Ngân hàng tham gia kinh tế bạc

Ngân hàng đã có nhiều sản phẩm, dịch vụ phục vụ nhóm khách hàng đặc thù

Dòng tiền từ gần 17 triệu người cao tuổi

Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có gần 17 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm gần 17% dân số. Dự báo đến năm 2050, tỷ lệ này có thể vượt 25%. Đáng chú ý, số năm sống khỏe mạnh chỉ đạt khoảng 65,4 năm, thấp hơn đáng kể so với tuổi thọ trung bình 74,7 năm.

Các thống kê này cho thấy nhu cầu về tài chính, chăm sóc sức khỏe, nhà ở và dịch vụ hỗ trợ cho người cao tuổi sẽ gia tăng trong thời gian tới. Ở góc độ tài chính, đây là nền tảng để các TCTD phát triển sản phẩm chuyên biệt. Bởi hiện có khoảng 3,4 triệu người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) hằng tháng, với dòng tiền chi trả ổn định và phần lớn đã đi qua hệ thống tài khoản của các ngân hàng, theo Bảo hiểm Xã hội Việt Nam.

Thực tế thị trường cho thấy, nhiều NHTM đã thiết kế sản phẩm cho nhóm khách hàng cao tuổi hoặc cận nghỉ hưu, tập trung vào ba trục chính là huy động vốn, khai thác dòng tiền và từng bước mở rộng sang tín dụng, đầu tư.

Ở mảng huy động vốn, Vietcombank hiện có sản phẩm Tiền gửi An Vui dành cho khách hàng từ 60 tuổi, với số tiền gửi tối thiểu 3 triệu đồng, cộng thêm lãi suất 0,1% trong năm đầu, 0,2% năm thứ hai và 0,3% từ năm thứ ba. Song song đó, ngân hàng triển khai chương trình Vững tâm đổi mới cho nhóm khách hàng 55– 62 tuổi, kết hợp tiền gửi rút gốc linh hoạt (cộng thêm 0,2%/năm), đầu tư chứng chỉ quỹ VCBF-FIF và rút ngắn điều kiện xét chuẩn khách hàng ưu tiên xuống còn 6 tháng.

Trong khi đó, các ngân hàng có mạng lưới bán lẻ lớn như Agribank, BIDV, VietinBank đang khai thác mạnh dòng tiền chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH thông qua mở tài khoản, chi trả qua tài khoản, thanh toán hóa đơn và phát hành thẻ. Cùng với đó, một số NHTM đã thử nghiệm các sản phẩm tín dụng gắn trực tiếp với dòng tiền hưu trí. Đơn cử SeABank công bố gói cho vay hưu trí với hạn mức dựa trên thu nhập lương hưu, không yêu cầu tài sản bảo đảm trong một số trường hợp. LPBank phát triển các sản phẩm cho vay hưu trí, tín dụng hưu trí và tài khoản thanh toán dành riêng cho khách hàng nhận trợ cấp.

Ở một hướng tiếp cận khác, các ngân hàng như Techcombank, ACB, MB đang đẩy mạnh dịch vụ quản lý tài sản, phân phối bảo hiểm và sản phẩm đầu tư cho nhóm khách hàng trung niên, cận hưu. Dù chưa tách riêng thành gói sản phẩm cho người cao tuổi, nhưng cách tiếp cận theo vòng đời tài chính đang rõ nét hơn, trong đó giai đoạn trước và sau nghỉ hưu được xem là điểm chuyển quan trọng trong hành vi tài chính của khách hàng.

Tiềm năng lớn khai thác hệ sinh thái đa dạng

Theo khảo sát VNAS do Tổng cục Thống kê và UNFPA thực hiện, phần lớn người cao tuổi Việt Nam hiện nay muốn được chăm sóc tại nhà, thay vì các cơ sở tập trung. Tuy nhiên, khoảng 37% cho biết họ hoặc gia đình sẵn sàng chi trả cho dịch vụ chăm sóc. Điều này cho thấy nhu cầu thị trường đã hình thành, không chỉ ở mô hình dưỡng lão nội trú mà còn ở các dịch vụ chăm sóc cộng đồng, chăm sóc ban ngày và hỗ trợ sống độc lập.

Ở góc độ đầu tư, theo quan sát của phóng viên, hiện nay kinh tế bạc đang được đưa vào định hướng phát triển tại nhiều địa phương trên cả nước, mở ra không gian hợp tác công – tư rõ nét. Tại TP. Hồ Chí Minh, địa phương đặt mục tiêu hình thành các trung tâm dưỡng lão đa chức năng gắn với hệ thống y tế, bảo hiểm y tế, y học cổ truyền và công tác xã hội. Trên thị trường, các mô hình hợp tác tích hợp cũng đã bắt đầu hình thành. Đơn cử như Vingroup công bố định hướng phát triển cộng đồng hưu trí và chăm sóc sức khỏe; NovaGroup hợp tác với Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh phát triển hệ thống phòng khám; một số mô hình theo tiêu chuẩn quốc tế như Genki House đã đi vào vận hành.

Theo đánh giá của JLL, bất động sản dành cho người cao tuổi tại Việt Nam hiện vẫn ở quy mô nhỏ, chiếm dưới 5% nguồn cung, trong khi tại một số thị trường phát triển đã đạt khoảng 5–10%. Đồng thời, chi tiêu cho chăm sóc dài hạn tại các quốc gia già hóa nhanh có xu hướng tăng trưởng hai chữ số mỗi năm. Khoảng cách này cho thấy dư địa mở rộng của phân khúc trong nước còn lớn, đặc biệt với các mô hình tích hợp có khả năng tạo dòng tiền ổn định từ dịch vụ dài hạn.

Ở chiều dòng vốn, báo cáo M&A 2025 của KPMG cho thấy, y tế và chăm sóc sức khỏe tiếp tục thu hút nhà đầu tư, với sự tham gia ngày càng rõ của các quỹ quốc tế. Thương vụ Ares Management đầu tư 150 triệu USD để nắm khoảng 30% cổ phần Medlatec cho thấy dòng vốn đang dịch chuyển vào hạ tầng y tế tư nhân vốn là nền tảng của các mô hình kinh tế bạc.

Theo các chuyên gia, khi quy mô đầu tư tăng lên, nhu cầu thu xếp vốn, phát hành trái phiếu và tài trợ hợp vốn sẽ gia tăng tương ứng. Các diễn biến này cho thấy kinh tế bạc không chỉ là thị trường tiêu dùng, mà đang hình thành một hệ sinh thái đầu tư - dịch vụ. Với cấu trúc tài sản tương đồng các lĩnh vực mà ngân hàng đã tham gia như bất động sản nghỉ dưỡng và y tế tư nhân, cơ hội mở rộng sang tài trợ dự án, thu xếp vốn và cung cấp giải pháp tài chính cho toàn bộ chuỗi giá trị là rõ ràng trong thời gian tới.