Sầu riêng lập kỷ lục mới, dẫn đầu xuất khẩu nông sản

Kim ngạch xuất khẩu sầu riêng dự báo có thể chạm mốc 4 tỷ USD trong năm 2025

Sức bật từ thị trường Trung Quốc

Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, xuất khẩu sầu riêng trong 11 tháng ước đạt 3,4 tỷ USD, vượt so với năm ngoái và cao nhất từ trước đến nay. Đây là kỷ lục mới của ngành, đồng thời đưa sầu riêng vượt qua nhiều mặt hàng truyền thống để trở thành nông sản có đóng góp lớn nhất trong tổng kim ngạch xuất khẩu.

Số liệu thống kê mới nhất cho thấy, động lực tăng trưởng chủ yếu của ngành hàng này đến từ thị trường Trung Quốc. Đây vẫn là thị trường xuất khẩu chủ lực, chiếm tới 94,35% tổng kim ngạch, tương đương hơn 3,14 tỷ USD.

Mặc dù lượng xuất khẩu trong tháng 10 ghi nhận mức sụt giảm mạnh hơn 41% do yếu tố cuối vụ và việc Trung Quốc siết chặt công tác kiểm soát nhập khẩu biên mậu, nhưng xét về giá trị cộng dồn từ đầu năm đến nay, con số này vẫn tăng gần 14% so với cùng kỳ năm ngoái.

Sự tăng trưởng bền vững này được giới chuyên gia đánh giá là minh chứng rõ nét cho nhu cầu lớn và ổn định từ thị trường tỷ dân. Nó cũng phản ánh khả năng thích ứng và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của nhà sản xuất trong nước.

Dù đối mặt với hàng rào kỹ thuật ngày càng khắt khe từ các thị trường nhập khẩu, sầu riêng Việt Nam vẫn duy trì sức cạnh tranh mạnh mẽ. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam khẳng định điều này khi phân tích về sự bứt phá của mặt hàng này tại thị trường Trung Quốc.

Theo ông Nguyên, lợi thế cạnh tranh rõ rệt nhất nằm ở giá cả. Giá bình quân xuất khẩu sầu riêng Việt Nam hiện ở mức 3.696 USD/tấn, thấp hơn khoảng 15% so với sầu riêng Thái Lan. Cộng với lợi thế địa lý giúp thời gian vận chuyển ngắn, đảm bảo độ tươi ngon, đã giúp Việt Nam chính thức vươn lên trở thành nhà cung cấp lớn thứ hai sầu riêng vào thị trường Trung Quốc.

Tuy nhiên, thành công này không chỉ dựa vào giá rẻ. Ông Nguyên nhấn mạnh, trước áp lực tiêu chuẩn ngày càng cao, các doanh nghiệp đã chủ động đầu tư mạnh vào vùng trồng chuẩn hóa (mã số vùng trồng), kho lạnh, dây chuyền đóng gói và xây dựng thương hiệu. Chính những khoản đầu tư bài bản này mới là yếu tố then chốt tạo nền tảng vững chắc cho sự tăng trưởng ổn định và bền vững của ngành hàng sầu riêng xuất khẩu.

Theo ông Nguyên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã thiết lập quy trình kiểm soát riêng cho mặt hàng sầu riêng, bao gồm mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và kiểm dịch. Đây được xem là tiền lệ quan trọng giúp mở rộng thêm nhiều loại nông sản khác vào thị trường Trung Quốc trong thời gian tới.

Không chỉ dựa vào thị trường chủ lực, xuất khẩu sầu riêng sang các điểm đến khác cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Hong Kong tăng gần 89%, đạt hơn 45 triệu USD và tiếp tục giữ vai trò là cửa trung chuyển quan trọng. Các thị trường như Papua New Guinea, Malaysia, Nhật Bản và Canada đều tăng trưởng hai chữ số, mở ra triển vọng đa dạng hóa bền vững hơn trong tương lai.

Ngược lại, xuất khẩu sang Thái Lan giảm tới 77% do cạnh tranh trực tiếp tại Trung Quốc; giảm mạnh ở Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc và Campuchia, phản ánh dư địa mở rộng thị trường ngoài Trung Quốc vẫn còn hạn chế và cần chiến lược dài hơi hơn.

