Nắng nóng kéo phụ tải điện lập đỉnh

Những ngày cuối tháng 5/2026, nhiều khu vực trên cả nước trải qua các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài,

Phụ tải điện liên tiếp lập đỉnh

Những ngày cuối tháng 5/2026, nhiều khu vực trên cả nước trải qua các đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, đặc biệt tại miền Bắc khi nền nhiệt liên tục duy trì ở mức cao. Thời tiết cực đoan không chỉ ảnh hưởng đến đời sống người dân mà còn tạo sức ép lớn lên hệ thống điện quốc gia khi nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương tại cuộc họp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương ngày 26/5, các cơ quan khí tượng trong nước và quốc tế đều nhận định năm 2026 đang xuất hiện nhiều diễn biến khí hậu bất thường. Nguy cơ hình thành hiện tượng “Siêu El Nino” từ tháng 7 tới được dự báo lên tới khoảng 80%, kéo theo nguy cơ nắng nóng kéo dài, hạn hán và suy giảm lượng nước về các hồ thủy điện.

Áp lực đối với hệ thống điện đã thể hiện rõ từ đầu tháng 4 đến nay, đặc biệt trong các đợt nắng nóng từ ngày 13 đến 15/5 và từ ngày 23 đến 27/5 khi phụ tải điện toàn quốc liên tục xác lập các mức cao chưa từng có.

Số liệu từ Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) cho thấy, tính đến ngày 25/5, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.120 MW, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng điện tiêu thụ đạt 1,171 tỷ kWh, tăng 11,8%.

Miền Bắc tiếp tục là khu vực chịu áp lực lớn nhất khi công suất cực đại đạt 29.667 MW, tăng tới 26,2% so với cùng kỳ năm trước. Sản lượng điện tiêu thụ khu vực đạt 603 triệu kWh, tăng 20,2%.

Một diễn biến đáng chú ý là đỉnh phụ tải hiện không còn tập trung vào ban ngày mà chuyển mạnh sang khung giờ từ 20 giờ đến 23 giờ. Đây là thời điểm áp lực lớn nhất đặt lên hệ thống điện do điện mặt trời không còn khả năng phát điện, trong khi nhiều hồ thủy điện nhỏ thiếu nước, làm giảm khả năng huy động nguồn.

Sức ép cung ứng điện cũng gia tăng khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo Bộ Công Thương, nếu GDP tăng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn, kéo theo áp lực lớn đối với nguồn điện, hệ thống truyền tải và điều độ vận hành.

Bài toán đặt ra hiện nay không đơn thuần là đáp ứng nhu cầu điện trước mắt mà còn là khả năng thích ứng dài hạn với các hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng xuất hiện nhiều hơn dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Trước áp lực phụ tải tăng cao, Bộ Công Thương đã chỉ đạo NSMO cùng các đơn vị điện lực triển khai hàng loạt giải pháp nhằm bảo đảm cung ứng điện an toàn và ổn định trong mùa cao điểm nắng nóng.

Một trong những ưu tiên lớn nhất là nâng cao khả dụng của hệ thống truyền tải và phân phối điện. Các công trình trọng điểm phục vụ cấp điện cho miền Bắc đang được đẩy nhanh tiến độ như nâng công suất máy biến áp AT1 Hòa Bình, đưa vào vận hành MBA AT1 T500 Phố Nối và AT7 T220 Hà Đông.

Đối với nguồn thủy điện, ngành điện đang vận hành linh hoạt các hồ chứa theo hướng ưu tiên tích nước và phát điện vào giờ cao điểm buổi tối nhằm hỗ trợ hệ thống.

NSMO cũng yêu cầu các nhà máy thủy điện nhỏ miền Bắc điều chỉnh biểu đồ phát điện để bổ sung nguồn trong các khung giờ phụ tải cao. Đến nay, toàn bộ 301 nhà máy với tổng công suất khoảng 3.000 MW đã thực hiện điều chỉnh theo yêu cầu.

