Ngân hàng tăng tốc cuộc đua thu xếp vốn

Mặt trận mới trên thị trường vốn

Báo cáo ngành và kết quả kinh doanh quý I/2026 của các công ty chứng khoán trực thuộc NHTM cho thấy, nếu như trước đây hoạt động cạnh tranh chủ yếu xoay quanh thị phần môi giới, số lượng tài khoản hay dư nợ cho vay ký quỹ, thì hiện nay tư vấn phát hành, thu xếp vốn và ngân hàng đầu tư (IB) đang dần trở thành mặt trận cạnh tranh mới.

Theo báo cáo của S&I Rating, riêng TCBS, VPBankS và HDBS (ba công ty chứng khoán là thành viên trong hệ sinh thái của các ngân hàng Techcombank, VPBank và HDBank) hiện chiếm khoảng 80% tổng doanh thu hoạt động ngân hàng đầu tư của toàn ngành chứng khoán. Trong đó, TCBS chiếm 43%, VPBankS chiếm 20% và HDBS chiếm 16%.

Đáng chú ý, mặc dù hoạt động IB hiện chỉ chiếm khoảng 4,2% tổng doanh thu toàn ngành chứng khoán, nhưng phần doanh thu này lại tập trung chủ yếu ở nhóm công ty chứng khoán thuộc ngân hàng. Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh trên thị trường đang có sự dịch chuyển rõ nét từ hoạt động môi giới sang năng lực thu xếp vốn và cung cấp các giải pháp tài chính cho doanh nghiệp.

Xu hướng này thể hiện rõ nhất tại TCBS. Theo báo cáo phân tích, quý I/2026 doanh thu IB của TCBS đạt 526 tỷ đồng, tăng 27% so với cùng kỳ, trong khi giá trị trái phiếu doanh nghiệp được tư vấn phát hành đạt khoảng 28.000 tỷ đồng. Nếu loại trừ trái phiếu ngân hàng, TCBS hiện chiếm tới 86% thị phần tư vấn phát hành trái phiếu doanh nghiệp.

Không chỉ Techcombank, nhiều ngân hàng khác cũng đang đẩy mạnh chiến lược tăng tốc ở mảng thu xếp vốn thông qua các công ty chứng khoán thành viên. Chẳng hạn, VPBankS hiện chiếm khoảng 20% doanh thu IB toàn ngành chứng khoán và nằm trong nhóm dẫn đầu về hoạt động ngân hàng đầu tư. Những năm gần đây, VPBankS liên tục mở rộng hoạt động tư vấn phát hành, M&A và thu xếp vốn cho doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào môi giới.

Lợi thế lớn nhất của nhóm công ty chứng khoán thuộc ngân hàng đến từ khả năng khai thác hệ sinh thái khách hàng và các nguồn lực từ ngân hàng mẹ

Trong khi đó, HDBank cũng mở rộng hiện diện trên thị trường vốn thông qua HDBS. Theo đánh giá của giới phân tích, doanh thu từ hoạt động ngân hàng đầu tư hiện chiếm khoảng 36% tổng doanh thu của công ty. Báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy nguồn thu của HDBS tập trung nhiều vào hoạt động đầu tư và thị trường vốn hơn là môi giới.

Dịch chuyển sâu trong mảng ngân hàng đầu tư

Theo các chuyên gia đầu tư tài chính, xu hướng các NHTM mở rộng sang hoạt động IB và thu xếp vốn thông qua các công ty chứng khoán thành viên đã hình thành rõ nét từ khoảng 5-7 năm trước, khi làn sóng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước có sự lan tỏa mạnh, thị trường vốn phát triển nhanh và nhu cầu M&A của doanh nghiệp ngày càng gia tăng.