Ông Đặng Phúc Nguyên cho biết, với đà tăng trưởng hiện tại và những tín hiệu tích cực trong những tháng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng hoàn toàn có thể chạm mốc 4 tỷ USD trong năm 2025. Riêng 11 tháng năm nay, giá trị xuất khẩu ước đạt khoảng 3,7 tỷ USD, tiếp tục củng cố vị thế của sầu riêng như nhóm nông sản có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất.

Nâng chuẩn vùng trồng

Trong bối cảnh thị trường Trung Quẩn ngày càng "siết" các yêu cầu về chất lượng, an toàn và truy xuất nguồn gốc, việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định là chìa khóa then chốt để nông sản Việt Nam giữ vững vị thế. Ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt cho biết, sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên ngành của hai nước đã giúp hoạt động xuất khẩu diễn ra thông suốt, bảo đảm nghiêm túc các quy định về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

"Sự hợp tác kỹ thuật này giúp rút ngắn thời gian thông quan, đồng thời tạo niềm tin cho nhà nhập khẩu và người tiêu dùng Trung Quốc", ông Đạt nhấn mạnh.

Cùng với đó, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao, Việt Nam đang tích cực hoàn thiện khung pháp lý cho nhóm rau quả có tiềm năng. Theo đó, Nghị định thư xuất khẩu quả dừa sang Trung Quốc đã chính thức được ký kết, mở ra cơ hội mới cho mặt hàng này. Đáng chú ý, đối với bưởi và nhóm trái cây có múi, các thủ tục pháp lý cần thiết đang được hoàn tất và dự kiến sẽ sớm được cấp phép xuất khẩu chính ngạch trong thời gian tới.

Song song, các chuỗi liên kết từ sản xuất – sơ chế – chế biến – xuất khẩu được củng cố theo tiêu chuẩn từng loại cây trồng. Việc chuẩn hóa quy trình canh tác, nâng cao chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc giúp nâng cao uy tín ngành hàng trên thị trường quốc tế.

Theo ông Huỳnh Tấn Đạt, một trong những thách thức lớn thời gian qua là vấn đề tồn dư cadimi đối với mặt hàng sầu riêng. Việt Nam và Trung Quốc đã phối hợp đánh giá, xác định nguồn gốc chủ yếu từ đất và phân bón. Các giải pháp kỹ thuật đã được triển khai như ứng dụng chế phẩm hấp phụ kim loại nặng, điều chỉnh quy trình bón phân hợp lý và áp dụng mô hình xen canh giảm ô nhiễm.

Trong nỗ lực chuẩn hóa và nâng cao chất lượng sầu riêng xuất khẩu, các mô hình sản xuất liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, nông dân và chính quyền địa phương tại các "thủ phủ" như Đồng Tháp, Đồng Nai và Vĩnh Long đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Ông Huỳnh Tấn Đạt cho biết, sau khi Việt Nam gửi báo cáo kỹ thuật về kết quả triển khai các mô hình này, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã đánh giá cao và đưa ra nhiều khuyến nghị hỗ trợ cho giai đoạn tiếp theo.

Kết quả cụ thể và đáng khích lệ nhất từ sự hợp tác này là việc phía Trung Quốc chính thức phê duyệt thêm hơn 800 mã số vùng trồng và hơn 130 cơ sở đóng gói sầu riêng của Việt Nam. Đây được xem là bước mở rộng quy mô lớn, có ý nghĩa then chốt.

"Việc tăng mạnh số lượng vùng trồng và cơ sở đóng gói đạt chuẩn không chỉ giúp mở rộng diện tích sản xuất hợp pháp, mà quan trọng hơn là tạo điều kiện để ngành sầu riêng duy trì sản xuất ổn định, chủ động nguồn hàng chất lượng cao, đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu trong năm 2025 và các năm tiếp theo", ông Đạt nhấn mạnh.

Động thái này của GACC cho thấy sự ghi nhận đối với nỗ lực kiểm soát chất lượng từ gốc của Việt Nam, đồng thời củng cố vị thế của sầu riêng Việt như một mặt hàng chiến lược, được quản lý bài bản trong chuỗi xuất khẩu chính ngạch.