Nguồn cung nhà ở xã hội tăng tốc

Quang cảnh hội thảo

Nguồn cung nhà ở xã hội tăng tốc

Ngày 12/3, Bộ Xây dựng phối hợp với Báo Tiền phong tổ chức hội thảo với chủ đề “Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, bảo đảm công bằng thụ hưởng”.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho biết, phát triển nhà ở xã hội là chủ trương lớn, được Đảng, Nhà nước và Chính phủ đặc biệt quan tâm trong nhiều năm qua nhằm bảo đảm an sinh xã hội và tạo điều kiện cho người thu nhập thấp có cơ hội sở hữu nhà ở.

Nhận thức rõ ý nghĩa quan trọng của chính sách này, Bộ Xây dựng thời gian qua đã chủ động tham mưu Chính phủ xây dựng và hoàn thiện nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, quá trình hoàn thiện chính sách được thực hiện với tinh thần cầu thị, “vướng ở đâu tháo ở đó”, nhằm kịp thời xử lý những khó khăn phát sinh trong thực tiễn. Nhờ vậy, việc triển khai Đề án phát triển nhà ở xã hội thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Số liệu từ Bộ Xây dựng cho thấy, đến nay cả nước đã triển khai 737 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 701.247 căn hộ. Trong đó, 196 dự án đã hoàn thành với 170.673 căn; 220 dự án đang được xây dựng với khoảng 214.948 căn; và 321 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư với quy mô 315.626 căn.

Đồng quan điểm, ông Hà Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho rằng bức tranh phát triển nhà ở xã hội thời gian qua đang ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực.

Bước sang năm 2026, tiến độ triển khai tiếp tục được đẩy mạnh. Chỉ trong 2 tháng đầu năm 2026, cả nước đã khởi công 28 dự án nhà ở xã hội với quy mô khoảng 21.000 căn. Hiện nay, có 220 dự án đang được xây dựng với quy mô khoảng 215.000 căn hộ, tương đương 125% kế hoạch phát triển nhà ở xã hội của năm 2026.

“Những con số trên cho thấy tiến độ triển khai đề án đang được cải thiện qua từng năm và chương trình phát triển nhà ở xã hội đang đi đúng hướng”, ông Hưng nhận định.

Gỡ nút thắt về quỹ đất và nguồn vốn

Dù ghi nhận nhiều kết quả tích cực, song theo các chuyên gia, thị trường nhà ở xã hội vẫn tồn tại tình trạng lệch pha giữa cung và cầu, đặc biệt tại các đô thị lớn, nơi nhu cầu của người dân rất lớn trong khi nguồn cung chưa đáp ứng đủ.

Ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng

Phân tích nguyên nhân của tình trạng này, ông Hà Quang Hưng cho rằng một trong những vấn đề lớn hiện nay là quỹ đất dành cho phát triển nhà ở xã hội.

Theo ông Hưng, tình trạng thiếu quỹ đất thể hiện ở hai khía cạnh. Thứ nhất là thiếu về số lượng. Thứ hai, ngay cả khi một số địa phương đã bố trí đủ quỹ đất theo quy định, chất lượng quỹ đất lại chưa bảo đảm.

“Nhiều khu đất được bố trí ở vị trí xa trung tâm, thiếu kết nối hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Điều này khiến các nhà đầu tư chưa thực sự mặn mà tham gia phát triển dự án nhà ở xã hội tại những khu vực này”, ông Hưng phân tích.

Bên cạnh vấn đề quỹ đất, nguồn vốn tín dụng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội.

Trao đổi tại hội thảo, ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) cho biết ngành ngân hàng đã triển khai nhiều cơ chế, chính sách đặc thù nhằm hỗ trợ cả chủ đầu tư và người mua nhà.

Theo ông Bắc, Ngân hàng Nhà nước xác định tín dụng là nguồn lực quan trọng trong phát triển nhà ở xã hội. Do đó, nhiều chính sách đã được ban hành nhằm khuyến khích các tổ chức tín dụng mở rộng cho vay đối với lĩnh vực này.

Một trong những chính sách quan trọng là quy định hệ số rủi ro đối với các khoản vay mua nhà ở xã hội thấp hơn so với nhà ở thương mại. Chính sách này giúp các ngân hàng thương mại có thêm động lực tăng cường cho vay đối với phân khúc nhà ở xã hội.

Ngoài ra, ngành ngân hàng đang triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi dành riêng cho nhà ở xã hội. Trong đó nổi bật là chương trình cho vay theo Nghị định 100, hiện được thực hiện tại Ngân hàng Chính sách xã hội.

Chương trình này hỗ trợ người dân vay để mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc xây dựng, cải tạo nhà ở với lãi suất khoảng 5,4%/năm và thời hạn vay tối đa 25 năm.

Bên cạnh đó, chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng cũng đang được triển khai tại các ngân hàng thương mại, dành cho cả chủ đầu tư dự án và người mua nhà ở xã hội. Lãi suất cho vay của chương trình này thấp hơn khoảng 1,5–2% so với lãi suất cho vay trung và dài hạn bình quân của các ngân hàng thương mại.

Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước cũng áp dụng cơ chế không tính dư nợ cho vay thuộc chương trình 120.000 tỷ đồng vào hạn mức tăng trưởng tín dụng hằng năm của các ngân hàng thương mại. Chính sách này tạo thêm dư địa tín dụng, khuyến khích các ngân hàng tích cực tham gia cho vay đối với lĩnh vực nhà ở xã hội.

Theo ông Nguyễn Xuân Bắc, các chính sách trên được thiết kế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cả doanh nghiệp phát triển dự án và người dân có nhu cầu mua nhà tiếp cận nguồn vốn, góp phần thúc đẩy triển khai hiệu quả chương trình phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Hoàn thiện cơ chế để thu hút doanh nghiệp tham gia

Tại hội thảo, đại diện các địa phương cũng chia sẻ nhiều khó khăn trong quá trình triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Ông Nguyễn Xuân Bắc, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước)

Theo ông Bùi Tiến Thành, Trưởng phòng Phát triển đô thị (Sở Xây dựng Hà Nội), thành phố đã rà soát và điều chỉnh chương trình phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021–2030, đồng thời xây dựng kế hoạch phát triển khoảng 120.000 căn nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Với mục tiêu xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội mà Chính phủ đề ra, Hà Nội được giao phát triển gần 90.000 căn trong giai đoạn 2025–2030 và đang quyết tâm hoàn thành mục tiêu này.

Tuy nhiên, theo ông Thành, trong quá trình triển khai, nhiều dự án đang gặp khó khăn liên quan đến việc điều chỉnh quy hoạch.

Hiện nay, nhiều địa phương đang thực hiện điều chỉnh quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch tỉnh và quy hoạch đô thị. Việc điều chỉnh các quy hoạch này khiến một số dự án nhà ở xã hội phải điều chỉnh theo, kéo dài thời gian chuẩn bị và triển khai dự án.

Vì vậy, ông Thành kiến nghị cần nghiên cứu cơ chế linh hoạt hơn đối với việc điều chỉnh quy hoạch cho các dự án nhà ở xã hội. Trong trường hợp khu đất xây dựng dự án phù hợp với định hướng phát triển chung của địa phương, có thể xem xét cho phép triển khai sớm thay vì phải chờ hoàn tất toàn bộ quy trình điều chỉnh quy hoạch.

Bên cạnh đó, thủ tục liên quan đến đất đai và giải phóng mặt bằng cũng đang là một trong những rào cản lớn. Nhiều dự án nhà ở xã hội phải thực hiện các thủ tục giao đất, xác định nghĩa vụ tài chính và giải phóng mặt bằng với quy trình còn khá phức tạp, khiến thời gian triển khai kéo dài.

Theo ông Thành, cần tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đồng thời tăng cường phân cấp cho địa phương để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án.

Một vấn đề khác được doanh nghiệp quan tâm là chi phí đầu tư xây dựng. Trong thời gian gần đây, giá nhiều loại vật liệu xây dựng biến động mạnh, khiến chi phí đầu tư dự án nhà ở xã hội tăng lên và ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp.

“Trong quá trình xây dựng chính sách phát triển nhà ở xã hội cũng cần tính đến yếu tố chi phí đầu vào của doanh nghiệp, bảo đảm mức lợi nhuận hợp lý để khuyến khích các nhà đầu tư tham gia. Nếu không có cơ chế phù hợp thì sẽ rất khó thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển loại hình nhà ở này”, ông Thành chia sẻ.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, thời gian tới, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội trong thời gian tới.

Theo đó, các địa phương được yêu cầu đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, đồng thời đẩy nhanh tiến độ các dự án đã khởi công và yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành trong năm 2026.

Bên cạnh đó, các địa phương cần khẩn trương lập và phê duyệt danh mục quỹ đất dành cho nhà ở xã hội, bảo đảm bố trí tại các vị trí thuận lợi, đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Việc lựa chọn và giao chủ đầu tư sẽ được thực hiện theo các cơ chế đặc thù đã được quy định tại nghị quyết thí điểm của Quốc hội.