Sắp có “làn sóng” mới về cải cách điều kiện kinh doanh

Toàn cảnh toạ đàm

Toạ đàm diễn ra nhằm tiếp nhận các vướng mắc bất cập do doanh nghiệp phản ánh về các quy định trong thủ tục thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã; điều kiện kinh doanh trong tất cả các ngành nghề; thủ tục liên quan đến cấp giấy phép kinh doanh; các quy định về hoạt động, quản lý của doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc tại tọa đàm, ông Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch VCCI nhận định việc cải cách, cắt giảm các điều kiện kinh doanh, hỗ trợ doanh nghiệp gia nhập thị trường là yêu cầu quan trọng, xuyên suốt.

Nhìn về quá trình cải cách các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, ông Vũ Tiến Lộc gợi nhắc về hai “làn sóng” cải cách quan trọng trong những năm qua. Theo đó, cuộc rà soát tổng thể về điều kiện kinh doanh năm 2016 đã xoá bỏ hàng ngàn quy định trong thông tư của các Bộ, ngành, thực hiện đúng theo quy định của Luật Đầu tư. Hai năm sau, tiếp tục có một làn sóng cải cách thứ hai khi Chính phủ áp đặt bắt buộc các Bộ, ngành trình lên phương án cắt giảm tối thiểu 50% điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, kiểm tra chuyên ngành.

Nhắc lại hai “làn sóng” cải cách này, ông Vũ Tiến Lộc hy vọng rằng đợt tổng rà soát 11 lĩnh vực dự kiến được triển khai tới đây sẽ tạo nên “làn sóng” cải cách thứ 3 mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn.

“Đợt tổng rà sát này sẽ không chỉ giới hạn ở tầm nghị định, thông tư mà còn ở toàn bộ hệ thống văn bản pháp luật về kinh doanh. Đồng thời, đưa ra được những kiến nghị tới Chính phủ và Quốc hội để có được những sửa đổi thích hợp nhằm xử lý những bất cập, bất hợp lý và tạo nên làn sóng thứ 3 về cải cách, góp phần thúc đẩy công cuộc cải cách thể chế ở Việt Nam”, ông Lộc bày tỏ quan điểm.

Để thực hiện bước đầu “làn sóng” cải cách mới, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng Ban pháp chế (VCCI) cho biết: VCCI đã triển khai lấy ý kiến doanh nghiệp, hiệp hội, hợp tác xã, UBND các địa phương và cũng đã tiếp nhận gần 774 ý kiến phản ánh, rà soát 411 văn bản quy phạm pháp luật về các điều kiện kinh doanh. Từ đó, VCCI đã đưa ra 106 kiến nghị; trong đó sửa đổi 93 văn bản quy phạm pháp luật, đề xuất sửa 32 luật, 51 nghị định và 10 thông tư.

Trước những điều kiện còn chồng chéo, bất cập trong điều kiện kinh doanh hiện nay, Trưởng Ban pháp chế VCCI cho rằng, sẽ khó có thể đảm bảo cải thiện môi trường kinh doanh khi các điều kiện kinh doanh còn "trói" chân doanh nghiệp, can thiệp vào quyền tự chủ kinh doanh của doanh nghiệp như yêu cầu phải thiết lập hệ thống phân phối với mặt hàng rượu hay xăng dầu hay yêu cầu về phương án kinh doanh, xếp hạng tín nhiệm với ngành bưu chính, sản phẩm, dịch vụ an toàn thông tin mạng, thông tin tín dụng...

Cần đột phá thay vì “dàn hàng ngang”

Qua kết quả khảo sát, bà Nguyễn Thị Diệu Hồng, chuyên gia Ban pháp chế VCCI cũng cho biết: Hệ thống pháp luật về đầu tư kinh doanh hiện nay còn nhiều bất cập. Nhiều ngành nghề kinh doanh có điều kiện cần được bãi bỏ, điều chỉnh cho phù hợp vì nhiều nhóm ngành nghề đưa vào nhóm kinh doanh có điều kiện là cần thiết nhưng nhà nước lại đang can thiệp quá sâu vào quyền tự quyết của doanh nghiệp.

Nhiều thủ tục gia nhập thị trường với doanh nghiệp còn rắc rối, chống chéo, cần tiếp tục đơn giản thủ tục thực hiện. Đây chính là rào cản với các doanh nghiệp nhỏ và vừa khi họ tham gia thị trường.

Nhìn vào thực trạng này, ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam đánh giá: Dù đã có nhiều nỗ lực cải cách, những năm qua Chính phủ cũng ban hành nghị quyết về cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh nhưng sự chuyển biến của bộ, ngành vẫn rất chậm.

Vì vậy, theo ông Nam, các doanh nghiệp mong muốn việc rà soát, loại bỏ điều kiện kinh doanh được cải thiện theo hướng kịp thời, cụ thể và có tính đột phá hơn thay vì “dàn hàng ngang”. Mỗi cơ quan quản lý cần nhận thấy áp lực cải cách và tự giác thực hiện tốt trách nhiệm của mình, tạo điều kiện thông thoáng cho doanh nghiệp gia nhập thị trường.

Cũng tại tọa đàm, xung quanh những quy định định trong điều kiện gia nhập thị trường, tổ chức quản lý và hoạt động của doanh nghiệp nhiều ý kiến đến từ giới luật gia, các hiệp hội ngành nghề chia sẻ thẳng thắn.

Bày tỏ quan điểm về việc chưa ban hành danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện áp dụng đối với các nhà đầu tư nước ngoài, luật sư Lê Nết, đại diện Công ty Luật LNT&Parterns cho biết: Hiện nay danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện áp dụng với doanh nghiệp FDI mới chỉ được công bố một cách không chính thức trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư nước ngoài, Luật Đầu tư và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa quy định.

“Điều này đã dẫn tới khó khăn trong quá trình thực hiện các thủ tục đăng ký đầu tư của nhà đầu tư cũng như hoạt động của doanh nghiệp tại Việt Nam. Vì vậy, việc chính thức ban hành danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện áp dụng đối với nhà đầu tư nước ngoài là cần thiết”, luật sư Lê Nết nói.