Nhà văn Tô Hoài: Mười năm xa nhớ
Những mẩu chuyện về nhà văn Tô Hoài |
Mới rồi, ghé qua Phố sách, thấy giá sách lại có thêm một cuốn sách mới. Sách mới có tựa đề “Mực tàu giấy bản”. Thì ra đây là tập sách được NXB Kim Đồng vừa ấn hành, để kỷ niệm 10 năm ngày mất của nhà văn Tô Hoài. Trước đó, đơn vị xuất bản này cũng đã ra mắt các cuốn: “Mười năm”, “Quê nhà”, “Quê người”, “Trăng thề”, “Chuyện để quên”, “Lá thư tình đầu tiên”, “Những ngày đầu”, “Thành phố, gương mặt, con người”, “Giữ gìn 36 phố phường”… Đặc biệt, cuốn “Dế Mèn phiêu lưu ký” nổi tiếng của của Tô Hoài, khiến ông còn được gọi với cái tên trìu mến “cụ Dế mèn” thì vẫn được tái bản đều đặn, với nhiều hình thức khác nhau.
![]() |
Cuốn “Mực Tàu giấy bản” của nhà văn Tô Hoài vừa được xuất bản |
Ngay từ khi còn sống, nhà văn Tô Hoài đã được đánh giá là một trong những nhà văn hiện đại lớn nhất của Việt Nam. Ông để lại một di sản văn học đồ sộ, ở nhiều thể loại, từ truyện ngắn, truyền ký, tiểu thuyết, cho tới truyện đồng thoại, hồi ký, tản văn… Văn chương của Tô Hoài cũng có độ “phủ sóng” cho nhiều đối tượng, từ thiếu nhi cho tới người lớn, từ độc giả bình dân cho tới giới trí thức...
Chỉ riêng trong lĩnh vực viết cho thiếu nhi, có thể nói, Tô Hoài là một nhà văn hàng đầu. Trên hành trình hơn 70 năm cầm bút, ông đã dành cho tuổi thơ những “quà tặng” đặc sắc.
Sinh thời, nhà văn Tô Hoài là người đi nhiều. Đi đến đâu ông cũng rủ rỉ trò chuyện để nắm bắt và ghi chép chi tiết phong tục tập quán của người địa phương nên tác phẩm của ông không lẫn vào nhau dù ông viết cho thiếu nhi hay người lớn, cho người dân tộc thiểu số hay cho người Hà Nội.
Với tập sách mới “Mực tàu giấy bản”, đây là tập sách gồm 10 truyện ngắn được viết trước năm 1945 của ông. Nhân vật chính trong những câu chuyện này là trẻ em, đời sống và thế giới tinh thần của các em. Sau gần một thế kỷ, đọc lại, những trang miêu tả chân thực, chi tiết giàu hình ảnh của nhà văn Tô Hoài là những tài liệu xác tín cho chúng ta muốn tìm hiểu về đời sống trẻ em, về giáo dục truyền thống của Việt Nam một thời tuy chưa xa nhưng đã nhòe nét.
Được xem là nhà văn tả chân, đời sống sinh hoạt, hiện thực xã hội, con người nói chung và nhân vật trẻ em nói riêng là chủ thể sáng tác thường xuyên của Tô Hoài. Như một “thư ký” cần mẫn của hiện thực, những tác phẩm có nhân vật là trẻ em và hướng về trẻ em từ “Mực tàu giấy bản”, đến các truyện ngắn “Ghẻ đặc biệt”, “Nói về cái đầu tôi”, “U Tám”, “Thằng Nhó”… dù mức độ thể hiện và hiệu ứng nghệ thuật sáng tác khác nhau, nhưng dễ nhận thấy tình cảm trìu mến dành cho các em của Tô Hoài.