Chẳng hạn, giai đoạn 2019 - 2020, các công ty chứng khoán thuộc ngân hàng như VCBS, MBS hay BSC đã đẩy mạnh hoạt động ngân hàng đầu tư thông qua các thương vụ tư vấn cổ phần hóa, M&A, tăng vốn và phát triển nền tảng đầu tư số. Đây được xem là giai đoạn đặt nền móng cho chiến lược mở rộng hoạt động trên thị trường vốn của nhiều ngân hàng trong những năm sau đó.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cho rằng, nếu giai đoạn trước khi Luật Các TCTD 2024 có hiệu lực, sự tham gia của các NHTM chủ yếu nhằm đón đầu các cơ hội từ IPO, cổ phần hóa và M&A thì hiện nay, vai trò của các ngân hàng đã mở rộng hơn, bao gồm cả hoạt động tư vấn phát hành trái phiếu, thu xếp các khoản vay hợp vốn, thu xếp các thương vụ huy động vốn nước ngoài, quản lý tài sản và cung cấp các giải pháp tài chính tổng thể cho khách hàng doanh nghiệp.

Theo phân tích của S&I Rating, lợi thế lớn nhất của nhóm công ty chứng khoán thuộc ngân hàng đến từ khả năng khai thác hệ sinh thái khách hàng và các nguồn lực từ ngân hàng mẹ. Các yếu tố như thương hiệu, chi phí vốn, dữ liệu khách hàng và khả năng bán chéo sản phẩm đang tạo lợi thế đáng kể cho nhóm công ty này. Đây cũng là yếu tố giúp họ chiếm ưu thế ở mảng ngân hàng đầu tư dù thị phần môi giới không phải lúc nào cũng dẫn đầu.

Thực tế, xu hướng này đang diễn ra song song với quá trình mở rộng hệ sinh thái tài chính của nhiều NHTM. Bên cạnh hoạt động tín dụng, các ngân hàng ngày càng đầu tư mạnh hơn cho ngân hàng số, thanh toán số, quản lý tài sản, bảo hiểm và chứng khoán nhằm gia tăng nguồn thu dịch vụ. Phát triển ngân hàng mở và kết nối dữ liệu thông qua Open API sẽ là nền tảng hình thành các hệ sinh thái tài chính số trong thời gian tới. Trong bối cảnh đó, dữ liệu khách hàng ngày càng trở thành nền tảng để các NHTM mở rộng các dịch vụ tư vấn tài chính và thu xếp vốn. Thông qua hoạt động tín dụng, thanh toán và quản lý dòng tiền, ngân hàng hiểu rõ hơn nhu cầu huy động vốn và mở rộng kinh doanh của khách hàng doanh nghiệp, từ đó phát triển các dịch vụ tư vấn phát hành và thu xếp vốn.

Ở góc độ thị trường, báo cáo triển vọng ngành chứng khoán năm 2026 của VPBankS Research cho rằng hoạt động ngân hàng đầu tư đang bước vào giai đoạn phục hồi cùng với sự cải thiện của thị trường trái phiếu doanh nghiệp và nhu cầu huy động vốn trung, dài hạn của doanh nghiệp. Diễn biến này cũng diễn ra song song với xu hướng nhiều NHTM tăng vốn cho các công ty chứng khoán thành viên và mở rộng hoạt động trên thị trường vốn trong thời gian gần đây.

Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính - ngân hàng, khi quy mô nền kinh tế ngày càng mở rộng, nhu cầu vốn trung và dài hạn sẽ không thể tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng mà cần được chia sẻ nhiều hơn cho thị trường vốn. Theo ông Hiếu, sự nổi lên của các công ty chứng khoán thuộc ngân hàng cho thấy nhiều NHTM đang từng bước mở rộng vai trò từ nhà cung ứng tín dụng sang nhà cung cấp các giải pháp tài chính tổng thể cho khách hàng doanh nghiệp.

Những diễn biến gần đây cho thấy hoạt động ngân hàng đầu tư đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển của nhiều NHTM. Cùng với quá trình số hóa và mở rộng hệ sinh thái tài chính, cuộc đua thu xếp vốn được dự báo sẽ tiếp tục sôi động hơn trong những năm tới.