Ngân hàng phải tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ theo mô hình 3 tuyến bảo vệ

3 tuyến bảo vệ độc lập

Theo NHNN, Thông tư 83/2025/TT-NHNN được ban hành trên cơ sở kế thừa các nội dung còn phù hợp của Thông tư số 13/2018/TT-NHNN; đồng thời căn cứ quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng, hướng dẫn về hệ thống kiểm soát nội bộ theo ba nhóm vấn đề chính gồm: cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ; cơ cấu tổ chức thực hiện hệ thống kiểm soát nội bộ; và việc tổ chức thực hiện hệ thống kiểm soát nội bộ thông qua hoạt động kiểm soát, quản lý rủi ro và kiểm toán nội bộ. Việc xây dựng Thông tư cũng có tham khảo chuẩn mực của Ủy ban Basel và kinh nghiệm quốc tế phù hợp với đặc điểm của các ngân hàng tại Việt Nam.

Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định phạm vi điều chỉnh đối với hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Đối tượng áp dụng là các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam; riêng ngân hàng thương mại được kiểm soát đặc biệt không phải tuân thủ quy định tại Mục 9 Chương III của Thông tư.

Ảnh minh họa

Theo đó, hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng phải đáp ứng các yêu cầu về tuân thủ quy định của Luật Các tổ chức tín dụng, Thông tư 83/2025/TT-NHNN và các văn bản pháp luật có liên quan; đồng thời phù hợp với quy mô, tính chất và mức độ phức tạp trong hoạt động kinh doanh của từng ngân hàng. Hệ thống kiểm soát nội bộ phải được bảo đảm đầy đủ nguồn lực về tài chính, nhân sự và hệ thống thông tin quản lý nhằm phục vụ hiệu quả công tác quản lý, điều hành và kiểm soát rủi ro; đồng thời xây dựng, duy trì văn hóa kiểm soát trong toàn ngân hàng, bảo đảm sự nhận thức thống nhất về vai trò, tầm quan trọng của hoạt động kiểm soát và quản lý rủi ro ở tất cả các cấp.

Thông tư quy định hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng được tổ chức theo mô hình ba tuyến bảo vệ độc lập. Trong đó, tuyến bảo vệ thứ nhất là các bộ phận, đơn vị trực tiếp thực hiện hoạt động kinh doanh, hoạt động nghiệp vụ và các quyết định có rủi ro, có trách nhiệm nhận dạng, theo dõi và thực hiện các biện pháp kiểm soát rủi ro phát sinh trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao. Tuyến bảo vệ thứ hai bao gồm tối thiểu bộ phận tuân thủ và bộ phận quản lý rủi ro, có chức năng xây dựng chính sách, quy định nội bộ về quản lý rủi ro, giám sát việc tuân thủ pháp luật, đo lường, theo dõi và kiểm soát rủi ro trên phạm vi toàn ngân hàng. Tuyến bảo vệ thứ ba là kiểm toán nội bộ, thực hiện chức năng kiểm tra, đánh giá độc lập đối với hệ thống kiểm soát nội bộ, hoạt động quản lý rủi ro và việc tuân thủ quy định nội bộ, pháp luật theo quy định của Thông tư.

Thông tư cũng quy định cụ thể yêu cầu đối với cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ của ngân hàng, trong đó nhấn mạnh nguyên tắc phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của các cá nhân, bộ phận; kiểm soát xung đột lợi ích; bảo đảm không một cá nhân hay bộ phận nào chi phối toàn bộ một giao dịch hoặc quy trình nghiệp vụ. Các chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, cơ chế báo cáo nội bộ, quản lý tài sản, cũng như trách nhiệm ban hành quy định nội bộ của từng cấp quản lý được quy định rõ tại Thông tư.

Thiết lập hạn mức rủi ro theo chính sách quản lý rủi ro

Về tổ chức thực hiện, Thông tư quy định rõ vai trò, trách nhiệm của Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát, Tổng giám đốc (Giám đốc) và các cá nhân, bộ phận có liên quan trong việc tổ chức, vận hành và giám sát hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng. Theo đó, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên thực hiện chức năng quản trị, giám sát chung đối với hệ thống kiểm soát nội bộ; Ban kiểm soát thực hiện chức năng giám sát đối với hoạt động kiểm toán nội bộ; Tổng giám đốc (Giám đốc) chịu trách nhiệm tổ chức triển khai, duy trì và bảo đảm hiệu quả hoạt động của hệ thống kiểm soát nội bộ theo quy định.

Hoạt động kiểm soát nội bộ được tổ chức và thực hiện thông qua ba trụ cột chính, bao gồm: hoạt động kiểm soát; hoạt động quản lý rủi ro; và kiểm toán nội bộ, theo quy định của Thông tư 83/2025/TT-NHNN. Các trụ cột này được tổ chức, triển khai trong phạm vi hoạt động của ngân hàng, gắn với từng quy trình nghiệp vụ và chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị, bộ phận có liên quan, nhằm bảo đảm việc tuân thủ quy định của pháp luật và các quy định nội bộ do ngân hàng ban hành.

Thông tư 83/2025/TT-NHNN quy định chi tiết nội dung quản lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng, bao gồm quản lý rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường, rủi ro hoạt động, rủi ro thanh khoản, rủi ro tập trung, rủi ro lãi suất trên sổ ngân hàng, rủi ro mô hình và đánh giá nội bộ về mức đủ vốn. Theo đó, ngân hàng phải xây dựng và ban hành chính sách quản lý rủi ro phù hợp với chiến lược kinh doanh, khẩu vị rủi ro, quy mô hoạt động, năng lực tài chính và điều kiện hạ tầng của ngân hàng; trong đó xác định rõ các rủi ro trọng yếu, mục tiêu quản lý rủi ro và định hướng quản lý đối với từng loại rủi ro. Trên cơ sở chính sách quản lý rủi ro, ngân hàng phải thiết lập hạn mức rủi ro đối với từng loại rủi ro trọng yếu, bảo đảm tuân thủ các giới hạn an toàn theo quy định của pháp luật và phù hợp với khẩu vị rủi ro đã được phê duyệt.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý cũng yêu cầu các ngân hàng phải tổ chức thực hiện việc nhận dạng đầy đủ các rủi ro phát sinh trong hoạt động, đo lường rủi ro bằng phương pháp hoặc mô hình phù hợp, theo dõi thường xuyên trạng thái rủi ro và kiểm soát rủi ro trong phạm vi các hạn mức đã được thiết lập. Đồng thời, ngân hàng phải thực hiện kiểm tra sức chịu đựng đối với các rủi ro trọng yếu theo tần suất quy định, trên cơ sở các kịch bản hoạt động bình thường và kịch bản có diễn biến bất lợi, làm cơ sở đánh giá khả năng chịu đựng rủi ro, mức đủ vốn và việc tuân thủ các tỷ lệ an toàn trong hoạt động. Kết quả quản lý rủi ro, kiểm tra sức chịu đựng và đánh giá nội bộ về mức đủ vốn phải được tổng hợp, báo cáo định kỳ hoặc đột xuất cho Ngân hàng Nhà nước theo quy định của Thông tư.

Thông tư 83/2025/TT-NHNN có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026.