Tô Hoài trước năm 1945 cũng không nằm ngoài đời sống văn chương đầu thế kỉ 20, bên cạnh những truyện ngắn tả chân, với những truyện ngắn nhân vật chính là cô gái, Tô Hoài bỗng trở nên thi vị lạ thường rất gần với Tự lực văn đoàn. Đó là những cô học trò trong “Nguyệt kể chuyện” hay “Lá thư rơi”. Nhưng ngay cả trong các truyện ngắn mang tâm tình tiểu tư sản đó, ngòi bút hiện thực sắc lém, ưa chi tiết của Tô Hoài vẫn là một nét riêng không lẫn.
Nhà văn Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen, sinh ngày 27/9/1920 tại làng Nghĩa Đô, Từ Liêm thuộc phủ Hoài Đức xưa (nay là phường Nghĩa Đô, Hà Nội). Bút danh Tô Hoài của ông được đặt từ hai địa danh Phủ Quốc Oai và vùng ven sông Tô Lịch, nơi Tô Hoài đã gắn bó cả tuổi thơ và những năm trai trẻ.
Tô Hoài đến với nghề văn ở tuổi 17 - 18. Tác phẩm đầu tay của ông là một truyện ngắn. Và những sáng tác đầu tay của Tô Hoài được đăng trên Hà Nội tân văn và Tiểu thuyết thứ bảy.
Tuy xuất hiện ở giai đoạn cuối của thời kỳ 1930-1945 nhưng Tô Hoài đã sớm khẳng định được vị trí của mình trong đội ngũ nhà văn thời kỳ này bằng một loạt tác phẩm độc đáo, đặc sắc, như "Dế Mèn phiêu lưu ký” (1941), "Quê người” (1941), "O chuột” (1942), "Trăng thề” (1943), "Nhà nghèo” (1944 )…
Từ các tác phẩm này, người đọc dễ nhận thấy sức sung mãn dồi dào trong lao động nghệ thuật của ông. Sau này, Tô Hoài đã bộc bạch qua "Tự truyện” về việc ông đến với nghề văn: "Tôi vào nghề văn có trong ngoài ba năm trước Cách mạng Tháng Tám 1945 mà tôi viết như chạy thi được năm truyện dài, truyện vừa, ba tập truyện ngắn, còn truyện thiếu nhi như Dế Mèn thì mấy chục truyện, cái in, cái chưa in, vương vãi lung tung tôi không nhớ hết. Cũng chẳng có gì lạ. Viết để kiếm miếng sống lúc ấy tất phải cuốc khỏe như vậy đấy”.
Sự nghiệp của nhà văn Tô Hoài phải nói là đồ sộ. Xét về số lượng đầu sách thì cũng khoảng 200 tựa sách.
Không chỉ sung sức ở thời tuổi trẻ hay trung niên, với nhà văn Tô Hoài, "gừng càng già càng cay”. Vào những năm cuối đời, ông vẫn cho ra hai tập hồi ký văn học “Cát bụi chân ai” (1992) và “Chiều chiều” (2000) tạo dư âm trong văn giới.
Có thể khẳng định, Tô Hoài thực sự là nhà văn chuyên nghiệp. Nghĩa là ông hoàn toàn sống được bằng nghề văn. Ngồi đâu, ông cũng viết được văn, kể cả trong những lúc hội họp. Việc viết lách đối với nhà văn Tô Hoài là một thứ lao động hàng ngày. Nhà phê bình văn học Vương Trí Nhàn đánh giá, so với các cây bút đương thời, nhà văn Tô Hoài có lẽ là nhà văn giàu chất chuyên nghiệp bậc nhất. Sống đến đâu viết đến đấy. Một nét đặc biệt cũng thấy rõ trong đời viết văn của Tô Hoài là ngoài nghề viết, ở ông luôn có một cuộc sống khác, cuộc sống người cán bộ chính trị, hoặc nhìn rộng ra, cuộc sống nhà hoạt động xã hội.
Bản thân Tô Hoài cũng ý thức rất rõ về việc tự rèn mình, tích lũy vốn sống và tích lũy chữ nghĩa. Ông đọc và học từng mục nhỏ trên các tờ báo để tìm chữ, tìm từ mới. Và học hỏi, và ghi chép cẩn thận. Sinh thời, ông từng bày tỏ: “Từ kinh nghiệm của mình, tôi cho rằng viết văn là phải “giàu có chữ nghĩa”. Muốn giàu có chữ nghĩa, người viết văn phải có thực tế cuộc sống, phải có học thuật. Tức là đọc nhiều, đi nhiều. Ngày trước, tôi chủ yếu là tự học để làm giàu ngôn ngữ. Tôi đọc ca dao tục ngữ, đọc Kiều, đọc Chinh phụ ngâm. Rồi tôi tự học tiếng Pháp qua các tác phẩm văn học”. Nhà văn dẫn chứng: Nguồn tiếng nói hàng ngày bồi đắp cho người viết văn. Thôi thì thượng vàng hạ cám, cái gì đến tay tôi cũng đọc, sách báo nào có chữ hay tôi cũng ghi. Cả đến những sách xem bói, xem tướng, sách dạy nấu ăn, dạy trồng lúa, sách nói về các bệnh truyền nhiễm gia súc, sách dạy nghề, nhiều tiếng của các nghề, ta cần phải biết…
Các tin khác
![Sắp diễn ra chương trình nghệ thuật “Bản hùng ca bất diệt”](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/07/22/z4530654684004f2b085abef30a350f435c91706668130-16897807702951558621547-1689816555069-1689816555254196183111720240807221039.jpg?rt=20240807221042?240807104150)
Sắp diễn ra chương trình nghệ thuật “Bản hùng ca bất diệt”
![Di tích lịch sử quốc gia địa điểm Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng: Sẵn sàng cho lễ khánh thành](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/07/11/di-tich-lich-su-quoc-gia-dia-diem-truong-day-lam-bao-huynh-thuc-khang-san-sang-cho-le-khanh-thanh-20240807112432.jpg?rt=20240807112448?240807113053)
Di tích lịch sử quốc gia địa điểm Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng: Sẵn sàng cho lễ khánh thành
![Nhà văn Tô Hoài: Mười năm xa nhớ](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/05/13/to-hoai-muc-tau20240805134737.jpg?rt=20240805134739?240806023243)
Nhà văn Tô Hoài: Mười năm xa nhớ
![Giải quần vợt Đà Nẵng mở rộng tranh Cúp Heineken lần 3 năm 2024 thành công tốt đẹp](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/05/17/giai-quan-vot-da-nang-mo-rong-tranh-cup-heineken-lan-3-nam-2024-thanh-cong-tot-dep-20240805173411.jpg?rt=20240805173421?240805064041)
Giải quần vợt Đà Nẵng mở rộng tranh Cúp Heineken lần 3 năm 2024 thành công tốt đẹp
![Khởi sắc nhạc kịch Việt](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/31/10/10a8820240731102743.jpg?rt=20240731102746?240731110522)
Khởi sắc nhạc kịch Việt
![Khám phá Việt Nam qua Vietnam Phở Festival 2024 tại Hàn Quốc](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/29/14/20240729-14453820240729144908.jpg?rt=20240729144911?240729055829)
Khám phá Việt Nam qua Vietnam Phở Festival 2024 tại Hàn Quốc
![Huyền thoại Mẹ - Tượng đài bất tử](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/29/09/z5675590243822-9b7a6f0d7ef0007ed64523f8d3e0db8420240729095113.jpg?rt=20240729095116?240729101106)
Huyền thoại Mẹ - Tượng đài bất tử
![Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với ngành Ngân hàng](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/24/10/image00120240724101454.jpg?rt=20240725225927?240726075051)
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng với ngành Ngân hàng
![Thấm thía những câu nói sâu sắc, tâm huyết, để đời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/24/10/tong-bi-thu-npt-phat-ngon-2-1721644031071159996647520240724102617.jpg?rt=20240724102629?240724104005)
Thấm thía những câu nói sâu sắc, tâm huyết, để đời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng
![Những trường đại học tuyển sinh ngành vi mạch bán dẫn năm 2024](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/23/10/anh-1-thumb20240723103634.jpg?rt=20240723103636?240723112431)
Những trường đại học tuyển sinh ngành vi mạch bán dẫn năm 2024
![Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng - nhà chính trị sắc sảo, suốt đời cống hiến vì hạnh phúc của nhân dân](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/23/10/tong-bi-thu20240723102055.jpg?rt=20240723102056?240723103645)
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn: Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng - nhà chính trị sắc sảo, suốt đời cống hiến vì hạnh phúc của nhân dân
!["Cẩm nang" sắp xếp nguyện vọng để tăng cơ hội trúng tuyển đại học](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/22/10/anh-1-thumb20240722103650.jpg?rt=20240722103730?240722111730)
"Cẩm nang" sắp xếp nguyện vọng để tăng cơ hội trúng tuyển đại học
![Nâng cao chỉ số hạnh phúc cho đoàn viên công đoàn](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/21/23/giaitapthegiaichay88020240721233806.jpg?rt=20240721233809?240722080450)
Nâng cao chỉ số hạnh phúc cho đoàn viên công đoàn
![Đường lối “ngoại giao cây tre” - Bài học quý, có ý nghĩa giá trị thực tiễn sâu sắc](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/21/23/10b8820240721231854.jpg?rt=20240721231858?240722080219)
Đường lối “ngoại giao cây tre” - Bài học quý, có ý nghĩa giá trị thực tiễn sâu sắc
![Qua những miền di sản Việt Bắc](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/072024/19/09/image00120240719095247.jpg?rt=20240719095250?240719025927)
Qua những miền di sản Việt Bắc
![Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chủ trì Phiên họp thứ 26 BCĐ Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/14/11/medium/26-bcd-trung-uong-pctntc-14082024-0220240814114934.3954100.jpg?240814115004)
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chủ trì Phiên họp thứ 26 BCĐ Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực
![Hội nhà báo Thái Lan thăm và làm việc với Thời báo Ngân hàng](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/13/13/croped/medium/z5726414990743-51661302025165838e183ca15f34686e20240813131052.jpg?240814095845)
Hội nhà báo Thái Lan thăm và làm việc với Thời báo Ngân hàng
![Phát động Cuộc thi viết “Tín dụng chính sách xã hội - Ý Đảng, lòng Dân”](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/12/12/medium/img-dbf984b336a8-120240812125915.jpg?rt=20240812125918?240814095918)
Phát động Cuộc thi viết “Tín dụng chính sách xã hội - Ý Đảng, lòng Dân”
![Thủ tướng chỉ đạo tập trung ứng phó nguy cơ mưa lũ, sạt lở đất, lũ quét tại khu vực Bắc Bộ](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/11/21/medium/thu-tuong-chi-dao-tap-trung-ung-pho-nguy-co-mua-lu-sat-lo-dat-lu-quet-tai-khu-vuc-bac-bo-20240811214055.jpg?rt=20240811214056?240811094935)
Thủ tướng chỉ đạo tập trung ứng phó nguy cơ mưa lũ, sạt lở đất, lũ quét tại khu vực Bắc Bộ
Đa phương tiện
Videos Podcast Infographic Longform - Emagazine
![phat dong cuoc thi viet tin dung chinh sach xa hoi y dang long dan](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/video_data/2024/082024/12/16/36874725ca8f756e25027f485105b4ed2024081213000720240812163637.jpg?rt=20240812163645)
Phát động Cuộc thi viết “Tín dụng chính sách xã hội - Ý Đảng, lòng Dân”
NHCSXH tỉnh Đắk Lắk: Góp phần to lớn thực hiện giảm nghèo bền vững
Hà Tĩnh: Ngân hàng nỗ lực “bơm” vốn cho nền kinh tế
Phú Yên nâng cao khả năng tiếp cận vốn tín dụng
![SeABank lần thứ 4 liên tiếp được vinh danh là Ngân hàng Việt Nam tiêu biểu](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/09/23/seabank-520240809232143.jpg?rt=20240809232147?240809112335)
SeABank lần thứ 4 liên tiếp được vinh danh là Ngân hàng Việt Nam tiêu biểu
![Ưu đãi dồn dập, VinFast VF 7 là lựa chọn số 1 phân khúc 1 tỷ đồng](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/09/10/a120240809100813.jpg?rt=20240809100814?240809102001)
Ưu đãi dồn dập, VinFast VF 7 là lựa chọn số 1 phân khúc 1 tỷ đồng
![GO!, Big C triển khai chương trình “Tiệc trăng vẹn tròn”](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/08/11/1-banh-trung-thu-dang-duoc-gioi-thieu-bat-mat-tai-go-big-c20240808111045.jpg?rt=20240808111050?240808111622)
GO!, Big C triển khai chương trình “Tiệc trăng vẹn tròn”
Dịch vụ ngân hàng hiện đại
Ebanking Vay đâu - gửi đâu Quản lý tài chính thông minh Ngân hàng bán lẻ Tư vấn Nhân sự
![Eximbank tiên phong ứng dụng công nghệ xác thực giọng nói qua tổng đài](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/14/09/medium/trienkhai-xacthucgiongnoi-web2-0120240814094152.jpg?240814095738)
Eximbank tiên phong ứng dụng công nghệ xác thực giọng nói qua tổng đài
![Cảnh giác với các thủ đoạn giả mạo ngân hàng để lừa đảo](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/12/09/medium/5a9720240812092031.jpg?rt=20240812092035?240814084815)
Cảnh giác với các thủ đoạn giả mạo ngân hàng để lừa đảo
![VPBank khai trương chi nhánh Flagship với không gian độc đáo, dịch vụ đẳng cấp](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/12/16/medium/vpbank-120240812162312.jpg?rt=20240812162314?240812044216)
VPBank khai trương chi nhánh Flagship với không gian độc đáo, dịch vụ đẳng cấp
![VietinBank đạt giải thưởng “Trung tâm dịch vụ khách hàng sáng tạo, đổi mới” 2024](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/12/09/medium/ttdvkh-900x60020240812090411.png?rt=20240812090413?240812091314)
VietinBank đạt giải thưởng “Trung tâm dịch vụ khách hàng sáng tạo, đổi mới” 2024
![MB và Mastercard ra mắt thẻ tín dụng MB Priceless World Elite Mastercard](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/09/23/croped/medium/kv-world-elite-dau-an-doc-ban-final20240809231532.jpg?240809111839)
MB và Mastercard ra mắt thẻ tín dụng MB Priceless World Elite Mastercard
![VPBank dành tặng cho khách hàng 31 tỷ đồng quà tặng dịp sinh nhật](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/09/23/medium/kv20240809230836.jpg?rt=20240809230843?240809111029)
VPBank dành tặng cho khách hàng 31 tỷ đồng quà tặng dịp sinh nhật
![S&P Global Ratings giữ nguyên mức tín nhiệm quốc tế B+ và triển vọng ổn định với Eximbank](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/09/08/medium/image-648344120240809080330.jpg?240809081415)
S&P Global Ratings giữ nguyên mức tín nhiệm quốc tế B+ và triển vọng ổn định với Eximbank
![M-PRO có hạn mức chuyển khoản lên tới 22 tỷ đồng/ngày](https://cdn.thoibaonganhang.vn/stores/news_dataimages/2024/082024/08/22/medium/msbs120240808225736.jpg?rt=20240808225740?240809073809)