Ngành sầu riêng chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc và chuỗi cung ứng

Từ ngày 1/7 tới, ngành sầu riêng Việt Nam sẽ chính thức triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm minh bạch chuỗi cung ứng, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường xuất khẩu.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), đây là lần đầu tiên ngành sầu riêng có hệ thống truy xuất nguồn gốc được triển khai đồng bộ, kết nối dữ liệu xuyên suốt từ sản xuất, thu hoạch, đóng gói đến tiêu thụ và xuất khẩu. Hệ thống sẽ tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình vận hành để phù hợp với thực tiễn sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ NN&MT), cho biết ngành hàng sầu riêng đang tăng trưởng nhanh, đặc biệt tại Tây Nguyên - vùng sản xuất trọng điểm của cả nước. Tuy nhiên, hoạt động sản xuất và xuất khẩu vẫn tồn tại nhiều hạn chế liên quan đến kiểm soát chất lượng, quy trình canh tác và tính minh bạch của sản phẩm.

Theo ông Long, việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn hỗ trợ doanh nghiệp và nông dân trong quá trình sản xuất, xuất khẩu. Đây là điều kiện cần thiết để sầu riêng Việt Nam hội nhập sâu hơn với thị trường quốc tế, nâng cao uy tín và vị thế của ngành hàng.

Tại Đắk Lắk, việc triển khai thí điểm được xem là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa quy trình sản xuất và quản lý chất lượng từ vùng trồng đến tay người tiêu dùng. Hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ giúp minh bạch thông tin sản phẩm, hạn chế hàng giả, hàng nhái và củng cố niềm tin của thị trường đối với thương hiệu sầu riêng Việt Nam.

Ông Lê Anh Trung, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đắk Lắk, cho biết giai đoạn đầu, hiệp hội sẽ phối hợp với doanh nghiệp triển khai mô hình thí điểm trên quy mô nhỏ trước khi nhân rộng. Một doanh nghiệp sẽ được lựa chọn để hoàn thiện quy trình kỹ thuật, vận hành và kết nối dữ liệu.

Hiện Đắk Lắk có khoảng 45.000 ha sầu riêng, là một trong những “thủ phủ” sầu riêng lớn nhất cả nước và giữ vai trò trung tâm vùng nguyên liệu của Tây Nguyên. Theo ông Trung, để ngành hàng phát triển bền vững cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó minh bạch chuỗi cung ứng thông qua truy xuất nguồn gốc là nhiệm vụ then chốt.

“Doanh nghiệp xuất khẩu cần đóng vai trò trung tâm trong chuỗi liên kết, hướng dẫn nông dân sản xuất đúng quy trình kỹ thuật, đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu, đồng thời phối hợp giám sát chất lượng sau thu hoạch. Bên cạnh đó, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư nhà máy chế biến và trung tâm kiểm nghiệm ngay tại vùng nguyên liệu nhằm nâng cao năng lực kiểm định và giảm chi phí logistics”, ông Trung nhấn mạnh.

Không chỉ Tây Nguyên, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cũng đang đẩy mạnh xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc. UBND tỉnh Đồng Tháp vừa ban hành kế hoạch triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035. Trong đó, sầu riêng là một trong những ngành hàng được ưu tiên nhằm nâng cao chất lượng và đáp ứng các yêu cầu xuất khẩu ngày càng khắt khe.

Số liệu của Bộ NN&MT cho thấy, đến tháng 5/2026, cả nước đã có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu. Riêng thị trường Trung Quốc có 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 mã số cơ sở đóng gói được phê duyệt.

Những con số này cho thấy mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói không còn là “giấy thông hành” mang tính hình thức mà đã trở thành công cụ quản lý chất lượng, khẳng định uy tín và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu liên tục siết chặt tiêu chuẩn, đặc biệt là Trung Quốc - thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất của Việt Nam, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc ngày càng trở nên bắt buộc. Quy định mới về đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm xuất khẩu vào Trung Quốc theo Lệnh 280 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) vừa có hiệu lực đã đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Theo các chuyên gia, bài toán của ngành sầu riêng hiện nay không chỉ là gia tăng sản lượng hay kim ngạch xuất khẩu mà còn phải chuẩn hóa toàn bộ chuỗi cung ứng. Việc kiểm soát và truy xuất rõ ràng từ vùng trồng, thu hoạch, đóng gói đến xuất khẩu sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao giá trị, xây dựng thương hiệu và gia tăng sức cạnh tranh cho sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế.