NHNN chi nhánh Khu vực 2: Hành trình chuyển đổi và nâng tầm quản lý liên vùng

Trong dòng chảy 75 năm xây dựng và phát triển ngân hàng, TP. Hồ Chí Minh - đầu tàu kinh tế của đất nước là nơi phản ánh rõ nét nhất nhịp vận động của thị trường tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối và dịch vụ ngân hàng. Nhìn lại chặng đường hình thành và phát triển của NHNN trên địa bàn thành phố, từ NHNN chi nhánh TP. Hồ Chí Minh trước đây đến NHNN chi nhánh Khu vực 2 hôm nay, cũng là nhìn lại một lát cắt tiêu biểu của tiến trình đổi mới ngành Ngân hàng Việt Nam. Với chúng tôi, hành trình ấy là hành trình của sự chủ động thích ứng trước yêu cầu phát triển ngày càng cao của nền kinh tế.

Vốn ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của kinh tế TP. Hồ Chí Minh

Từ nền móng ban đầu đến sự lớn mạnh của hệ thống ngân hàng

Tháng 5/1990, hai Pháp lệnh về ngân hàng được ban hành, chính thức tách bạch chức năng quản lý nhà nước và chức năng kinh doanh trong hoạt động ngân hàng, đặt nền tảng cho mô hình ngân hàng hai cấp tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, ngày 01/10/1990, NHNN chi nhánh TP. Hồ Chí Minh được thành lập theo Quyết định số 74/NH.QĐ ngày 8/9/1990 với 8 phòng, ban chức năng và 121 cán bộ, nhân viên.

Trong bối cảnh thời kỳ đầu đổi mới, sự ra đời của NHNN chi nhánh TP. Hồ Chí Minh không chỉ đơn thuần là hình thành một đầu mối quản lý tại địa phương, mà còn là bước đi cần thiết để đưa hoạt động quản lý tiền tệ và ngân hàng bám sát hơn với thực tiễn phát triển của thành phố. Ngay từ những ngày đầu, chi nhánh đã được giao những nhiệm vụ trọng yếu: tổ chức triển khai, kiểm tra việc thực hiện các quy định về tiền tệ, tín dụng, thanh toán, ngoại hối; đồng thời nghiên cứu, phân tích tình hình kinh tế - tiền tệ trên địa bàn để tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương và NHNN.

Từ nền móng ban đầu, bộ máy chi nhánh từng bước được củng cố và kiện toàn. Từ cơ cấu tổ chức theo các phòng nghiệp vụ chuyên môn, chi nhánh đã thành lập thêm các đơn vị như Trung tâm Giao dịch ngoại tệ TP. Hồ Chí Minh, Trung tâm thông tin phòng ngừa rủi ro, Phòng Tin học… Những điều chỉnh này phản ánh rõ yêu cầu của thực tiễn: thị trường phát triển đến đâu, năng lực quản lý phải theo kịp đến đó.

Trong các giai đoạn tiếp theo, cùng với việc hoàn thiện các quy chế tổ chức và hoạt động, cơ cấu tổ chức của chi nhánh tiếp tục được điều chỉnh theo hướng chuyên sâu hơn, tăng cường chức năng kiểm tra, thanh tra, giám sát và nghiên cứu tổng hợp. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt tổ chức mà còn là quá trình nâng cao liên tục năng lực quản lý nhà nước đối với hoạt động ngân hàng trên địa bàn.

Song hành với quá trình đổi mới công tác quản lý là sự lớn mạnh nhanh chóng của hệ thống các TCTD, đặc biệt là các NHTM trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Từ những bước đi ban đầu còn nhiều khó khăn, hệ thống ngân hàng đã phát triển mạnh mẽ cả về loại hình sở hữu, quy mô hoạt động, mạng lưới và chất lượng dịch vụ, góp phần duy trì dòng vốn cho nền kinh tế, hỗ trợ doanh nghiệp và phục vụ sản xuất kinh doanh.

Một trong những minh chứng rõ nét là sự mở rộng nhanh chóng của mạng lưới và sự đa dạng hóa về hình thức sở hữu của các TCTD. Nếu như giai đoạn đầu chỉ có các chi nhánh ngân hàng quốc doanh và một số NHTMCP, thì đến nay trên địa bàn đã có sự hiện diện của hầu hết các thương hiệu ngân hàng trong nước, cùng với các TCTD nước ngoài. Điều này góp phần thúc đẩy thị trường tiền tệ phát triển nhanh hơn, hiệu quả hơn thông qua cạnh tranh và tiếp cận nguồn lực chất lượng.

Bên cạnh đó, sự phát triển của dịch vụ ngân hàng cũng là một điểm nhấn đáng chú ý. Từ những hình thức giao dịch ban đầu như thanh toán bằng séc, ủy nhiệm thu, ủy nhiệm chi, thẻ ATM… đến nay các dịch vụ ngân hàng hiện đại như Internet Banking, QR Code, SoftPOS, thanh toán trực tuyến an toàn bằng Tokenization, xác thực sinh trắc học… đã trở nên phổ biến và được sử dụng rộng rãi.

Quy mô tín dụng tăng trưởng mạnh mẽ qua các giai đoạn. Nếu như năm 1990, dư nợ trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh chỉ khoảng 1.300 tỷ đồng, thì đến cuối năm 2025 đã đạt khoảng 5,2 triệu tỷ đồng. Sự gia tăng này phản ánh vai trò ngày càng lớn của hệ thống ngân hàng trong việc cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh, nhiều kinh nghiệm về tổ chức, quản lý, chấn chỉnh hoạt động NHTM đã được hình thành và từng bước lan tỏa ra phạm vi toàn quốc. Đặc biệt, trong bối cảnh hệ thống phát triển nhanh, những vấn đề như sở hữu chéo, nợ xấu, an toàn hệ thống đã được nhận diện và xử lý, qua đó góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách quản lý.

Ông Võ Minh Tuấn, Giám đốc NHNN chi nhánh Khu vực 2 trong một buổi xúc tiến tín dụng địa phương tại cà phê doanh nhân ở Phú Nhuận (TP. Hồ Chí Minh)

Khẳng định vai trò trong giai đoạn phát triển mới

Từ ngày 1/3/2025, NHNN thực hiện sắp xếp hệ thống tổ chức theo mô hình khu vực. Theo đó, 63 chi nhánh NHNN tỉnh, thành phố được tổ chức lại thành 15 chi nhánh khu vực nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả hoạt động. Trong đó, NHNN chi nhánh TP. Hồ Chí Minh được đổi tên thành NHNN chi nhánh Khu vực 2.

Sự chuyển đổi này không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy mà còn mang ý nghĩa về tư duy quản lý. Nếu như mô hình trước đây chủ yếu gắn với địa giới hành chính, thì mô hình khu vực mở ra cách tiếp cận theo không gian kinh tế rộng hơn, liên thông và tích hợp hơn.

Trong bối cảnh các dòng vốn, dòng tiền, chuỗi cung ứng và hoạt động doanh nghiệp ngày càng có sự liên kết giữa các địa phương, cách tiếp cận theo khu vực cho phép công tác quản lý nhà nước về tiền tệ và ngân hàng có điều kiện tập trung nguồn lực chuyên môn, tăng cường phối hợp và nâng cao chất lượng điều hành.

Thực tiễn vận hành bước đầu cho thấy mô hình khu vực đã phát huy nhiều ưu điểm. Trước hết là khả năng tập trung nguồn lực quản lý, chuyên môn hóa sâu theo từng lĩnh vực nghiệp vụ và nâng cao tính thống nhất trong chỉ đạo, điều hành. Với cách tiếp cận theo không gian kinh tế, công tác nắm bắt diễn biến tiền tệ, tín dụng, hoạt động ngân hàng và ngoại hối được triển khai đồng bộ hơn, đặc biệt tại các địa bàn có mối liên kết kinh tế chặt chẽ.

Bên cạnh đó, việc tinh gọn đầu mối tổ chức góp phần giảm tầng nấc trung gian, qua đó tăng tốc độ xử lý công việc và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và các TCTD.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu vận hành, mô hình khu vực cũng đặt ra một số khó khăn, vướng mắc. Trước hết là yêu cầu đồng bộ hóa quy trình phối hợp, chế độ thông tin và phương thức điều hành trên phạm vi quản lý rộng hơn trước.

Hiện NHNN Khu vực 2 quản lý hơn 3.000 địa điểm hoạt động của TCTD, với quy mô vốn huy động trên 5,7 triệu tỷ đồng và tổng dư nợ hơn 5,8 triệu tỷ đồng. Việc chuyển từ quản lý theo địa bàn đơn lẻ sang quản lý liên vùng đòi hỏi sự thích ứng nhanh của cả hệ thống, đặc biệt trong tổ chức triển khai nhiệm vụ và phối hợp giữa các đơn vị.

Bên cạnh đó, áp lực bảo đảm xử lý công việc thông suốt, kịp thời, không để khoảng cách địa lý ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ là yêu cầu rất cao trong giai đoạn đầu chuyển đổi. Đồng thời, đội ngũ cán bộ, công chức cũng phải nhanh chóng thích ứng với mô hình mới, vừa nâng cao năng lực chuyên môn, vừa tăng cường khả năng phối hợp liên địa bàn.

Có thể khẳng định, đây là những khó khăn mang tính chuyển tiếp của một giai đoạn đổi mới tổ chức bộ máy. Với tinh thần chủ động, trách nhiệm và cầu thị, NHNN chi nhánh Khu vực 2 đang từng bước hoàn thiện phương thức vận hành, bảo đảm bộ máy mới hoạt động ổn định, hiệu quả hơn.

Nhìn lại từ dấu mốc 75 năm của toàn Ngành và 35 năm của NHNN trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, có thể thấy rõ giá trị xuyên suốt của quá trình phát triển là tinh thần đổi mới và chủ động thích ứng.

Từ những ngày đầu thành lập trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, đến quá trình củng cố tổ chức, xử lý thách thức và đồng hành cùng sự lớn mạnh của hệ thống TCTD và nay là chuyển sang mô hình NHNN Khu vực 2, mỗi chặng đường đều khẳng định yêu cầu tất yếu: ngành Ngân hàng phải luôn thích ứng với sự vận động của nền kinh tế.

Từ NHNN chi nhánh TP. Hồ Chí Minh đến NHNN chi nhánh Khu vực 2 hôm nay là một hành trình bền bỉ của trách nhiệm, bản lĩnh và đổi mới. Trong bối cảnh mới, vai trò của NHNN Khu vực 2 ngày càng được thể hiện rõ nét hơn, không chỉ trong quản lý tiền tệ mà còn trong điều phối hoạt động ngân hàng trên không gian kinh tế liên vùng.

Đây cũng là minh chứng cho sức sống của ngành Ngân hàng Việt Nam trong suốt 75 năm qua: kiên định với mục tiêu ổn định tiền tệ, bảo đảm an toàn hệ thống, đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân, đồng thời không ngừng tự đổi mới để phục vụ tốt hơn yêu cầu phát triển của đất nước.