ảnh: Federal Reserve

Cú sốc năng lượng chưa đồng nghĩa với lạm phát lan rộng

Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) sẽ công bố CPI tháng 9 vào 8h30 ngày 14/10 theo giờ miền Đông nước Mỹ. Đây là một trong những dữ liệu kinh tế quan trọng cuối cùng trước cuộc họp chính sách của Fed ngày 27-28/10.

Theo khảo sát của Reuters, CPI toàn phần tháng 9 được dự báo tăng 0,6% so với tháng trước, trong khi CPI cơ bản, loại trừ thực phẩm và năng lượng, chỉ tăng 0,2%. Giới phân tích dự báo CPI toàn phần tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, còn CPI cơ bản tăng khoảng 2,5%.

Khoảng cách giữa hai con số này là điểm thị trường cần chú ý nhất. Nếu CPI toàn phần tăng mạnh nhưng CPI cơ bản vẫn quanh mức dự báo, phần lớn áp lực giá có thể đến từ năng lượng thay vì một đợt tăng giá lan rộng trong nền kinh tế.

Với Fed, đây là sự khác biệt quan trọng. Một cú sốc nguồn cung dầu thường đặt ra bài toán khác với tình trạng giá dịch vụ, nhà ở hoặc những nhóm chi tiêu ít biến động cùng tăng kéo dài. Nếu giá dầu là nguyên nhân chính, việc tăng lãi suất không những không xử lý được nguồn gốc của lạm phát, mà còn có thể gây thêm sức ép lên hoạt động kinh tế.

Giá dầu vẫn duy trì ở vùng cao nhưng đã hạ nhiệt so với đầu phiên 12/10. Dầu Brent đang giao dịch quanh 103,50 USD/thùng, còn dầu WTI ở khoảng 90,73 USD/thùng. Thị trường tiếp tục cân nhắc rủi ro nguồn cung từ Trung Đông sau các vụ tấn công vào hoạt động vận tải và cơ sở hạ tầng trong khu vực, đồng thời theo dõi tác động từ khả năng nguồn cung từ Nga tăng lên.

Mức giá dầu cao hiện nay không làm thay đổi số liệu CPI tháng 9 sắp được công bố. Tuy nhiên, nếu kéo dài, diễn biến này có thể ảnh hưởng đến giá nhiên liệu, chi phí vận tải và kỳ vọng lạm phát trong những tháng tới, khiến bài toán phức tạp hơn.

Những kịch bản nào có thể xảy ra?

Một trong những kịch bản có thể xảy ra là CPI toàn phần tăng mạnh nhưng CPI cơ bản chỉ tăng khoảng 0,2% theo tháng, đúng như giới phân tích dự báo. Đây có thể là kết quả thuận lợi nhất cho lập luận Fed nên giữ nguyên lãi suất vào cuối tháng 10, bởi Fed có lý do để chờ và theo dõi xem giá năng lượng cao có thực sự chuyển hóa thành áp lực lạm phát rộng hơn hay không.

Fed vừa nâng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tháng 9, đưa biên độ mục tiêu lên 3,75-4,00%. Tuy nhiên, những thông tin sau cuộc họp cho thấy các nhà hoạch định chính sách vẫn có quan điểm khác nhau về tốc độ thắt chặt tiếp theo. Thị trường cũng hạ thấp khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 10, nhất là sau khi số việc làm phi nông nghiệp tháng 9 chỉ tăng 29.000, thấp xa mức 90.000 mà giới phân tích dự báo.

Kịch bản thứ hai nhạy cảm hơn nhiều: CPI cơ bản vượt dự báo, đặc biệt nếu áp lực tập trung ở dịch vụ. Đây mới là kết quả có khả năng làm thay đổi kỳ vọng lãi suất nhanh nhất.

Giới đầu tư đang đặc biệt chú ý tới tình trạng lạm phát dịch vụ dai dẳng. Nếu CPI cơ bản tăng rõ rệt trên mức dự báo 0,2% theo tháng và các thành phần dịch vụ tiếp tục nóng, Fed sẽ khó giải thích rằng áp lực lạm phát chỉ đến từ những nhóm biến động mạnh như năng lượng và thực phẩm. Khi đó, lập luận cần tiếp tục thắt chặt chính sách sẽ có thêm cơ sở.

Khi đó, khả năng Fed tăng lãi suất trong tháng 10 có thể được thị trường đánh giá lại. Lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ có thể chịu thêm áp lực tăng, đồng USD được hỗ trợ, còn vàng có thể gặp bất lợi nếu thị trường cho rằng mặt bằng lãi suất cao sẽ phải duy trì lâu hơn.

Kịch bản thứ ba là cả CPI toàn phần và CPI cơ bản tháng 9 đều thấp hơn dự báo. Dữ liệu “đẹp” đó sẽ củng cố lập luận Fed nên tạm dừng sau đợt tăng tháng 9 để có thêm thời gian đánh giá tác động của chính sách tiền tệ.

Nhưng ngay cả như vậy, một báo cáo CPI thuận lợi chưa đồng nghĩa chu kỳ tăng lãi suất đã kết thúc. Dự báo được công bố sau cuộc họp tháng 9 cho thấy 16 trong 18 quan chức Fed tham gia dự báo vẫn tính đến thêm một lần tăng lãi suất trong năm nay.

Điểm quan trọng khác là Fed không lấy CPI công bố hằng tháng làm thước đo trực tiếp cho mục tiêu lạm phát. Thước đo lạm phát Fed ưu tiên theo dõi để đánh giá mục tiêu 2% là chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE). CPI tháng 9 quan trọng chủ yếu ở vai trò phát tín hiệu: áp lực giá đang lan rộng hay chỉ bị đẩy lên bởi một số thành phần như năng lượng. Vì vậy, khi đánh giá CPI, Fed không chỉ nhìn vào việc con số cao hay thấp, mà còn xem mức tăng tập trung ở cấu phần nào và áp lực giá có lan rộng hay không.