Nguồn nhiệt điện than tiếp tục được huy động tối đa nhằm tăng khả năng dự phòng. Các tổ máy phát điện được yêu cầu khẩn trương khắc phục sự cố, nâng công suất khả dụng để đáp ứng nhu cầu điện tăng cao.

Song song với đó, nguồn điện khí và nhiệt điện dầu cũng được vận hành linh hoạt. NSMO phối hợp với PV GAS tối ưu nguồn cấp khí, chuyển đổi giữa khí nội địa, LNG và dầu DO nhằm bảo đảm khả năng phát điện đồng thời kiểm soát chi phí hệ thống.

Một số nguồn điện dầu có chi phí cao như Ô Môn I, Thủ Đức và Cần Thơ cũng được huy động nhằm bảo đảm an toàn cung ứng điện.

Đáng chú ý, để phù hợp với đặc tính phụ tải mùa hè, NSMO đã đề xuất áp dụng khung giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường mới từ tháng 6/2026 nhằm điều tiết nhu cầu sử dụng điện, nhất là trong khoảng thời gian từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia năng lượng nhận định giải pháp kỹ thuật dù quan trọng nhưng chưa đủ. Khi nhu cầu điện tiếp tục tăng nhanh, việc giảm áp lực cho hệ thống đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân.

Nắng nóng gay gắt, tiêu thụ điện toàn quốc liên tiếp lập đỉnh mới.

Tiết kiệm điện trở thành chiến lược lâu dài

Không còn được nhìn nhận như giải pháp mang tính tình thế, tiết kiệm điện đang trở thành yêu cầu chiến lược trong quản trị năng lượng quốc gia.

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân, thời gian gần đây nắng nóng gay gắt cùng với hoạt động sản xuất gia tăng đã tạo áp lực lớn lên hệ thống điện.

“Ngành điện tiếp tục triển khai các giải pháp để đảm bảo nhu cầu điện cho phát triển kinh tế - xã hội, Bộ Công Thương cũng rất mong người dân và các cơ sở sản xuất đồng hành trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Một giải pháp được Bộ Công Thương đặc biệt lưu ý là chuyển dịch thời gian sử dụng điện nhằm giảm áp lực vào giờ cao điểm.

“Cần chuyển dịch thời gian sử dụng điện, tránh vào giờ cao điểm”, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân đề xuất.

Theo cơ quan quản lý, việc điều chỉnh thời gian hoạt động cần được triển khai đồng bộ từ cơ quan nhà nước, doanh nghiệp đến các cơ sở sử dụng điện lớn.

Các địa phương được yêu cầu phối hợp với cơ sở sản xuất, kinh doanh xây dựng kế hoạch sử dụng điện phù hợp, hạn chế phụ tải vào các khung giờ cao điểm.

Đối với các cơ sở công nghiệp, việc điều chỉnh thời gian sản xuất được xem là giải pháp có thể giúp giảm đáng kể áp lực lên hệ thống điện quốc gia.

Bên cạnh điều hành phụ tải, việc rà soát toàn bộ hệ thống điện từ hạ tầng truyền tải đến phân phối điện cũng được đặt ra nhằm xử lý sớm các nguy cơ sự cố trong mùa nắng nóng.

Những giải pháp này cho thấy bài toán năng lượng không chỉ nằm ở việc tăng nguồn cung mà còn phụ thuộc lớn vào thay đổi hành vi sử dụng điện.

Nắng nóng cực đoan có thể tiếp tục kéo dài, nhu cầu điện có thể tiếp tục tăng mạnh cùng tốc độ phát triển kinh tế. Bảo đảm an ninh năng lượng vì thế không còn là nhiệm vụ riêng của ngành điện mà trở thành yêu cầu chung của toàn bộ nền kinh tế. Khi tiết kiệm điện được nhìn nhận như một chiến lược dài hạn, khả năng thích ứng của hệ thống năng lượng sẽ được nâng cao, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng bền vững trong những năm tới.